Ludzie w USA mają swobodę wierzenia w cokolwiek. Przetrwały najmocniejsze i najdoskonalsze religijne memy. Jednym z nich jest protestantyzm. Jeśli Amerykanie snują jakieś "niezależne" wizje religijne, jest to jedynie chrześcijaństwo dekorowane lukrem obcych słów. Na przykład ruch "Hare Kriszna" to chrześcijaństwo udekorowane indyjskim nazewnictwem. Podobnie jest z katolikami. Co jest paradygmatem chrześcijaństwa? Wychodzenie z założenia, że "jeśli wszystek umrę, wszystko traci sens". To cytat z Unamuno, tzw. egzystencjalisty chrześcijańskiego. Dość odrażająca postać, a czczony niemal wszędzie, choć popierał Franco.

>- Czy potrafimy przedstawić alternatywę dla człowieka religijnego?
Czlowiek myślący. Jednak najpierw musimy stworzyć sukcesywna alternatywę dla debilizmu.
>- Jak zorganizować i jakiego programu edukacji użyć, by raz na zawsze wytłumaczyć bezsensowne
>czczenie wyimaginowanych bóstw?
W 100% publicznego.
>Myślę, że warto w końcu przedstawić coś
>w zamian.
>Czy jest to możliwe?
Etyka i filozofia. Jednak ja jako osoba z młodego pokolenia stwierdzam, iz młode społeczeństwo ciagle sie cofa i demoralizuje, wiec siadanie w kolko na ktorejs tam godzinie lekcyjnej i zdawanie sobie sprawy z otaczajacego nas swiata, ktory podobno ma byc piekny, a pozniej powrot do domu, w ktorym rodzice zamiast zajmowac sie kulturalnym ksztalceniem swoich dzieci, albo nie maja dla nich zbyt wiele uwagi (bo mysla o sobie, albo o nowym sprzecie elektornicznym,ktory tak bardzo ubarwi ich mieszkanie,a co za tym idzie i zycie), albo zastanawiaja sie jak wyzyc nastepny dzien. Tu pojawia sie drabinka - alternatywa dla starszego pokolenia.
Nie mowiac juz o patologiach, gdzie albo nie wierzy sie w nic, albo w dobroc a co za tym idzie w Boga. Bo w co ma wierzyc dziecko bite przez rodzicow alkoholikow? W humanizm? Tylko w cos, co jest nierealne, a co moze dac realna korzysc. (przynajmniej tak sie wydaje)
Nie chce tu oczywiscie bronic zadnego wierzenia, albo spojrzmy na swiat ze strony ludzi, ktorym potrzebna jest wiara... Zakladamy, ze religia jest zla, bo ludzie ja wykorzystuja w niecnych celach, ale jesli religia moze byc na prawde szczera, to czemu sie jej pozbywac? I co zlego jest w dekalogu? Nie uwazam iz potrzebny jest Bog dla zbawienia swiata, ale chyba kazdy z nas w cos wierzy. Mozna wierzyc w zegar, a mozna w Boga, Allaha czy Budde, i jesli to ma przyniesc nam, jako pojedynczym jednostkom korzysc, to chyba nie powinnismy tego sie pozbywac.
Najlepsza alternatywa na pozbycie sie wierzen, jest wiara w nas samych. Po prostu ludzkie dobro. I to nie jest modlenie sie o to, ze sasiad nas zaprosi na obiad. Nienawisc, glupota, lenistwo, to wszystko pcha nas w otchlan, bo gdyby nie bylo lenistwa, ludzie by sie doskonalili, poziom debilizmu i spaczenia spoleczenstwa by sie zmiejszal, ale konsumpcyjny styl zycia caly czas pcha nas w szpony wyzyskiwania i oszustwa. Egoizm i lenistwo, to jest tak na prawde wrog racjonalnego myslenia.
P.S. Nie jestem wierzacy.
P.S. 2 Jestem nowy na forum, wiec prosze o poblazliwosc
P.S. 3 Jestem za granica i nie posiadam pakietu polskich znakow... pozdrowienia z Rosyjskiej Federacji

>- Czy potrafimy przedstawić alternatywę dla człowieka religijnego?
Czlowiek myślący. Jednak najpierw musimy stworzyć sukcesywna alternatywę dla debilizmu.

Wśród inteligentnych ludzi wielu jest religijnych. Intelekt pomaga im niekiedy zaplatać jeszcze gęstszą sieć złudzeń. Filozofii bym nie polecał, bo w 80% jest echem religii. Jeśli chodzi o Europę, jedynie Starożytni uprawiali niekiedy filozofię bez konieczności przyjmowania boga i zaświatów.

>Jako ludzie racjonalnie podchodzący do życia, przedstawiający ateistyczny, lub zbliżony
>światopogląd, a także podpierający się posiadaną wiedzą naukową oraz stosujący logikę, potrafimy w
>dość prosty sposób obalić podstawy wszelkich wierzeń religijnych. Oczywiście możemy tak zrobić
>dyskutując z osobami na pewnym, poziomie intelektualnym i zdolnych do rozumienia przedstawianych
>racji. Co z resztą?

Bóg docenia nasze starania, czyż nie ?

>Czy jest to możliwe?

Musi nas reprezentować jakaś religia. Bóg przecież kocha racjonalne myślenie i realizuje prośby modlących się jeśli wypełniają jego wolę, którą jest poszerzanie wiedzy. Szczególnym umiłowaniem otacza osoby z wyższym wykształceniem realizujące prospołeczne zadania. Radzi by wspierać je finansowo. Jak przystało na rasowego humanistę, racjonalistę i ateistę bóg sugeruje otaczać opieką szpitale, biednych i pokrzywdzonych, ale... jeszcze chwilę powymieniam i będzie plagiat.

pozdrawiam

Wymyślony bóg chrześcijan docenił na przykład starania Giordana Bruno paląc go na stosie. A u wielu ludzi ów bóg - błędna idea wywołuje wrażenie, że życie jest przedsionkiem do wydumanego raju. Zarażeni infekcją wiary nie cenią za bardzo przedsionków.

Czy to możliwe? Myślę, że tak, nie ma rzeczy niemożliwych, otwartym pytaniem pozostaje, czy tego chcemy i czy wyjdzie nam to na dobre. Nieraz zajadłość w prezentowaniu swego stanowiska przez zwolenników ateizmu kojarzy mi się z sekciarstwem. Być może dałoby się przetworzyć go w religię, kto wie, tyle że jest to ciągle zamiana jednego w drugie. Ostatnio na zachodzie, ponownie Marks staje się modny, jego filozofia dużo wyjaśnia. ZSSR jest złym kontekstem omawiania jego przemyśleń, traktowano go tam instrumentalnie i wybiórczo. Byt kształtuje świadomość, w warunkach rosyjskich, aż nadto się sprawdził. To stwierdzenie sprawdza się wszędzie, jak żyje tak myślę, otaczająca mnie rzeczywistość determinuje moje działania i kształtuje moją świadomość. Miał też rację w sprawie socjalizmu, system ten można wprowadzać tylko w krajach wysoko rozwiniętych, UE i ZSSR to dwa przykłady jak on działa przy różnym poziomie bytu kształtującego świadomość. Jedno wydaje się pewne, świadoma czy też nie, religijność pomaga w jednoczeniu celów i organizacji stosunków społecznych, jako istoty stadne jest nam to koniecznie potrzebne do sprawnego funkcjonowania.
Bardzo chciał bym aby logika stała się religią, lub tym co religię zastąpi, sądzę jednak, że nie ma takiej opcji aby wygrała z uczuciami, te zaś często bywają nieracjonalne i nieprzewidywalne. Logiki można nauczyć się w szkole, lecz stosowania jej w życiu chyba nie.

Rzeczywistość nie jest zabawką, Oportunisto, a ludzie uważający, że "każdy ma swoją prawdę", prędzej docenia szamana z deszczową grzechotką niż fizyka teoretycznego. Tymczasem to ten drugi otwiera nam bramy do tajemnic wszechświata i przyszłości naszego gatunku.

> Jako ludzie racjonalnie podchodzący do życia, przedstawiający ateistyczny, lub zbliżony
>światopogląd, a także podpierający się posiadaną wiedzą naukową oraz stosujący logikę, potrafimy w
> dość prosty sposób obalić podstawy wszelkich wierzeń religijnych. Oczywiście możemy tak zrobić
>dyskutując z osobami na pewnym, poziomie intelektualnym i zdolnych do rozumienia przedstawianych racji.

No to obal moje podstawy wiary.

>No to obal moje podstawy wiary.
Jakie?

---

jestem jednym z miliardów szczęściarzy pośród bilionów pechowców, któremu udało się zobaczyć świat...

>>No to obal moje podstawy wiary.
>Jakie?

A co za różnica, jak obalasz wszelkie?

>A co za różnica, jak obalasz wszelkie?

A co za różnica miedzy Twoją wiarą, a scientologa?

---

jestem jednym z miliardów szczęściarzy pośród bilionów pechowców, któremu udało się zobaczyć świat...

Najprościej pobić wierzących ich własną bronią.Kiedyś stawiałam na lemowską plęcymolię, ale jak jest Flying Spaghetti Monster ze swoim kościołem, to można sie przyłączyć.

po co niszczyć religie? Bez tego nie było by przeciwnych poglądów, poza tym "religia" jest jak naród żydowski, wszędzie się przyjmie i próbuje dominować, w ogóle bez religii nie było by rozważań na ten temat

Mnie jednak żal Giordana Bruna na przykład. Ludzie religijni spalili go na stosie za to, że twierdził, iż w kosmosie jest wiele planet na których żyją inne istoty. Zatem twój optymizm i tolerancja są całkowicie nieuzasadnione. Dodajmy jeszcze dzieci indoktrynowane przez własnych rodziców, wysyłane do szkół religijnych, gdzie ćwiczy się je w "Jedynie Słusznej Prawdzie".

A jeśli człowiek jest tak skonstruowany, że jego naturalną potrzebą jest uczuciowość religijna? No to wtedy byłby po prostu dość duży problem ze stworzeniem takiej rzeczywistości, która eliminowałaby ryzyko religii.
Może człowiek jest tak skonstruowany, że potrafi uczuciem religijnym obdarzyć każdy, nawet dość przypadkowy przedmiot, obiekt, zjawisko. No to wtdy jesteśmy dość bezradni wobec uczuć religijnych przynajmniej niektórych ludzi.
Moim zdaniem, trzeba zaakceptować, że religia jest takim samym elementem tego świata jak gradobicie, trzęsienia ziemi i koklusz . I trzeba nauczyć się z tym żyć. Nie widzę innego wyjścia.

Nie można się nauczyć z tym żyć, bo religijność wobec rozwoju nauki i wiedzy o świecie pogłębia przepaść między rzeczywistością a zabobonem. Jestem przekonany, że jeśli nadal ponad 80% ludzkości będzie wierząca, nastąpi regres, a laboratoria naukowe zostaną w końcu zakazane przez demokratyczne rządy i populistyczne dyktatury. Całkiem możliwe, że na przykład w USA jesteśmy na progu takiej epoki.

Jak zorganizować i jakiego programu edukacji użyć, by raz na zawsze wytłumaczyć bezsensowne czczenie wyimaginowanych bóstw?

Moim zdaniem już w szkołach podstawowych należy wprowadzić zajęcia z psychologii ewolucyjnej i budowy mózgu, aby każdy młody człowiek miał przynajmniej w pamięci, że żądzą nami proste atawizmy, z których powstają między innymi różne zalążki kultów. Myślę, że uświadomienie ludzi o tym, że podlegają atawizmom i ich intuicje nie są wyroczniami jest wykonalne. Przekaz można ująć tak, by trafiał również do osób średnio inteligentnych.

>Wiara ta pozwala na wytłumaczenie wielu niezrozumiałych dla zwykłego człowieka zdarzeń

Wyjaśniająca funkcja religii to w jej doktrynie jedynie deser. Jej sednem jest pragnienie i wiara klientów religii w przetrwanie po śmierci, obietnica wiecznego "żywota". Ktoś, kto polemizuje z religią na płaszczyźnie jej rzekomej funkcji wyjaśniającej, bierze plewy za ziarno. Nikogo tak na prawdę nie interesuje, czy taki lub siaki bóg stworzył świat. Mógł go stworzyć nawet diabeł. Ważne jest, że obiecuje trwanie, bycie, zachowanie ego. To dlatego nawet najtęższe łby ulegają kapłanom.

Doskonała wypowiedź Diogenesie (plus). Moim zdaniem to, co napisałeś i co ja wcześniej też ująłem nieco inaczej, to bardzo ważny element wpływu religii, który często jest pomijany. A dlaczego? Choćby dlatego, że zdarzają się ateiści, którzy wierzą w życie pozagrobowe. Na prawdę niełatwo mieć czysty i wolny od groźnych przesądów umysł.

>niełatwo mieć czysty i wolny od groźnych przesądów umysł.

Religia jest przede wszystkim problemem woli, pragnienia, a nie umysłu. Doktryna religijna to zwykle pseudouzasadnienia nierealistycznych pragnień, próba przeistoczenia pragnę w jest.

>>niełatwo mieć czysty i wolny od groźnych przesądów umysł.
>Religia jest przede wszystkim problemem woli, pragnienia, a nie umysłu. Doktryna religijna to zwykle pseudouzasadnienia nierealistycznych pragnień, próba przeistoczenia pragnę w jest.

Religia nie jest problemem woli, jest manifestacją wiary. Wola i pragnienie są cechami umysłu, nie są od niego oderwane, nie są bytami niezależnymi.

>Religia nie jest problemem woli, jest manifestacją wiary.

Religijny człowiek wierzy w to, czego pragnie.

>Wola i pragnienie są cechami umysłu, nie są od niego oderwane, nie są bytami niezależnymi.

Nie podzielam tego przekonania. Stwierdzenie (czynność intelektualna) Jestem głodny jest czymś innym niż przeżycie głodu. Nie są własnościami jakiegoś leżącego u ich podstawy umysłu. To nie umysł jest głodny.

>>Religia nie jest problemem woli, jest manifestacją wiary.
>Religijny człowiek wierzy w to, czego pragnie.

To nie na temat.

>>Wola i pragnienie są cechami umysłu, nie są od niego oderwane, nie są bytami niezależnymi.
>Nie podzielam tego przekonania. Stwierdzenie (czynność intelektualna) Jestem głodny jest czymś innym niż przeżycie głodu. Nie są własnościami jakiegoś leżącego u ich podstawy umysłu. To nie umysł jest głodny.

To też.
>

...
>To nie na temat.
...
>To też.

I jedno i drugie jest na temat.

>>Religia nie jest problemem woli, jest manifestacją wiary.
Tak
>Religijny człowiek wierzy w to, czego pragnie.
A niech tam sobie wierzy i pragnie tylko żeby swymi manifestacjami dróg i ulic nie blokował
>>Wola i pragnienie są cechami umysłu, nie są od niego oderwane, nie są bytami niezależnymi.
Tak, są zależne (jeśli pominąć "owczy pęd")
>(...) Stwierdzenie (czynność intelektualna) Jestem głodny jest czymś innym niż przeżycie głodu.
Tak, jest czymś innym
> Nie są własnościami jakiegoś leżącego u ich podstawy umysłu. To nie umysł jest głodny.
Każde stwierdzenie jest czynnością umysłu. Bezmyślność nie daje czasu na refleksję co do stanu głodu, bo natychmiast musi szukać jedzenia. Namysł pozwala zaś 'zasmakować' głodu nawet przy pełnej lodówce. To w umyśle jest głód

Jeśli można...

>>Religia nie jest problemem woli, jest manifestacją wiary.
Tak
>Religijny człowiek wierzy w to, czego pragnie.
A niech tam sobie wierzy i pragnie tylko żeby swymi manifestacjami dróg i ulic nie blokował
>>Wola i pragnienie są cechami umysłu, nie są od niego oderwane, nie są bytami niezależnymi.
Tak, są zależne (jeśli pominąć "owczy pęd")
>(...) Stwierdzenie (czynność intelektualna) Jestem głodny jest czymś innym niż przeżycie głodu.
Tak, jest czymś innym
> Nie są własnościami jakiegoś leżącego u ich podstawy umysłu. To nie umysł jest głodny.
Każde stwierdzenie jest czynnością umysłu. Bezmyślność nie daje czasu na refleksję co do stanu głodu, bo natychmiast musi szukać jedzenia. Namysł pozwala zaś 'zasmakować' głodu nawet przy pełnej lodówce. To w umyśle tkwi głód

>To w umyśle tkwi głód.

Jeśli nawet to nie w tej jego części, która włada językiem. Człowiek jest inaczej głodny, niż bydle. Chyba, że ktoś zrobi z niego zwierzę.

>>To w umyśle tkwi głód.
>(...) Człowiek jest inaczej głodny, niż bydlę (...)

Tak. Właśnie. Człowiek potrafi domniemywać głód innego człowieka i nawet od ust sobie odjąć - bydlętom cudzy apetyt jest chyba na tyle obojętny, że samo pojęcie głodu im zbędne, może bywają (co najwyżej) w nieświadomym stanie bycia głodnymi.
Dopatrywanie się u zwierząt, podobnych nam stanów psychiczno-pojęciowych, to zwykle nadmierna (bajkowa) ich personifikacja

Zwierzętom stadnym cudzy apetyt nie jest obojętny. Całkiem możliwe, że te o najlepiej rozwiniętych mózgach podobnie jak człowiek wyobrażają sobie głód drugiego stworzenia. Dodam przykład - kot przynosi mi upolowanego wróbla, nietoperz karmi nietoperza ze stada.

>Zwierzętom stadnym cudzy apetyt nie jest obojętny. Całkiem możliwe, że te o najlepiej rozwiniętych mózgach podobnie jak człowiek wyobrażają sobie głód drugiego stworzenia. Dodam przykład - kot przynosi mi upolowanego wróbla, nietoperz karmi nietoperza ze stada.

... i jeszcze krowy pragną być dojone, kury pchają się do nas z jajami a gołąbki same wpadają do gąbki - istny raj

Mówiłem o relacjach w obrębie jednego gatunku.

>Mówiłem o relacjach w obrębie jednego gatunku.

Koty przynoszą czasami upolowaną zdobycz, lecz czy wolno stąd wnosić, jakoby mogły działać wbrew swym instynktom?

My również jemy i czy możemy w tym wypadku mówić o działaniu nieinstynktownym?

> Dopatrywanie się u zwierząt, podobnych nam stanów psychiczno-pojęciowych, to zwykle nadmierna (bajkowa) ich personifikacja

Nie wiem, dlaczego nie mielibyśmy w granicach wytyczonych przez biologię, nie mówić o stanach psychicznych zwierząt.Człowiek to w końcu też zwierzę, tylko że racjonalne (animal rationale), a nie, jak chcieliby niektórzy, dojne. Być może jedyną różnicą dzielącą człowieka od zwierzęcia jest ta, że my swoje zwierzęce potrzeby zaspakajamy przy pomocy inteligencji. Kiedy zaczynamy wymyślać sobie nieziemskie potrzeby (religia), nadużywamy po prostu rozumu. Człowiek to zwierzę, które nie wiadomo czemu wstydzi się samo siebie.

> (...) Człowiek to w końcu też zwierzę, tylko że racjonalne (animal rationale), a nie, jak chcieliby niektórzy, dojne. Być może jedyną różnicą dzielącą człowieka od zwierzęcia jest ta, że my swoje zwierzęce potrzeby zaspakajamy przy pomocy inteligencji. Kiedy zaczynamy wymyślać sobie nieziemskie potrzeby (religia), nadużywamy po prostu rozumu. Człowiek to zwierzę, które nie wiadomo czemu wstydzi się samo siebie.
>

Wśród moich znajomych żadnego zwierzęcia nie nazywa się człowiekiem. Trzeba pewnie pokładać ogromną ufność w biologii, by cały potencjał umysłowy na wzmacnianie zwierzęcości własnej kierować. Nam-sceptykom brakuje takiej ufności i wiary

Jesteśmy zwierzętami, nie zaś roślinami.

> .Choćby dlatego, że zdarzają się ateiści, którzy wierzą w życie pozagrobowe. Na prawdę niełatwo mieć czysty i wolny od groźnych przesądów umysł.

Jako ateista protestuję. Dla ludzi istnieje tylko życie pozagrobowe.W grobie to żyją robaki.

Cóż, słowo "pozagrobowy" nie do końca oznacza to, co sugerujesz. Ale dobrze, powiem, że chodziło mi o życie po śmierci.

Istota podobnych spraw najczęściej jest niesłychanie prosta, leży tuż obok,w bezpośrednim naszym zasięgu, dlatego tak trudno ją dostrzec, Tobie się udało.
Jestem zapalonym oglądaczem filmów przyrodniczych, ostatnio o mrówkach miałem przyjemność. Uderzająca jest sprawność organizacyjna tych stworzeń, działając w sytuacjach niestandardowych, wykazują niesamowitą zdolność adaptacji do panujących okoliczności, sterowane jak gdyby siłą wyższą, metodą prób i błędów, wybierają najlepsze rozwiązania pozwalające im przetrwać. Ktoś powie instynkt, dla mnie to logika, może więc jedno i drugie? Skąd wiec wrażenie kierowania nimi z góry. Wiem, przez lata wpajano nam, ze tylko my ludzie jesteśmy wyjątkowi, cała reszta to tylko skromny dodatek, korci mnie jednak pomysł ulokowania religijności na poziomie instynktu. Ludzie posiedli umiejętność abstrakcyjnego myślenia, to pozwala im oszukiwać własny instynkt, konsekwencją tego są niezbyt logiczne religie i taka ich różnorodność. Ostatecznie brak religii też jest jakąś religią.

Podstawy religijności wynikają z błędnych wobec rzeczywistości atawizmów, instynktów. Mózg dokonuje wielu obliczeń bez naszego udziału (rzut piłką, relacje społeczne), po czym tłumaczymy to świadomie na skróty, najprostszą drogą. Brak religii jest brakiem religii, nie zaś "jakąś religią", jak piszesz.

>- Czy potrafimy przedstawić alternatywę dla człowieka religijnego?

Taką alternatywę przedstawiamy na tym forum i pewnie w działalności PSR


>- Jak zorganizować i jakiego programu edukacji użyć, by raz na zawsze wytłumaczyć bezsensowne
>czczenie wyimaginowanych bóstw?

Nie wydaje się byśmy mieli mieli "raz na zawsze" wszelki irracjonalizm wytępić. Nie. Takie pomysły to domeny religii (różnych) - racjonalistom powinna (jak mniemam) wystarczać część świata. 'Nasze podwórka' mamy układać tak, by religie miały pełny dostęp lecz czuły się zbędne.

Skoro w systemie edukacji nie da się ominąć religii, to może należy wprowadzić jej więcej i nawet bardzo dużo tak, by młodzież odczuła jej 'dostatek'... Może zatęskni wtedy do skromniej dozowanych lekcji logiki, matematyki, fizyki, chemii czy biologii

>Nie wydaje się byśmy mieli mieli "raz na zawsze" wszelki irracjonalizm wytępić. Nie. Takie pomysły to domeny religii (różnych) - racjonalistom powinna (jak mniemam) wystarczać część świata. 'Nasze podwórka' mamy układać tak, by religie miały pełny dostęp lecz czuły się zbędne.

Mnie jest szkoda inteligencji marnowanej na religie. Ten potencjał powinien cywilizować, budować przyszłość naukową. Tutaj widzę sens powalczenia o minimalizacje indoktrynacji religijnej nie tylko w szkołach, ale w ogóle. Każdy połknięty przez irracjonalizm człowiek jest stratą, której oszacować nie sposób gdyż nie wiemy czego byłby w stanie dokonać światłym umysłem.

>Skoro w systemie edukacji nie da się ominąć religii, to może należy wprowadzić jej więcej i nawet bardzo dużo tak, by młodzież odczuła jej 'dostatek'... Może zatęskni wtedy do skromniej dozowanych lekcji logiki, matematyki, fizyki, chemii czy biologii

Edukacja jest edukacją, a nie chrystianizacją (lub jak kto woli ogłupianiem). To zupełnie wykluczające się systemy kształtowania wiedzy młodego człowieka.

---

jestem jednym z miliardów szczęściarzy pośród bilionów pechowców, któremu udało się zobaczyć świat...

Przede wszystkim... bez religii, czy bez wiary?
To znaczący słowny detal, bo domyślam się, że skoro w wypowiedzi autora pojawia się termin: ateista, to rzecz się tyczy nie tylko samej rytualizacji. Jeśli jest wiara nigdy, ale to nigdy nie obejdziemy się bez niemal naturalnej, psychicznej potrzeby wyrażania jej, a to wiąże się przecież z minimalną nawet obrzędowością. Eliminując wiarę- eliminowałoby się religie. Jasne, osobiście jestem za pomniejszeniem roli czynno- fanatycznej wszelkich wyznań, lecz tworząc abstrakt świata bez religii spełźniemy na niczym, gdyż większość ludzkości jednak wierzy i "warunków", jakie daje religia, do tej wiary potrzebuje... Czy możliwy jest świat bez wiary zatem? Czy możliwe jest "oświecenie", masowy zwrot na ateizm?