Społeczeństwo irackie nie dało się zastraszyć. Ponad 50 procent uprawnionych do głosowania poszło wczoraj do lokali wyborczych. Nie była to łatwa decyzja, zważywszy, że terroryści zapowiadali, że ktokolwiek w niedzielę wyjdzie z domu musi się liczyć z tym, że nie wróci żywy. Wszyscy wiedzieli, że za tymi słowami pójdą czyny. W niedzielę co najmniej 38 osób zostało zabitych, ataki na lokale wyborcze zaczęły się już w czwartek, kiedy głosowali żołnierze i policjanci. W tych warunkach udział w głosowaniu był decyzją heroiczną i jednoznacznym opowiedzeniem się przeciwko wszystkim, którzy chcieliby kraj wepchnąć ponownie w stan chaosu.

Co było w tym wszystkim szczególnie ważne, to fakt, że cała organizacja tych wyborów była wyłącznie w rękach Irakijczyków, również za bezpieczeństwo odpowiadała wyłącznie iracka policja i iracka armia. Amerykanie pozostali w swoich bazach. Obserwatorzy nie mieli wątpliwości, te wybory były wolne i uczciwe. Na ich wyniki poczekamy zapewne kilka tygodni. Wiele jednak wskazuje na to, że obecny premier Nouri Maliki okaże się zwycięzcą. Trudno o bardziej pozytywny sygnał jak poparcie w uczciwych wyborach dla polityków, którzy mają za sobą cztery lata władzy.

Po wejściu Amerykanów i obaleniu dyktatury Saddama Husajna byliśmy świadkami wybuchu wojny domowej w Iraku. Uciskana przez lata większość szyicka przejęła władzę, co spotkało się ze zbrojną reakcją sunnitów. To w największym uproszczeniu, bo dopiero na tle tego religijnego konfliktu zaczęły działać różnego rodzaju organizacje terrorystyczne zbrojone i finansowane z zewnątrz.

W poprzednich wyborach w styczniu 2005 sunnici byli zachęcani przez swoich przywódców duchowych do bojkotu. Większość pozostała w domach. Tym razem sytuacja była odwrotna i sunnici stawili się tłumnie przy urnach. W Falluja, sunnickim centrum, określanym jako „miasto meczetów", tym razem głośniki z minaretów wzywały do zignorowania gróźb terrorystów i wzięcia udziału w wyborach.

Jaka była motywacja? Czy uwierzyli w demokrację? Stojący przed lokalem wyborczym robotnik z Falluja odpowiedział na to pytanie krótko: „Wojna się skończyła, ale nie jesteśmy wolni. Mamy amerykańską okupację i irańską administrację." Wielu ludzi zastanawia się nad pytaniem jak silne są irańskie wpływy wśród irackich polityków z szyickich partii politycznych. Bez wątpienia jest bardzo silny stereotyp na temat religijnej solidarności, ale również bez wątpienia Iran ma w Iraku bardzo silne lobby i finansuje (głównie poprzez Syrię) organizacje terrorystyczne.

Wiele wskazuje na to, że walka z amerykańską okupacją poległa głównie na próbach doprowadzenia do maksymalnej wrogości między szyitami i sunnitami. Akcje zbrojne były w większości atakami przeciw cywilnej ludności, często przeciw pielgrzymom lub podczas zgromadzeń wiernych w meczetach. Największa liczba ofiar tych zamachów przypadała na rok 2006. Potem wojna z terroryzmem zaczęła stopniowo przynosić rezultaty. To co jest najważniejsze, to fakt, że od pewnego czasu główny ciężar tej wojny spoczywa głównie na barkach irackiej policji i irackiej armii.

Wiadomość o wysokiej frekwencji i determinacji Irakijczyków była szczególnie sympatycznym prezentem dla prezydenta Obamy. Nawet jeśli jego obietnice wyborcze w kwestii terminu ostatecznego wycofania wojsk amerykańskich z Iraku są nadal mało realne, to prawdopodobnie redukcja jednostek amerykańskich w Iraku będzie możliwa.

Dość niespodziewanie w Bagdadzie pojawił się w dzień po tych wyborach sekretarz generalny ONZ, Ban Ki-moon. Jak powiedział po spotkaniu z irackimi przywódcami politycznymi, te wybory pokazują jak ogromną drogę przebył Irak. Obserwatorzy z ramienia ONZ zgodnie twierdzą, że same wybory były i dobrze zorganizowane, i wolne od politycznych nacisków czy prób oszustwa. Konkurujący ze sobą politycy byli w tym dniu  solidarni, wiedząc, podobnie jak wszyscy inni wyborcy, że kandydując i idąc do wyborów narażają życie. Demokracja okazała się wartością, dla której warto ryzykować wszystko.

W samym Bagdadzie — jak pisze korespondent New York Times,a -w dniu wyborów od samego rana szereg lokali wyborczych zostało ostrzelanych z moździerzy i rakietami. (Na szczęście niezbyt celnie, zniszczony został jeden budynek mieszkalny.) Na te ataki mieszkańcy odpowiedzieli determinacją i szyderstwem. „Widzieliśmy tu już gorsze rzeczy" — odpowiadali na pytania dziennikarzy.

Walka z terroryzmem, uczciwe wybory, demokratyczne przekazanie władzy — to zaledwie wstępne testy młodej demokracji. Chwilowo najbardziej świeckimi instytucjami w Iraku są armia i policja. Partie polityczne nadal odwołują się przede wszystkim do tożsamości religijnej (lub jak w przypadku Kurdów, etnicznej). Jednak w całej kampanii nieustannie powtarzał się motyw świeckiego państwa, przezwyciężenia religijnych podziałów, państwa prawa.

W Iraku tożsamość religijna zapewne długo jeszcze będzie dominować nad tożsamością narodową. Z tego punktu widzenia, jest rzeczą niesłychanie istotną, że sunnici będą tym razem silnie obecni w parlamencie i najprawdopodobniej któraś z partii sunnickich znajdzie się w koalicji tworzącej nowy rząd.

Jakikolwiek optymizm byłby tu przedwczesny. Irak nie przestanie być poligonem Al-Kaidy, terenem infiltracji irańskich i syryjskich bojówek, krajem rozdartym przez religijne i etniczne waśnie. Wczoraj większość społeczeństwa powiedziała bardzo wyraźnie, że optuje za parlamentarnymi rozwiązaniami i wierzy, że są one możliwe, a z pewnością lepsze niż życie w nieustannym lęku przed sąsiadem. Wieczorem dali temu wyraz na ulicach Bagdadu i innych miast. Nikt nie wie na jak długo starczy im tej radości i na ile ten przełom jest rzeczywiście przełomem? Jednak uczestnicząc w tych pierwszych prawdziwie demokratycznych wyborach w historii swojego kraju i nie pozwalając się zastraszyć nasyłanym zewsząd zbirom, powiedzieli NIE terroryzmowi.

Dodaj komentarz do strony..   Zobacz komentarze (6)..

Wyślij mailem..

Wersja do druku    PDF    MS Word

Andrzej Koraszewski Były dziennikarz BBC (także wiceszef polskiej sekcji) i współpracownik paryskiej "Kultury". Z Racjonalistą współpracuje od września 2004 r. Zastępca redaktora naczelnego Racjonalisty.  Strona www autora  Numer GG: 2098433  Liczba tekstów na portalu: 386  Pokaż inne teksty autora  Liczba tłumaczeń: 15  Pokaż tłumaczenia autora  Najnowszy tekst autora: Kto się boi Ayaan Hirsi Ali?