Amerykański socjolog Ernest Sternberg, który na co dzień zajmujący się socjologią miasta, opublikował długi esej, który już wzbudził liczne reakcje, a zapewne to dopiero początek. Esej pod tytułem: Purifying the World: What the New Radical Ideology Stands For opublikowany został przez czasopismo „Orbis". Prezentacja tego eseju stanowiła dla mnie pewien problem. Niechętnie odchodziłem od sformułowań Autora i większość mojego tekstu to mniej lub bardziej wybrane cytaty z liczącego 25 stron tekstu.

Jak czytamy w streszczeniu:

"Na przestrzeni ostatnich dekad byliśmy świadkami formowania się nowej ideologii, która łączy ruch społeczny walczący przeciw Imperium Globalnego Kapitalizmu. Kontrolowane przez amerykański militaryzm i międzynarodowe korporacje, w zmowie z syjonizmem, Imperium Globalnego Kapitalizmu zatruwa środowisko i niszczy kultury. Jego obalenie przyniesie nową erę społecznej sprawiedliwości, nienaruszający równowagi ekologicznej rozwój, w którego rezultacie różne kultury będą harmonijnie współżyły na naszym globie. Czy jest to totalitarna ideologia? Przykłady komunizmu i faszyzmu pokazują, że miłośnicy odnowienia ludzkości nie ograniczają się do abstrakcyjnych idei. Muszą również wskazać wroga ludzkości, który jest przyczyną wszelkiego cierpienia. Wyposażone w kozła ofiarnego, różne środowiska mogą osiągnąć wewnętrzną solidarność przez rytuał wspólnie rzucanych klątw."

Zdawać by sie mogło, że wiek XX na długo przekreślił tęsknoty do jakichkolwiek ideologii totalitarnych. A jednak — jak pisze Ernest Sternberg — jesteśmy świadkami rodzenia sie ogólnoświatowego, nie-religijnego ruchu, opartego na proroctwach odrodzenia ludzkości, przewidywanych apokaliptycznych katastrofach oraz prezentacjach ich alternatywy. Podobnie jak jej poprzedniczki, również ta idea ma swoją intelektualną formułę, która w prostych słowach pozwala określić kto okrada świat, przedstawić temu złu wspaniałą przyszłość, która wyeliminuje zło, pociągając swoją wizją wykluczonych i wyalienowanych do działania na rzecz radykalnych zmian.

Tę nową ideologię najłatwiej opisać prezentując listę przeciwników po drugiej stronie barykady. Kapitalistyczny monolit, którego twarzą jest gospodarczy liberalizm, wielkie korporacje, nowoczesne technologie i oczywiście wychylający się zza każdego krzaka Żydzi. Trudniej opisać do czego ta ideologia zachęca. Nowy świat będzie czysty i dobry, lepszy niż ten oparty na demokracji, będzie bliżej nieokreśloną demokracją bezpośrednią, w której głos każdego będzie się naprawdę liczył, znikną granice, a społeczności będą koordynowały swoje działania za pośrednictwem szlachetnych organizacji pozarządowych.

Wygląda to na sentymentalne wyobrażenia gimnazjalisty, ale już dziś miliony ludzi przyjmują ten dogmat i podporządkowują mu swój mechanizm selekcji informacji o świecie. Ten dogmat staje się inspiracją dla fanatycznego oddania i ofiarności.

Czy ten ruch jest zaledwie awangardą jakiegoś reżimu, który dopiero gdzieś się wyłoni? Ku czemu on zmierza? Szukając odpowiedzi na to pytanie Ernest Sternberg przywołuje opinię Bernarda-Henriego Lévy, wywodzącego się z lewicy francuskiego filozofa i popularnego publicysty, który pisze o „Zombi-lewicy" lub „Nowym Barbarzyńcy", lewicy przeżartej dogmatem, że żyjemy w czasach apokalipsy, która musi być przezwyciężona przez dążenie do świetlanego, sprawiedliwego świata, który zastąpi, obecny, brudny, wyzyskujący ład zżerający ludzkość. ^{[ 1 ]}

Ci Nowi Barbarzyńcy widzą przed sobą złowieszczą, ogólnoświatową strukturę władzy: panującą nad światem władzę rządów, korporacji militarno-gospodarczych- prawniczych- oświatowych i medialnych, które wytwarzają i narzucają światu jego nieszczęścia. Ponieważ ten wróg jest zbyt wielki i bezkształtny, zdaniem Le'vy’ego nienawiść nowych ideologów musi być skierowana na coś bardziej konkretnego. Tym bardziej konkretnym wrogiem są Stany Zjednoczone oraz wróg mniejszy ale bardziej demoniczny — Izrael.

Sternberg zwraca uwagę na to, że podobną myśl prezentuje Nick Cohen. Cohen pisze, iż niezależnie od wszystkich swoich grzechów, cnotą lewicy był jej zdecydowany opór przeciw faszyzmowi. Jednak po całkowitym załamaniu się socjalizmu i po ujawnieniu masowych zbrodni komunistów, zagubieni lewicowcy stracili wszystko z wyjątkiem swojej nienawiści do kapitalistycznego Zachodu. Co więcej, po rozpoczęciu wojny w Iraku lewica weszła w okres „wyzwolenia ciemności". Jej czołowi przedstawiciele z lubością zaczęli negować udokumentowane ludobójstwo w Bośni, odwracać uwagę od ludobójstwa w Sudanie, powielać teorie o żydowsko-syjonistycznym ogólnoświatowym spisku, ignorować masowe naruszanie praw człowieka w Trzecim Świecie i usprawiedliwiać nawet najbardziej brutalne rządy teokratyczno-faszystowskie, jeśli tylko krytykują Stany Zjednoczone i kapitalizm. Nowa lewica po prostu nie uznaje żadnych zbrodni, jeśli nie można winą za nie obciążyć kapitalistycznego Zachodu. ^{[ 2 ]}

Inny badacz, John Fonte z Huston Institute, określa ten ruch jako „nowych postępowców" lansujących ideę „postdemokracji". Cechą charakterystyczną tego ruchu jest zdaniem Johna Fonte jej oparcie na organizacjach pozarządowych (NGO), które nie muszą się rozliczać przed wyborcami, nie muszą zabiegać o obiektywność, dążą do ustanowienia ponadnarodowych praw zmierzających do podważenia konstytucyjnego ładu Stanów Zjednoczonych. ^{[ 3 ]}

Szukając adekwatnej nazwy dla tego nowego ruchu Sternberg powraca do Jürgena Habermasa, który w 1968 roku ukuł termin „lewicowy faszyzm" dla określenia lewicowych radykałów, gotowych na ograniczenie wolności słowa, na usprawiedliwienie zbrodni Stalina i wychwalających stosowanie przemocy przeciw kapitalistycznemu państwu. Swoistą wariacją tego terminu są określenia w rodzaju koalicja „czerwono-brunatno-zielonych", gdzie mówiąc o zielonych mamy na myśli radykalnych „ekologów" lub radykalnych islamistów. Kolory się czasem zmieniają, kontekst pozostaje jako synteza ekstremy. Czasami spotykamy się z nazwą „alterglobaliści", eko-socjaliści, ruch na rzecz pokoju i sprawiedliwości i temu podobne.

Ta nowa ideologia wydaje sie dopiero wyłaniać i formować z różnych marginalnych ruchów ludzi raczej ambitnie wyobcowanych niż ekonomicznie wykluczonych. W samych Stanach Zjednoczonych mamy dziś setki organizacji pod znamiennymi nazwami takimi jak: „grupa na rzecz pokoju i sprawiedliwości", „centrum pokoju", „zieloni", „zielona lewica", „solidarność i globalna sprawiedliwość".

Kontaktują się ze sobą głównie za pomocą internetu, ale ich spotkania „w realu" przybierają coraz większe rozmiary. W 2007 roku na spotkanie aktywistów tych ruchów w Atlancie przybyło ponad 10 tysięcy osób. Na tego typu spotkaniach widzimy pewien charakterystyczny zestaw haseł: klimat, zdrowa żywność, precz z genetycznie modyfikowaną żywnością, zamknąć więzienia, Palestyna, prawa imigrantów, feminizm, konsumpcjonizm.

Ulotki nieodmiennie demaskują i ujawniają PRAWDĘ. Ujawnianie całej prawdy (która jest przez nami ukrywana) oraz wezwania do sprawiedliwości i do walki powtarzają się tu na wszystkie sposoby.

Na Światowym Forum Społecznym w Brazylii w styczniu 2009 roku (jeśli wierzyć samym organizatorom) było 113 tysięcy uczestników ze 114 krajów reprezentujących 5800 organizacji, a imprezę obsługiwało 2700 dziennikarzy. We wspólnej deklaracji końcowej o celach tego ruchu czytaliśmy m. in.:

...aby przezwyciężyć kryzys, z którym się borykamy, i ruszyć tak szybko jak to możliwe w kierunku zbudowania pozytywnej alternatywy, która pozwoli na pozbycie się kapitalistycznego systemu i patriarchalnej dominacji.

Coraz częściej poparcie dla tego ruchu pojawia się ze strony głów państw. Na spotkaniu w Brazylii przemawiał Hugo Chavez, uderzające w pulpit książką Noama Chomsky’ego niczym Chruszczow swoim butem w ONZ-cie.

Sternberg nawiązuje do słów Hanny Arendt, która opisywała mechanizm rodzenia się idei totalitarnej oferujący konstrukcje logiczne pozwalające wcisnąć postrzegany świat w pewną wizję historii, w której dekadencka przeszłość zmierza ku zagładzie i która pokazuje jak chwila obecna otwiera możliwość radykalnej zmiany i zbudowania idealnej przyszłości. Ideolodzy nowego ruchu postrzegają się jako herosi, na których barkach spoczywa przyszłość całej ludzkości.

Ideologiczna indoktrynacja pozwala uniknąć kłopotów związanych ze złożonością, i niepewnością przydając światu bardziej wyrazistych kolorów i umożliwiając abstrahowanie od wszystkiego, co mogłoby tę jednoznaczną wizję świata postawić pod znakiem zapytania. (Widzieliśmy to w przypadku marksistowskich intelektualistów przez dziesiątki lat odmawiających zaakceptowania wszelkich informacji o czystkach, ludobójstwie, masowym głodzie i gułagach.)

Totalitarne ideologie dostarczają wizji świata, dają poczucie bycia po moralnie słusznej stronie i pozwalają każdemu uczestnikowi ruchu przemawiać w imieniu całej ludzkości.

Sternberg przywołuje słowa Emilio Gentile’a, który zwraca uwagę, że zarówno komunizm, jak i faszyzm, odrzucając z pogardą tradycyjne religie, nadają sakralny status swoim ziemskim ideom, takim jak „naród", „rasa" czy „proletariat" , podnosząc je do rangi etycznych dogmatów mających porządkować ład społeczny. Te nadrzędne idee mobilizują tak wielką cześć i oddanie, że mogą prowadzić do poświęcenia dla nich własnego życia. ^{[ 4 ]}

Przekonanie o uczestnictwie w zbawiennej misji generuje również nienawiść do przeciwników, nienawiść legitymizującą skrajną przemoc w imię nie tyle królestwa bożego na ziemi, co świetlanej przyszłości. Aby stworzyć nową cywilizację i zniszczyć pasożytnicze elity, przemoc jest konieczna.

Zobacz komentarze (37)..

Wyślij tekst mailem..

Wersja do druku    PDF    MS Word

Andrzej Koraszewski Były dziennikarz BBC (także wiceszef polskiej sekcji) i współpracownik paryskiej "Kultury". Z Racjonalistą współpracuje od września 2004 r. Zastępca redaktora naczelnego Racjonalisty.  Strona www autora  Numer GG: 2098433  Liczba tekstów na portalu: 351  Pokaż inne teksty autora  Liczba tłumaczeń: 11  Pokaż tłumaczenia autora  Najnowszy tekst autora: Perypatetyk w sieci