Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
182.622.159 wizyt
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7346 tekstów. Zajęłyby one 28991 stron A4

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Zamierzasz się zaszczepić na SARS-CoV-2?
Tak
Raczej tak
Raczej nie
Nie
Poczekam jeszcze z decyzją
  

Oddano 3301 głosów.
Społeczne tworzenie ciała. Płeć kulturowa i płeć biologiczna
Dziedzina: Kultura i sztuka
Autor: Adam Buczkowski
Miejsce i rok wydania: Kraków 2005
Wydawca: Universitas
Liczba stron: 335
Wymiary: B5 cm
ISBN: 83-242-0570-5
Okładka: Miękka
Ilustracje: Nie
Cena: 42,00 zł (bez rabatów)
[ Pozycja niedostępna ]
OpisCzy ciało ma swoją historię? Jak zmieniało się postrzeganie ciała w kulturze europejskiej? Czy tak dziś podkreślana różnica płciowa pomiędzy
kobietą i mężczyzną jest skutkiem zmian w definiowaniu i wyjaśnianiu tajemnic biologicznych funkcjonowania ciała? Do czego doprowadziła
medykalizacja ciała? Na czym polega indywidualizacja ciała i jakie są tego skutki dla współczesnego człowieka? Na te i inne pytania
czytelnicy znajdą odpowiedzi w przedstawianej książce.

SPIS TREŚCI

Wstęp
Ciało nieobecne

Rozdział pierwszy
Płeć kulturowa
Wprowadzenie
1.1. Powstanie podziału na płeć biologiczną i płeć kulturową
1.1.1. Role płciowe
1.1.2. Czy tylko role płciowe?
1.2. Płeć biologiczna i płeć kulturowa
1.3. Ciało w klasycznych koncepcjach feministycznych
1.3.1. Kobiece ciało jako przekleństwo biologii
1.3.2. Kobiece ciało jako obiekt możliwych przemian
1.3.3. Ciało jako szansa dla kobiety
Podsumowanie

Rozdział drugi
Ciało w procesie cywilizowania
Wprowadzenie
2.1. Cywilizowania ciała - zarys procesu
2.2. Historia zapachu
2.3. Historia czystości ciała
2.4. Historia fragmentów ciała
Podsumowanie

Rozdział trzeci
Ciało instytucjonalizowane, ciało w procesie racjonalizacji
Wprowadzenie
3.1. "Wytworzenie" płci biologicznej - powstanie różnicy pomiędzy ciałem kobiety i ciałem mężczyzny
3.1.1. Jednopłciowy model ciała człowieka
3.1.2. Dwupłciowy model ciała człowieka - różnice pomiędzy ciałami kobiety i mężczyzny
Obecność modelu dwupłciowego w języku
3.2. Przyczyny pojawienia się modelu dwupłciowego
3.3. Instytucjonalizacja nauki o kobiecie
3.3.1. Medykalizacja ciała kobiety
Choroba jako metafora
3.3.2. Seksualizacja kobiety
3.3.3. Medykalizacja porodu
Czy kobeity są ofiarami medykalizacji?
Cesarskie cięcie
3.3.4. medykalizacja menopauzy
Pigułka antykoncepcyjna
Podsumowanie

Rozdział czwarty
Ciało w rzeczywistości jednostkowej
Wprowadzenie
4.1. Wytwarzanie płci kulturowej
4.1.1. Rzeczywistość przedjęzykowa
Objawienie "innego"
Podział płciowy
4.1.2. Rzeczywistość językowa
Symboliczny interakcjonizm
Socjalizacja pierwotna
4.1.3. Socjalizowanie dziecie
Dzieciństwo
Wpływ instytucjonalny szkoły
Podręczniki jako przykład przekazu społecznego dotyczącego ról płciowych
4.2. Reprodukowanie ciała upłciowionego
4.2.1. Odgrywanie/odtwarzanie płci kulturowej
4.2.2. Binarność płci jako instytucja totalna
Podsumowanie

Rozdział piaty
Ciało indywidualne w relacji do współczesnych dyskursów ciała
Wprowadzenie
5.1. Mechanizmy reprodukcji binarności płci
5.1.1. Dyscyplinowanie jako element reprodukcji
5.1.2. Narodziny więzienia spojrzeń
5.2. Ciało jako indywidualna fasada płci kulturowej
5.2.1. Opakowanie ciała
Funkcje ubioru
Ubiór jako oznaka różnicy społecznej
Ubiór jako oznaka różnicy płciowej
Ubiór jako komunikat
Wpływ ubioru na tożsamość i seksualność
5.2.2. Przemiany ciała
Mit piękna
Cielesna tożsamość kobiety
Chirurgia plastyczna
Kosmetyzowanie
Anoreksja i bulimia, dieta
Kulturystyka
5.3. Gesty znaczące jako element płci kulturowej
Podsumowanie
Fragment lub streszczeniePRZECZYTAJ FRAGMENT

Gesty znaczące jako element płci kulturowej

W La Specoli, włoskiej galerii figur woskowych, inaczej pokazuje się ciała mężczyzn i kobiet. Postacie stojące to głównie figury męskie, ukazane z gestami podniesionej głowy czy wzniesionej ręki. Kobiety pokazane są jako istoty pasywne, rzadko stojące, ich twarz wyrażają emocje. System mięśni pokazywany jest na przykładzie ciała męskiego. Układ nerwowy, związany z wyrażaniem emocji, wiązany jest z ciałem kobiecym zgodnie z dziewiętnastowiecznym toposem medycyny, która utrzymywała opinię o bardziej wrażliwym systemie nerwowym u kobiet (Wieczorkiewicz, 2000).
Czy samo ciało zawiera wartości, o których wspomina Anna Wieczorkiewicz? Czy któreś z ciał jest samo przez się pasywne, wyrażające emocje? Czy któreś z nich jest aktywne? Po czym rozpoznajemy płeć ciała, które widzimy z oddalenia?
Płeć i seksualność nie są fenomenami naturalnymi, ale raczej zasadami klasyfikacji, odróżniania jednego typu ludzi od drugie go. Dlatego jest możliwe wyodrębnienie tych zasad wyrażania gestów, które kulturowo przypisane są kobietom lub mężczyznom; tych charakterystyk ruchowych, po których rozpoznajemy u danych osób odpowiednią płeć. Jak już wspomniałem, gesty są istotnym elementem fasady płci kulturowej. Świadomie i nieświadomie komunikujemy się z ludźmi na poziomie niewerbalnym. Znaczenia większości sygnałów niewerbalnych są zdefiniowane kulturowo, dzięki temu mają one jakikolwiek sens. Trzeba jednak zaznaczyć, że o ile wybrane sygnały niewerbalne mogą być stosowane świadomie z intencjami ich celowego wykorzystywania, większość z nich jest nadawana nieświadomie i nieświadomie odbierana. Konkretne sygnały niewerbalne są odpowiedzią jednostek na wymogi związane z płcią kulturową.
Sygnały niewerbalne mogą być transmitowane przez wiele kanałów, może to być kształt ciała, zajmowana przestrzeń, gesty i pozycje ciała, dotyk, kontakt wzrokowy, uśmiech oraz inne gesty związane z twarzą, głową, ciałem. Ponadto jednym z elementów współdziałającym z sygnałami niewerbalnymi jest także ton głosu oraz głośność mówienia. Sam wariant języka może być łączony z płcią rozmówcy (Buczkowski, 1999). Wariant używanego języka może być także związany z cechami psychicznymi i społecznymi jednostki. Również na tej podstawie można podjąć próby określenia płci rozmówcy (Brocki, 2001). Jeśli chodzi o zasadnicze elementy różnicujące płeć kulturową, najbardziej istotne są: postawa ciała i poruszanie się, terytorializm i przestrzeń osobista, ekspresja mimiczna, zachowania wzrokowe i dotykowe oraz głos. Na tych elementach skupię swą uwagę w dalszej części tego rozdziału.
Zasadniczo kobieca płeć kulturowa jest kojarzona z większą ekspresywnością, szczególnie emocji (Fuchs-Epstein, 1988). Większy stopień ekspresywności kobiecej jest powiązany z kobiecym nastawieniem na relacje międzyludzkie. Podtrzymywanie i rozwijanie interakcji wymaga rozwiniętej umiejętności odczytywania gestów partnera oraz lepszego posługiwania się własnymi gestami. Gesty są tu wsparciem dla słów języka i pełnią funkcję dopełniającą. Istotną różnicą pomiędzy kobiecym i męskim posługiwaniem się ciałem w kontekście gestów znaczących jest samo ciało. O ile ciało stateczne, pozostające w bezruchu jest (może być) w nie wielkim stopniu i z pewną trudnością umieszczane w ramach interpretacyjnych płci kulturowej, to ciało w ruchu wydaje się łatwo odczytywalne w tym kontekście.
Postawa ciała związana z kobiecą płcią kulturową zawiera zwykle takie elementy, jak: trzymanie złączonych nóg podczas siedzenia, bardziej zwarta i zamknięta postawa ciała i ręce umieszczone bliżej ciała, rzadsze prezentowanie ciała i jego wychylanie, kołysanie biodrami podczas chodzenia i lekkie wyginanie ich do przodu, co sugeruje gotowość odbycia aktu seksualnego. Kobiece ciało ma też, podczas chodzenia, zachowywać się jak jedna zharmonizowana całość (Głodowski, 1999 za: Pear-son, 1985). W cechach podanych przez Głodowskiego można oczywiście dostrzec profil osoby niepewnej siebie, będącej w poczuciu zagrożenia oraz kontrolującej otoczenie. Fakt, że tego typu zachowania przypisuje się kobiecie, świadczy o jej pozycji społecznej. W zasadzie tego typu gesty można również dostrzec u mężczyzn wówczas, gdy są w kontakcie z osobami o wysokim autorytecie czy władzy (może za wyjątkiem kołysania biodrami). Dodatkowo kobieta, przynajmniej stereotypowo, ma mieć spuszczony wzrok, uśmiech pani domu i ma unikać dotyku (Głodowski, 1999 za: Ekins i Ekins, 1978).
Z kolei ciało określone przez męską płeć kulturową, prezentuje takie gesty posturalne, jak trzymanie rozwartych stóp oraz rozwartych ramion, częstsze i bardziej intensywne pochylanie ciała do przodu, utrzymywanie bioder nieruchomo podczas chodzenia i lekkie wyginanie ich do tyłu. Generalnie mężczyźni mają charakteryzować się bardziej rozluźnionym i swobodnym sposobem chodzenia (Głodowski, 1999 za: Pearson, 1985).
Oczywiście można tu także dodać, że kobiety inaczej posługują się własnymi ciałami w znanym środowisku, w którym znajdują się znane im osoby obojga płci lub osoby tylko jednej płci (kobiety). Zasadnym wydaje się zaznaczenie, że większość różnic pomiędzy płciami dotyczy sytuacji publicznych (formalnych). W otoczeniu nieformalnym (prywatnym) wyniki powyższych badań mogłyby być zupełnie inne. Zakres gestykulacji jest w sytuacji prywatnej silnie zindywidualizowany i jest pochodną zasad wypracowanych podczas interakcji w konkretnej relacji oraz wynika z dotychczasowych doświadczeń. Przedstawione powyżej gesty dotyczą przede wszystkim sfery publicznej. Jest to o tyle istotne, że informacje na temat różnic płciowych wskazują też na istniejące modele zarządzania ciałem. Sposoby gestykulowania, chodzenia, postawy ciała, które są odpowiedzią konkretnych jednostek na społeczno-kulturowe wymogi określonej koncepcji płci kulturowej.
Zajmowanie przestrzeni oraz terytorializm, to kolejna cecha związana z płcią mającą wpływ na ciało. Przestrzeń zajmowana przez kobiety jest mniejsza niż przestrzeń zajmowana przez mężczyzn (Frieze, 1978). W przestrzeni domowej lub zawodowej kobietom przeznaczone jest mniej przestrzeni oraz jest ona gorsza w porównaniu do przestrzeni mężczyzn. Z przestrzenią przeznaczoną dla płci związana jest także przestrzeń osobista, określająca bezpośrednią przestrzeń intymną wokół ciała. Tu również występują istotne różnice. Kobiety mają mieć mniejszą przestrzeń osobistą niż mężczyźni (Frieze, 1978).
Mężczyźni wykorzystują zajmowaną przestrzeń do wyrażania i potwierdzania swej dominacji, zarówno w kontekście różnic w pozycji społecznej między mężczyznami, jak i wobec kobiet. Przestrzeń służy im także do narzucania wzorów relacji dystansu. Wykorzystanie większej przestrzeni wiąże się dodatkowo z bardziej aktywną obroną własnego obszaru oraz większą agresywnością w przypadku zatłoczenia (Głodowski, 1999). Kobiety z kolei mają być bardziej elastyczne wobec przypadków naruszania ich przestrzeni osobistej i publicznej.
Oczywiście różnice w przestrzeni zajmowanej przez poszczególne płcie mogą się różnić kulturowo. Niezmienna jednak pozostaje komunikacyjna funkcja zajmowanej przestrzeni, świadcząca o pozycji społecznej. W tym kontekście interesująca wydaje się paralela z przestrzenią zajmowaną przez króla na średniowiecznym dworze - socjalizowanie ciała i gestów doprowadziło do coraz większego dystansu pomiędzy dworzanami i władcą. W odniesieniu do płci osobie prezentującej kobiecą płeć kulturową przypisuje się niższą pozycję społeczną.
Powyżej wspomniałem o przypisywanej kobietom większej ekspresywności, szczególnie emocji. W tym miejscu chciałbym się temu przyjrzeć nieco bliżej. Głodowski podaje podstawowe różnice w ekspresji mimicznej pomiędzy kobietami i mężczyznami.
Zgodnie z wynikami badań kobiety posługują się bardziej wyrazistą ekspresją i lepiej przekazują emocje niż mężczyźni. Wykazują także większą zdolność do zapamiętywania własnych ekspresji mimicznych, a także śmieją się częściej, wykazują większą zdolność do odwzajemniania uśmiechu, jeśli ktoś uśmiechnie się do nich oraz obdarzają większą sympatią osoby, które się uśmiechają lub śmieją (Głodowski, 1999 za: Pearson, 1985; Frieze, 1978).
Mniejsza ekspresja mimiczna wyrażana przez mężczyzn może być tutaj postrzegana jako nakładające się działanie dwóch mechanizmów. Może wynikać z różnic w procesie socjalizacji, podczas którego mężczyźni uczeni są nie pokazywać emocji (np. nie płakać). Może także wynikać z tendencji unikania okazywania emocji w celu zachowania bardziej racjonalnego oglądu sytuacji. Efektem tego może być trafniejsze zrozumienie ewentualnych intencji komunikującej osoby. Oczywiście okazywanie przez mężczyznę emocji może także prowadzić do osłabienia wizerunku osoby silnej, niezależnej i nie ulegającej jakimkolwiek wpływom. Ekspresja mimiczna związana z ciałem jest funkcją prezentowania określonego kanonu kulturowego. W tym przypadku „kobiece" przypisanie do ciała prowadzi do większej jego świadomości i bardziej umiejętnego zarządzania nim. Stanowi to czytelne potwierdzenie większego zindywidualizowania ciała kobiety.
Z ekspresją emocji na twarzy wiąże się także posługiwanie się wzrokiem i spojrzeniem. Zgodnie z wynikami niektórych badań kobiety mają nawiązywać bardziej intensywny kontakt wzrokowy niż mężczyźni, i to zarówno z kobietami, jak i mężczyznami, oraz mają także poświęcać więcej czasu na przyglądanie się (Głodowski, 1999 za: Pearson, 1985; Frieze 1978). Różnice te mają mieć swoje źródła w odmiennej socjalizacji. Częstsze kary i bardziej intensywna socjalizacja, której poddawani są chłopcy, ma prowadzić do unikania kontaktu wzrokowego ze strachu (Głodowski, 1999 za: Yliestra i Manske, 1981).
Interpretacji tej przeczą jednak różnice podawane przez Głodowskiego. Zgodnie z nimi kobiety przejawiać mają częściej niż mężczyźni unikowe zachowania wzrokowe. Jest to oczywiście rezultat niższej pozycji kobiet. Podobne unikowe zachowania wzroko

Podziel się swoją opinią o tej książce..

Teksty Racjonalisty o pokrewnej tematyce:
Ideał kobiecego ciała

:
 
 :
 
  OpenID
 Załóż sobie konto..

Koszyk jest pusty

Pobierz katalog pozycji
1. Wojciech Giełżyński - Wschód Wielkiego Wschodu
2. Anatol France - Bogowie pragną krwi
3. Ekke Overbeek - Lękajcie się. Ofiary pedofilii..
4. John Brockman (red.) - Nowy Renesans
5. Jan Wójcik, Adam A. Myszka, Grzegorz Lindenberg (red.) - Euroislam – Bractwo Muzułmańskie
6. Wiktor Trojan - Axis Mundi
7. Barbara Włodarczyk - Nie ma jednej Rosji
1. Mariusz Agnosiewicz - Kościół a faszyzm. Anatomia kolaboracji
2. Mariusz Agnosiewicz - Heretyckie dziedzictwo Europy
3. Friedrich Nietzsche - Antychryst
4. Mariusz Agnosiewicz - Kryminalne dzieje papiestwa tom I
5. Mariusz Agnosiewicz - Zapomniane dzieje Polski
6. Andrzej Koraszewski - I z wichru odezwał się Pan... Darwin,..
7. John Diamond - Cudowne mikstury. Podręcznik sceptyka
8. Mariusz Agnosiewicz - Kryminalne dzieje papiestwa tom II
9. Vinod K. Wadhawan - Nauka złożoności. Trudne pytania,..
10. Kazimierz Czapiński - Dokąd kler prowadzi Polskę? Laickie..
1. Mariusz Agnosiewicz - Zapomniane dzieje Polski
2. Tadeusz Dołęga-Mostowicz - Kiwony
3. Wanda Krzemińska i Piotr Nowak (red) - Przestrzenie informacji
4. Katarzyna Sztop-Rutkowska - Próba dialogu. Polacy i Żydzi w..
5. Ludwik Bazylow - Obalenie caratu
6. Kerstin Steinbach - Były kiedyś lepsze czasy... (1965-1975)..
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)