Kolejna zagadka ewolucyjna  p造ty stegozaura
Autor tekstu:

T逝maczenie: Malgorzata Koraszewska

Stegozaury by造 wielkimi, ro郵ino瞠rnymi dinozaurami, kt鏎e 鈍ietnie prosperowa造 w jurze (z grubsza 170-145 milion闚 lat temu). By造 to dinozaury z wielkimi p造tami na grzbietach i gro幡ymi kolcami na ko鎍u ogona. Tylko jednemu taksonowi – Wuerhosaurus – uda這 si przetrwa masowe wymieranie w jurze.  Nie, nigdy nie walczy造 z T. rex , kt鏎y pojawi si du穎 p騧niej.

 

 

Powszechny mit g這si, 瞠 mia造 one „dwa m霩gi” (jeden w ogonie) i by造 niezmiernie t瘼e (patrz poni瞠j). W rzeczywisto軼i mia造 tylko jeden m霩g, wielko軼i mniej wi璚ej m霩gu kota, chocia inaczej zorganizowany (by造 gadami, a nie ssakami). I wa篡造 a do 12 ton, co jak na jakiekolwiek zwierz jest ca趾iem solidnie.

 

 

Kolce ogonowe – oficjalnie nazywane obecnie thagomizerami (naprawd! Paleontolodzy maj poczucie humoru!) [ 1 ] – prawdopodobnie s逝篡造 do obrony, a niekt鏎e gatunki z Chin, jak Kentrosaurus , mia造 ostre kolce na ramionach (to jest, na szczycie przednich 豉p – patrz powy瞠j). Oczywi軼ie te kolce naramienne wyja郾iaj, dlaczego Kentosaurus i jego kumple wymarli – nie mogli przedosta si przez drzwi Arki Noego…

Najbardziej uderzaj帷 rzecz w stegozaurach jednak s p造ty kostne czyli osteodermy.
Do czego w豉軼iwie s逝篡造?
Mo瞠 nie by造 „do” jednej rzeczy – r騜ne gatunki mia造 inaczej ukszta速owane p造ty, jak mo積a zobaczy powy瞠j. Ale klasyczny stegozaur mia du瞠 i p豉skie p造ty.

Najbardziej oczywista sugestia to obrona, chocia je郵i p造ty by造 pionowe, jak na wi瘯szo軼i rekonstrukcji (patrz powy瞠j), to nie chroni造by 豉p ani g這wy, kt鏎e przede wszystkim atakowa豚y ka盥y szanuj帷y si drapie積ik. Nawet gdyby p造ty le瘸造 p豉sko wzd逝 cia豉, nie zakrywa造by 瘸dnej z kluczowych cz窷ci anatomii zwierz璚ia.

W latach siedemdziesi徠ych XX w. sugerowano, 瞠 te p造ty mog造 pe軟i funkcje termoregulacyjne – je郵i stegozaury by造 „zimnokrwiste”, jak ich gadzi krewni, musia造 rozgrzewa si przy pomocy s這鎍a, 瞠by zacz望 funkcjonowa rano. Du瘸 liczba naczy krwiono郾ych biegn帷a przez te p造ty mog豉 s逝篡 jako rodzaj paneli s這necznych do zbierania ciep豉.

Ta hipoteza wywo逝je obraz stada stegozaur闚 z zaspanymi oczyma, wytaczaj帷ych si w czerwony 鈍it jury, wspinaj帷ych si na szczyt najbli窺zego wzg鏎za i staj帷ych na osi p馧noc-po逝dnie z p造tami wystawionymi do wschodz帷ego s這鎍a. Alternatywnie, zwierz皻a te mog造 by zmuszone do rozpraszania ciep豉 tworzonego przez fermentacj w swoich olbrzymich 穎陰dkach i u篡wa造 p造t do wypromieniowania nadmiaru ciep豉, tworz帷 kolumny wznosz帷ego si, ciep貫go powietrza, kt鏎e przyci庵a這 ta鎍z帷e muszki.

Jednak w 2005 roku grupa badaczy starannie przyjrza豉 si anatomii p造t i stwierdzi豉, 瞠 wewn皻rzne kana造 nie by造 po陰czone z kana豉mi znajduj帷ymi si na zewn徠rz, co sugerowa這, 瞠 nie by這 瘸dnej drogi, kt鏎 mog豉by kr捫y krew, co stanowi這 argument przeciwko hipotezie termoregulacji. Zamiast tego wysun瘭i hipotez, 瞠 p造ty s逝篡造 jako oznaka gatunkowego lub stadnego rozpoznawania, chocia nie by這 wyra幡ych dowod闚 wspieraj帷ych t my郵.

Cz瘰to, kiedy biolodzy ewolucyjni napotykaj niewyt逝maczalnie dziwaczn struktur, obwiniaj dob鏎 p販iowy, dokonywany zazwyczaj przez samice. Aby jednak dob鏎 p販iowy m鏬 wyja郾i p造ty stegozaura, musi wyst瘼owa jaki stopie dymorfizmu p販iowego. Oznaczanie p販i szkielet闚 stegozaur闚 to trudny problem, ale nie ma 瘸dnych sugestii, 瞠 p販ie mia造 inaczej ukszta速owane lub r騜nej wielko軼i p造ty. Mo瞠 mia造 inne kolory?

W zesz造m miesi帷u doktorant Shoji Hayashi z uniwersytetu w Hokkaido uprzejmie przys豉 mi nadbitk artyku逝, kt鏎y w豉郾ie opublikowa w „Journal of Vertebrate Paleontology”. Shoji przygl康a si stosunkowym przyrostom w p造tach i w g堯wnym szkielecie u szeregu stegozaur闚 w r騜nym wieku. Doszed do wniosku, 瞠 p造ty ros造 szybciej i p騧niej ni reszta szkieletu, co wida na tym wykresie:

 

 

Shoji i jego koledzy wnioskuj: „Jest prawdopodobne, 瞠 p造ty i kolce mia造 wewn徠rzgatunkow funkcj pokazow i odzwierciedla造 status spo貫czny lub/i atrakcyjno嗆 seksualn. Osobniki z najwi瘯szymi osteodermami mog造 si wydawa du穎 wi瘯sze od swoich rywali i potencjalnych partnerek. S康z帷 po morfologicznym zr騜nicowaniu p造t u stegozaurus闚, mo積a rozs康nie przypuszcza, 瞠 p造ty maj funkcj rozpoznawania gatunkowego, jak uprzednio sugerowali Carpenter (1998) i Main (2005). P造ty stegozaura mog tak瞠 mie funkcj termoregulacyjn z racji swego uszeregowania oraz p豉skiej i wysokiej morfologii, chocia ta funkcja jest w徠pliwa u innych pokrewnych dinozaur闚, posiadaj帷ych tylko ma貫 p造ty i kolce”.

Innymi s這wy: nadal nie wiemy! I uczciwie m闚i帷, trudno powiedzie, w jaki spos鏏 mamy znale潭 decyduj帷e dowody popychaj帷e nas w t czy tamt stron. To jest cz窷 uroku paleontologii: pr鏏a rekonstrukcji czego, czego nigdy w pe軟i nie poznamy.

 

Ref.:

Carpenter, K. 1998. Armor of Stegosaurus stenops, and the taphonomic history of a new specimen from Garden Park, Colorado. "Modern Geology" 23:127-144.
Farlow, J. O., C. V. Thompson, and D. E. Rosner. 1976 Plates of Stegosaurus: Forced convection heat loss fins? "Science" 192:1123-1125.
Main, R. P., A. de Ricqlès, Horner, J. R., and K. Padian 2005. The evolution and function of thyreophoran dinosaur scutes: implications for plate function in stegosaurs. "Paleobiology" 31:291-314.
Hayashi, S.Kenneth Carpenter, K, and Suzuki, D.. Different growth patterns between the skeleton and osteoderms of Stegosaurus (Ornithischia: Thyreophora). "Journal of Vertebrate Paleontology" 29:123-131.

Why Evolution Is True , kwiecie 2009r.


 Przypisy:
[ 1 ] S這wo utworzone przez Gary’ego Larsona w 1982 roku do komiksu Far Side , w kt鏎ym jaskiniowcy 篡li r闚nocze郾ie z dinozaurami.

Matthew Cobb
Biolog i pisarz, mieszka i pracuje w Manchesterze, niedawno w Stanach Zjednoczonych ukaza豉 sie jego ksi捫ka Generation, a w Wielkiej Brytanii The Egg & Sperm Race. Systematycznie publikuje w "LA Times", "Times Literary Supplement", oraz "Journal of Experimental Biology".
 Strona www autora

 Liczba tekst闚 na portalu: 12  Poka inne teksty autora

 Orygina.. (http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,6498)
 (Ostatnia zmiana: 20-04-2009)