Zas這na milczenia

Opus Dei, czyli Dzie這 Bo瞠, nie lubi rozg這su, ale jego wp造wy znacznie si rozszerzy造 za pontyfikatu Jana Paw豉 II

Nad Opus Dei rozpostar豉 si zas這na milczenia, kt鏎ej ma這 kto o鄉iela si uchyli. Wydaje si, jakby powsta豉 jaka zmowa milczenia. A poniewa to, o czym si nie m闚i, nie istnieje, odnosi si wra瞠nie, 瞠 Opus Dei gdzie si rozp造n窸o lub co najmniej zamkn窸o si w 鈍iecie zbawienia dusz, do czego, wed逝g akt闚 za這篡cielskich, zosta這 powo豉ne.. I w ko鎍u wielu uwierzy這 w zwi瞛貫 enuncjacje biura prasowego Opus Dei, z kt鏎ych wynika, 瞠 «Dzie這 Bo瞠» monsignora Escrivy de Balaguer dzia豉 na obszarze duchowym i jako instytucja nie anga簑je si w 瘸den doczesny projekt. M闚ienie i pisanie na temat Opus Dei sta這 si czym politycznie i religijnie niepoprawnym. Mam zamiar przerwa t zmow milczenia maj帷 鈍iadomo嗆, 瞠 nara輳 si nawet niekt鏎ym krytykom Opus.
Opus Dei istnieje nadal i dzia豉, a jego wp造wy rozszerzaj si na ca造 Ko軼i馧 katolicki. Na szczytach hierarchii ma swoich zwolennik闚 i protektor闚. Najwa積iejszym z nich jest Jan Pawe II, kt鏎y przed udaniem si na konklawe, sk康 wyszed jako papie, modli si na grobie Escrivy w Rzymie, prosz帷 go o wstawiennictwo i pomoc w wykonywaniu obowi您k闚, kt鏎e mog造 na niego spa嗆. Powracaj帷 ze swojej podr騜y do Stan闚 Zjednoczonych, papie uradowany przyj璚iem, jakie mu zgotowa造 ogromne t逝my, zapyta w samolocie swoich najbli窺zych wsp馧pracownik闚, jakie wra瞠nie na Amerykanach zrobi豉 jego wizyta. Odpowiedzieli mu, 瞠 «podoba im si 酥iewak, ale nie pie填». Jan Pawe II tak to w闚czas skomentowa: «Wida, 瞠 jedyn organizacj ko軼ieln ca趾owicie mi wiern jest Opus Dei».
Przezwyci篹a op鏎 kardyna堯w, biskup闚, teolog闚 i ruch闚 chrze軼ija雟kich na ca造m 鈍iecie, beatyfikuje w rekordowo kr鏒kim czasie — ju w 17 lat po jego 鄉ierci — za這篡ciela Dzie豉 Escriv de Balaguer nazywanego w nieskrywanym duchu paternalizmu «Ojcem». Sta這 si to w 1992 r. i by豉 to jedna z najbardziej kontrowersyjnych beatyfikacji por闚nywalna jedynie w p騧niejszym czasie z beatyfikacj Piusa IX, „ostatniego papie瘸-kr鏊a", kt鏎y w czasie swego d逝giego, 12-letniego pontyfikatu (1846-1878) wyr騜ni si postaw antysemick i antymodernistyczn. W odniesieniu do obydw鏂h beatyfikowanych podkre郵ano ich gorliwo嗆 w przestrzeganiu ortodoksji oraz pobo積o嗆 w starym stylu, ale nie opcj na rzecz ubogich i tolerancj, bo tych cn鏒 oni nie praktykowali. Do tej beatyfikacji nigdy by nie dosz這 za Paw豉 VI, kt鏎y stanowczo ukr鏂i w豉dz Opus Dei w Ko軼iele katolickim.
W toku procesu Escrivy wy陰czono krytyczne 鈍iadectwa os鏏 z bliskiego otoczenia «Ojca», np. architekta Miguela Fisaca zwi您anego z Dzie貫m przez 19 lat (1936-1955). Ten wybitny architekt powiadomi kardyna豉 Tarancona, 瞠 jest co, o czym powinien, bo tak mu nakazuje sumienie, powiedzie na procesie. Kardyna poradzi mu, by zwr鏂i si do sekretarza trybuna逝, aby ten wpisa go na list 鈍iadk闚, ale po paru dniach architekt dowiedzia si, 瞠 go wykluczono.
Mniej szcz窷cia mieli latynoameryka雟cy teologowie r騜nych tendencji oraz przedstawiciele szerokich ruch闚 ludowych, kt鏎zy poprosili Jana Paw豉 II o beatyfikacj salwadorskich m璚zennik闚: arcybiskupa Romero i sze軼iu jezuit闚 uznanych ju za 鈍i皻ych i czczonych jako m璚zennicy w Ameryce ζci雟kiej i na innych obszarach chrze軼ija雟twa. Ich beatyfikacja by豉by ko軼ielnym potwierdzeniem tego, co g這si ju vox populi.
Informacja w Watykanie znajduje si w r瘯ach Joaquina Navarro Vallsa, cz這nka Opus Dei. Je郵i informacja oznacza w豉dz, to ten, kto j kontroluje w Ko軼iele, posiada ca陰 w豉dz. Rzecznik nie tylko rozpowszechnia informacje, ale tak瞠 je kreuje, opracowuje i administruje nimi pro domo sua, nie podlegaj帷 瘸dnej demokratycznej kontroli. A obecna polityka informacyjna polega w du瞠j mierze na kamuflowaniu lub negowaniu wp造w闚 Opus Dei w Watykanie.
W orbicie Opus Dei znajduje si kardyna Angelo Sodano, sekretarz stanu pa雟twa watyka雟kiego; by造 nuncjusz apostolski w Chile i osobisty przyjaciel Pinocheta, za kt鏎ym Sodano wstawia si u rz康u brytyjskiego, by nie wydano go s康om hiszpa雟kim. A tak瞠 hiszpa雟ki kardyna Eduardo Martinez Somalo, bardzo wp造wowy cz這nek Kurii Rzymskiej, g堯wny punkt odniesienia dla biskup闚 hiszpa雟kich.
Tak wi璚 na szczytach Ko軼io豉 katolickiego dominuje chrze軼ija雟two nieprzejednane, niezbyt sk這nne do prowadzenia dialogu z innymi wyznaniami, tak jak nakazuje to «Droga», ksi捫ka napisana przez Escriv w czasie hiszpa雟kiej wojny, domowej, w Burgos, w pobli簑 kwatery g堯wnej Franco: «Plan zbawienia, kt鏎ego 膨da od nas Pan, opiera si na trzech punktach: 鈍i皻ej nieust瘼liwo軼i, 鈍i皻ym przymusie i 鈍i皻ym bezwstydzie». Co wi璚ej, «ust瘼liwo嗆 jest oznak nieposiadania prawdy». W latynoameryka雟kim Ko軼iele katolickim na plan pierwszy wybijaj si dwie osobisto軼i zwi您ane z Opus Dei kardyna Cipriani, arcybiskup Limy i Saernz Lacalle, arcybiskup San Salvadoru. Cipriani a do ostatniej chwili popiera dyktatorsk polityk Fujimoriego. Jego nominacja na kardyna豉 na ostatnim konsystorzu wywo豉豉 wiele polemik, gdy nieprzychylnie odnosi si do niego znaczna cz窷 spo貫cze雟twa Peru, w tym r闚nie chrze軼ijan. W czasie pierwszej mszy, kt鏎 Cipriani odprawia jako kardyna w katedrze w Limie, pojawi造 si transparenty z napisami: «Bo瞠, uwolnij nas od Ciprianiego», «Chrystus to sprawiedliwo嗆, Cipriani to korupcja». Por闚nywano go do Vladimira Montesinosa, doradcy Fujimoriego. Mimo to pozycja Ciprianiego w Ko軼iele latynoameryka雟kim ci庵le si umacnia.
Innym cz這nkiem Opus Dei robi帷ym karier w Ko軼iele latynoameryka雟kim jest Hiszpan Fernando Saenz Lacalle, arcybiskup San Salvadoru. By kapelanem wojska, kt鏎e zamordowa這 sze軼iu jezuit闚 i dwie salwadorskie kobiety 16 listopada 1989 roku. B璠帷 ju arcybiskupem San Salwadoru przyj掖 nominacj na genera豉, ale p騧niej zrezygnowa z tego stopnia z powodu protest闚 ludno軼i. Znana jest jego niech耩 do wyzwole鎍zej orientacji 字odkowoameryka雟kiego Uniwersytetu im. Josego Simeona Canasa (UCA), kt鏎ego rektorem by zamordowany Ignacio Ellaeuria i kt鏎ego profesorem jest Jon Sobrino, jeden z g堯wnych przedstawicieli teologii wyzwolenia. Kiedy do arcybiskupa zg這si si pewien student teologii z UCA z pro軸 o wy鈍i璚enie go na ksi璠za, us造sza tak odpowied: «raczej umr, ni wy鈍i璚 studenta UCA».
A jak jest w Ko軼iele hiszpa雟kim? Zmiana stosunku episkopatu do Opus Dei by豉 spektakularna. W czasie pontyfikatu Paw豉 VI dystans hiszpa雟kich biskup闚 do Opus Dei by znany, a krytycy tej instytucji nie kryli si ze swymi pogl康ami. W miar jednak umacniania si pozycji Opus za spraw Jana Paw豉 II hierarchia ko軼ielna w naszym kraju zacz窸a dostosowywa si do jego dyrektyw. Zapad這 niemal grobowe milczenie. Ani jeden biskup, arcybiskup czy kardyna nie wyjawi jeszcze swej przynale積o軼i do Opus i jest mo磧iwe, 瞠 tak b璠zie r闚nie w przysz這軼i. Ale to nie znaczy, 瞠 nie 陰czy ich nic z t organizacj. Jak powiedzia kardyna Taranc鏮, wielu hiszpa雟kich biskup闚 dostaje kr璚zu szyi od ci庵貫go patrzenia na Watykan. I jak ju powiedzia貫m, w豉dz w Rzymie dzier篡 Opus Dei. Je郵i kto ma co do tego jakie w徠pliwo軼i, to wystarczy, by przeczyta wypowiedzi papie瘸 i biskup闚 na tematy takie jak seksualno嗆, rodzina, kobieta, dogmat, moralno嗆, dyscyplina ko軼ielna itp. Opus nie tylko zachowa這 swoje wp造wy, ale nawet odzyskuje wa積ych cz這nk闚 — 陰cznie z teologami — kt鏎zy je opu軼ili w minionych dziesi璚ioleciach.
Atmosfera uleg這軼i panuj帷a obecnie w Ko軼iele katolickim wywodzi si z zasad przedstawionych w «Drodze»: «By pos逝sznym to droga bezpieczna. By 郵epo pos逝sznym prze這穎nemu to droga do 鈍i皻o軼i. By pos逝sznym w swoim apostolstwie to jedyna droga, bowiem w dziele Bo篡m umys powinien by pos逝szny lub odej嗆».
Istnieje jednak pewna dziedzina, na kt鏎 Opus Dei ma niewielki wp造w, przynajmniej w naszym kraju: chodzi o publikacje z zakresu teologii. Wk豉d Opus jest minimalny, by nie powiedzie 瘸den, w debat teologiczn na tematy najbardziej aktualne: pos逝giwanie si metodami historyczno-krytycznymi, socjologicznymi, antropologiczno-kulturowymi, historyczno-spo貫cznymi w badaniach biblijnych; stosowanie hermeneutyki krytycznej w kwestii dogmat闚, chrystologia rozwa瘸na przez pryzmat historyczny i etyczny; duchowo嗆 uciele郾iona w historii; teologia feministyczna, eklezjologia wsp鏊notowa; dialog mi璠zy religiami i kulturami; dialog na tematy moralne i spo貫czne; teoria paradygmat闚 w badaniach dotycz帷ych chrze軼ija雟twa; teologia wyzwolenia itd. Teologowie znajduj帷y si w orbicie Opus Dei albo s康z, 瞠 te problemy nie s zwi您ane z refleksj teologiczn, albo uwa瘸j je za heterodoksyjne.

Juan Jose Tamayo-Acosta [ 1 ]
EL PAIS

FORUM NR 37, 9 wrze郾ia 2001


 Przypisy:
[ 1 ] Teolog, autor ksi捫ki. "Iglesia pr鏹etica. Iglesia de los pobres" (Ko軼i馧 profetyczny. Ko軼i馧 ubogich).


 Orygina.. (http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,1478)
 (Ostatnia zmiana: 27-07-2002)