![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Chcesz wiedzieć więcej? Zamów dobrą książkę. Propozycje Racjonalisty: | | |
![](http://i.racjonalista.pl/t.gif) ![](/t.gif) |
|
|
![](http://i.racjonalista.pl/s.gif) |
Kościół i Katolicyzm » Sprawy finansowe i majątkowe
Świętopietrze w przeszłości Autor tekstu: Mariusz Agnosiewicz
Świętopietrze po raz pierwszy ustanowił w 725 r. król
anglosaski Ine za czasów papieża Grzegorza II (715-731). Król Wessexu wstąpił do jednego z rzymskichklasztorów. Podobno miał założyć w Rzymie
Schola Saxonum i na jej utrzymanie wprowadzić w swoim państwie, świętopietrze. Tak przynajmniej czytamy w liście Leona III (795-816).
Ten dobrowolny i dewocyjny zwyczaj przyczynił się do tego, że papieże, począwszy
od Grzegorza VII (1073-1085), zaczęli uważać Anglię za swoją lenniczkę.
Zobowiązał dodatkowo senior swojego wasala do rozciągnięcia zasięgu lenna senioralnego
poprzez eksport świętopietrza: "Niema wątpliwości, i wy o tem wiecie, że Irlandia i wszystkie wyspy, które otrzymały wiarę, należą
do Kościoła rzymskiego; jeżeli chcecie wkroczyć na te wyspę, żeby z niej wygnać
występki, nakazać w niej przestrzeganie praw i zmusić do płacenia świętopietrza
od każdego domu, przyznajemy wam ją z przyjemnością" (Hadrian
IV do Henryka II, Historja powszechna religij). Otwarty konflikt, który
wybuchł na tym tle w drugiej połowie XII w. doprowadził do tego, że król angielski,
Jan bez Ziemi, musiał się ukorzyć przed papieżem i wydać dokument potwierdzający,
że Anglia jest faktycznym lennikiem papieża (1213). Na XIII soborze, w Lugdanie,
wysłannicy angielscy skarżyli się Innocentemu IV: "Wyciągacie
przez Włocha więcej niż 60.000 marek z królestwa angielskiego; przysłaliście
nam w ostatnich czasach legata, który nadał wszystkie beneficja Włochom. Wydziera
od wszystkich zakonników nadmierne opłaty i ekskomunikuje każdego, kto się skarży
na te dokuczliwości" (Historja...). Papież nie odpowiedział.
Wolter komentując w XVIII w. ten fakt pisze: "Mateusz
Paryski podaje, że nuncjusz ściągał 50.000 funtów szterlingów w Agnlji. Patrząc
na Anglików dzisiejszych, nie chciałoby się wierzyć, żeby ich przodkowie mogli
być tak bezmyślnymi." (Historja...). Wpływy Kościoła w Anglii zaczęły słabnąć dopiero w XIV w. Tak zakończyła się dla Anglii dobrowolna
opłata dewocyjna dla papieża. Dla kościoła przypadek angielski stanowił wspaniały
precedens, który przemienił się następnie w zwyczaj, który stosowano w relacjach z innymi państwami: dobrowolna opłata dewocyjna doprowadzała do faktycznego
poddania lennego danego państwa.Wyglądało
to dość schematycznie. Tak
też było w przypadku Szwecji. Około 1152 r. papieski legat Mikołaj wynegocjował
od Szwecji dobrowolną opłatę świętopietrza. Pisał, że jest ona
"na dowód oddania",
jednak "z pewnością
nie na nasz użytek ale raczej ściągamy go dla zbawienia waszych dusz, gdyż chcemy
abyście zostali objęci opieką św. Piotra w zamian za dowody waszej dewocji…".
Była to więc wyraźnie opłata dewocyjna, jednak parę lat później ten sam legat,
już jako papież Hadrian IV, oświecił Szwedów:"umiłowani
synowie etc. już bez wątpienia Twoja miłość wie, że królestwo Gotów od momentu,
kiedy poznano w nim imię Chrystusa zostało poddane władzy Księcia Apostołów i jego następców, a Goci swoje berła bogobojnie poddają pod stopy św. Piotra,
któremu odtąd co roku płacą trybut. Pouczamy tedy waszą miłość i przypominamy,
byś bez zwłoki przysłał to, co świętej i powszechnej Matce słusznie się należy..."
!
Tak stało
się i w Polsce Do połowy XIII wieku brak śladów poddania władzy „Księcia
Apostołów", występuje natomiast opłata świętopietrza, natomiast w 1253
pisze papież:"następcy
(książąt Polskich)
odkąd poznali wiarę chrześcijańską poddani byli Stolicy Apostolskiej…".
Obciążenia Polski były bardzo znaczne. Tylko za panowania
Zygmunta Augusta (24 lata) do Rzymu nadeszło z Polski i Litwy około 2 tys.
wozów ze złotem i srebrnymi monetami (czyli, że średnio co 4-5 dni wyjeżdżał z Rzeczypospolitej do Państwa Kościelnego wóz pełen kosztowności).
Polska chyba
najdłużej płaciła świętopietrze jako opłatę dewocyjną, do pierwszej połowy XIII
wieku bowiem wszyscy, którzy swą wdzięczność Rzymowi za światło wiary wyrażali
denarem św. Piotra zostali przezeń wepchnięci do lenn papieskich. Oprócz wymienionych
powyżej podobnie uczyniono z Sardynią, Węgrami i Korsyką.
Według danych opracowanych
przez historyków amerykańskich i brytyjskich na podstawie archiwów watykańskich
papiestwo otrzymywało w wieku XVI w formie świętopietrza i innych świadczeń
zagranicznych około 2 mld dolarów rocznie w złocie. Gdyby przeliczyć to na dzisiejsze
dolary — według wartości waluty USA z 1986 roku — Rzym okresu renesansu otrzymywał z zagranicy co roku około 25 mld dolarów, i to przez wiele dziesięcioleci.
Świętopietrze
płacone było w większości do czasów Reformacji. Ustanowiona opłata świętopietrza
na nowo w roku 1870 miała ze starą wspólna tylko nazwę. Leon XIII zbierał rocznie
około dwa miliony, Pius IX zyskiwał znacznie więcej,
jednak to nie była ta instytucja co występowała do czasów Odrodzenia. Dziś jest
to opłata, która jest rodzajem kieszonkowego dla papieża. W 1999 r. oszacowano
jej wysokość na 55 mln USD, co stanowi niewielki procent całego budżetu watykańskiego.
« Sprawy finansowe i majątkowe (Publikacja: 10-06-2002 )
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl.
Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie,
bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w
kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.str. 457 |
![](http://i.racjonalista.pl/ai/grpr.gif) |