Racjonalista - Strona głównaDo treści


Fundusz Racjonalisty

Wesprzyj nas..
Zarejestrowaliśmy
180.477.301 wizyt
Ponad 1064 autorów napisało dla nas 7340 tekstów. Zajęłyby one 28964 stron A4

Wyszukaj na stronach:

Kryteria szczegółowe

Najnowsze strony..
Archiwum streszczeń..

 Zamierzasz się zaszczepić na SARS-CoV-2?
Tak
Raczej tak
Raczej nie
Nie
Poczekam jeszcze z decyzją
  

Oddano 2581 głosów.
Chcesz wiedzieć więcej?
Zamów dobrą książkę.
Propozycje Racjonalisty:
Sklepik "Racjonalisty"

Złota myśl Racjonalisty:
Kluczowym problemem marketingowym religii jest więc sposób zachęcenia klientów, by czekali.
 Kultura » Etnologia

Współczesny folklor a skandynawski folk-metal [1]
Autor tekstu:

Dzisiaj, w obliczu postępującej globalizacji, odnalezienie kulturowych korzeni mogłoby wydawać się trudne. Szczególnie młodzież narażona jest na zatracenie swoich tradycji we wszechogarniającej kulturze McDonald's, muzyce techno i seriali pełnymi top-modelek i wysterydowanych osiłków. Młodzież, która myśli dzisiaj kategoriami „mieć", zapomniała o tym by „być", żeby mieć świadomość swojego pochodzenia i znać swoje miejsce w „globalnej wiosce". Trudno o takie myślenie, kiedy do uszu płynie równomierny i monotonny łomot z megalitycznych głośników a oczy wpatrzone w portfele przeliczają szansę na kolejna dobrą zabawę w dyskotece. Fascynacje zamknęły się w ciasnym polu nowości motoryzacyjnych i audiowizualnych. Muzyka niegdyś tak ważna dla społeczności za pomocą, której utrwalana była swoista kronika pokoleń, minionych i obecnych dążeń, doświadczeń i przeżyć dziś wydaje się być obdarta z emocji, wartości i jakiegokolwiek przesłania.

W zalewie gatunkowym muzyki współczesnej trudno jest, dla przeciętnego zjadacza chleba, znaleźć iskrę zapalającą potrzebę wgłębienia się w kulturę swojego narodu i poczuć w niej swoistą jakość, niepowtarzalną nigdzie indziej. Jednakże ostatnimi czasy pewna grupa młodzieży wydała jakby wojnę takiemu stanu rzeczy. Dotychczas grający pewną ostrą odmianę rocka, mianowicie muzykę metalową, młodzi ludzie zaczęli interesować się kulturą własnego regionu, jego folklorem wierzeniowym, muzyką, a także sztuką. Przeciw globalizacji powstaje lokalizacja.

Szczególnie interesuje mnie to zjawisko funkcjonujące dzisiaj na gruncie skandynawskim i chciałbym w niniejszej pracy bliżej przyjrzeć się zespołom, które grają tę osobliwą odmianę „metalu" — ich nazwom, tekstom i całej symbolice, której używają.

*

„Kiedy Bóg na powierzchni ziemskiego globu rozrzucał ziemię urodzajną, zapomniał o Norwegii. Aby naprawić omyłkę, zebrał skrzętnie resztki ziemi pozostałe w głębi worka i szybkim ruchem rozrzucił je pomiędzy górami. Następnie, chcąc wynagrodzić mieszkańców tego kraju, wlał w ich serca najgorętsze ukochanie rodzinnej ziemi". Tak o Norwegach mówi pewna stara ludowa przypowieść i spełnia się ona, gdy przypatrzymy się wytworom norweskiej muzyki ogólnie rozumianej jako młodzieżowa.

Muzykę, którą chcę opisać, zwykło się nazywać „folk-metalem" a to za sprawą tego, że — w skrócie — jest to muzyka, która w ostre brzmienie gitar, ciężką melodykę, mocny rytm perkusji, charyzmatyczny głos wokalisty/wokalistki (lub obojga) wplata elementy zaczerpnięte z folkloru swego kraju. Tymi elementami mogą być instrumenty (skrzypce, flet, drumla) czy melodyka (np. w Finlandii hummpa), jednak bardzo ważna jest tutaj warstwa tekstowa (tematy baśniowe, podaniowe, mitologiczne).

Moim zdaniem owa twórczość jest przejawem folkloru współczesnego, ponieważ „kiedy mówimy o folklorze współczesnym mamy na myśli produkt twórczej realizacji wielu utalentowanych jednostek, jednostek, nie masową twórczość indywidualną. Za folklor współczesny należy uważać wszystkie dzieła posiadające swego autora, jednak przyjęte przez masę i zmienione przez nią, rozczepione w ten sposób na szereg wariantów" [ 1 ]. Jeśli chodzi o grono odbiorców skandynawskiego folk-metalu, jest to grupa ludzi słuchających także innych podgatunków muzyki metalowej, lecz wyróżniająca się pod względem zainteresowań. Tacy ludzie są często członkami jakichś stowarzyszeń, np. bractw rycerskich, ruchów neopogańskich (w Skandynawii na przykład Asatro [ 2 ]), czy też zgromadzeń hobbistycznych, np. gracze RPG (Role Play Game). Stąd też istnieje różna tematyka, którą zajmują się poszczególni wykonawcy.

Zespół Einherjer z Norwegii inspiruje się mitologią germańską, jego utwory pełne są odniesień do Eddy Poetyckiej Snorrego Sturlusona (Odyn, otchłań Ginungagap), wykorzystuje symbolikę (w logo zespołu motywy z rzeźb staroskandynawskich, okładki przedstawiające mitologiczne postacie, członkowie noszą symbole młota Thora). Gra muzykę agresywną, lecz zabarwioną miejscami melodyką norweską w stylu hauking. Nazwa Einherjer wg nordyckiej mitologii oznacza poległego na polu bitwy wojownika, którego wraz z innymi Odin gromadzi w swym pałacu w sali Walhalla, gdzie ćwiczą się dalej w rzemiośle wojennym, by w dniu Ragnarök wspomagać bogów w walce ze złymi mocami.

Zespołem sięgającym pełnymi garściami z folkloru i tradycyjnych utworów narodowych była grupa Storm (Burza), także z Norwegii, powstała w 1995 roku. Storm, choć wydał jeden jedyny album Nordavind (Północny Wicher) stał się owym zarzewiem budzącym zainteresowanie własną kulturą wśród skandynawskiej młodzieży. Do dzisiaj śpiewa się utwory z tegoż albumu podczas spotkań towarzyskich. Dzięki swojej „metalowej" stylistyce stał się dostępny dla środowiska fanów tego rodzaju brzmienia. W albumie tym wykorzystano m.in. takie utwory, jak:

  • Villemann og Magnhild (Villemann i Magnhild), którego tekst opiera się na starej baśni norweskiej opowiadającej o bohaterze Villemannie ratującego swą ukochaną przed złośliwym wodnym chochlikiem (Nøkken — norweski odpowiednik naszego utopca). Muzyka i tekst pochodzą z norweskiej prowincji Telemark i zostały w swej oryginalnej wersji spisane przez norweskiego pastora Magnusa Brostrupa Landstada w 1846 roku.

  • Mellom Bakkar og Berg (Pośród Gór i Wzgórz) będący kompilacją tekstu Ivara Aasena [ 3 ] (pod tytułem Nordmannen) z melodią napisaną przez norweskiego organistę Ludwiga Mathiasa Lindemana [ 4 ], która z kolei ma swoje źródła w muzyce ludowej.

  • Oppunder Skrent og Villmark — jest pieśnią opartą na Solveigs Sang (Pieśni Solveigi) z suity do muzyki Peer Gynt Edwarda Griega [ 5 ] z 1876 roku.

Co ciekawe, u większej części „fanów" Storm leży przekonanie, iż to członkowie zespołu są autorami wszystkich kompozycji, lecz równocześnie, że jedynie inspirowali się melodiami norweskimi. Faktem jest jednak, iż do dzisiaj (choć grupa nie istnieje od dziewięciu lat) śpiewa się „ich" piosenki zgodnie z „metalową" aranżacją.

Otyg — grupa ze Szwecji (1995- 1999); wyraz otyg w języku szwedzkim znaczy figlarny, psotliwy, przynoszący utrapienie. Jest to zbiorowe określenie mrocznych stworzeń występujących w skandynawskim folklorze [ 6 ] — teksty bogate w motywy z bajek a także opisujące szwedzką przyrodę: piosenki -Varulvsnatt (Noc wilkołaka), I Trollberg Och Skog (W trollowych górach i lasach), Fjällstorm (Górska Burza), Årstider (Pory Roku) i wiele innych. Albumy ilustrowane są obrazami Theodora Kittelsena [ 7 ]. Zespół w swej muzyce wykorzystywał skrzypce a kompozycje były bardzo skoczne. Był typowym przykładem Folk-Metalu.

Finntroll — fiński zespół („fiński troll"), głównie teksty rojące się od opowieści o trollach, a także połączenie tradycyjnej fińskiej melodii hummpa z ostrym „metalowym" brzmieniem.

Lumsk — Norwegia, teksty o przyrodzie skandynawskiej, melodyka pochodząca z prowincji Telemark.

Glittertind [ 8 ] — Norwegia, warstwa tekstowa poruszająca tematykę Asatro. Utwory z tradycji norweskiej: Mellom Bakkar og Berg (wykonanie niemal identyczne z wykonaniem grupy Storm) a także Om Kvelden — melodia tradycyjna, tekst Arnulf Øverland [ 9 ]. Grupa często korzysta z tradycyjnych melodii norweskich.

Ulver — (Wilki), norweska grupa. W roku 1994 wydali płytę Bergtatt. Cały album zainspirowany został klasycznym tematem w norweskim folklorze o młodej pannie, która zagubiła się w lesie i została porwana przez małych ludzi z podziemi. Jak wypowiada się jeden z członków grupy, o pseudonimie Garm [ 10 ]: "według tradycyjnych norweskich podań, porywacze panien zazwyczaj zamieszkiwali wnętrza gór. Stąd nazwa płyty Bergttat: berg — góra, ttat — mieszcząca, zawierająca, czyli w wolnym tłumaczeniu 'Mieszkający w górze'. Cała muzyka i teksty opowiadają o wewnętrznych przeżyciach dziewczyny, jej strachu, ciekawości tajemnego świata ." [ 11 ]


1 2 Dalej..

 Po przeczytaniu tego tekstu, czytelnicy często wybierają też:
Germanowie i Skandynawowie
Żeński symbol dobra czy zła?

 Zobacz komentarze (4)..   


 Przypisy:
[ 1 ] Wiktor Gusiew Estetyka folkloru, 1974.
[ 2 ] Asatro, Asatrú, ufający Asom (Asowie jeden z dwu szczepów bogów nordyckich), dawna wiara odynistyczna; neopogański ruch dawnej nordyckiej religii.
[ 3 ] Ivar Aasen (1813-1896) — norweski poeta i językoznawca. Jest twórcą współczesnego norw. jęz. lit. zw. landsmål lub nynorsk — neonorweski. W swej pracy nad językiem oparł się na zachowanych tu i ówdzie szczątkach dialektów lokalnych (język norweski zagrożony był unicestwieniem w wyniku czterowiecznego panowania w Norwegii królów Duńskich i późniejszego nakazu edukacji wyłącznie w jęz. duńskim).
[ 4 ] Ludwig Mathias Lindeman (1812-1887) — organista i kolekcjoner folkloru. Jego rolę przyrównać można do tej, jaką odegrał w Polsce Oskar Kolberg. Wraz z Ole Bullem (1810-1880), innym kompozytorem i skrzypkiem, również czerpiącym natchnienie ze sztuki ludowej, walnie przyczynili się do powstania w norweskiej muzyce szkoły narodowej, do której należał między innymi Rikard Nordråk (1842-66, autor melodii hymnu narodowego Norwegii) i Edvard Grieg.
[ 5 ] Edvard Grieg (1847-1907) — kompozytor norweski. najwybitniejszy przedstawiciel szkoły narodowej w muzyce norw. Nawiązywał do norweskiego folkloru i wątków literackich. Autor m.in. utworów orkiestrowych: 2 suit z muzyki do Peer Gynta (1876, wg H. Ibsena), Suita z czasów Holberga (1884) i cyklów tańców norw.
[ 6 ] Wg wywiadu z założycielem grupy o pseudonimie Vintersorg (Zimowy smutek), zamieszczonym na stronie internetowej http://home.no.net/futhark/otyg.
[ 7 ] Theodor Seweryn Kittelsen (1857-1914) — norweski malarz realizmu; czerpał natchnienie z folkloru skandynawskiego i piękna przyrody Północy; autor m.in. cykli ilustracji „Magia Trolli" i „Czarna Śmierć" (Svartedauen); ilustracje do zbioru baśni norweskich P. Ch. Asbjørnsena i J. Moe’a "Norske Folkeeventyr".
[ 8 ] Glittertind to nazwa drugiego co do wysokości szczytu w Norwegi (2465 m n.p.m.), znajdującego się w masywie Jotunheimen na południu kraju. Niegdyś uznawany za najwyższy, jednak stopienie pokrywy lodowej, którą jest pokryty, obniżyło go poniżej góry Galdhøpiggen (2469 m n.p.m.). Przez wielu jest nazywany sercem Norwegii.
[ 9 ] Arnulf Øverland(1889-1968) — poeta norweski.
[ 10 ] Garm — w mit. skand. Pies strzegący wejścia do krainy śmierci Hel.
[ 11 ] Według wywiadu przeprowadzonego w 1999 roku i zamieszczonego w „Sub Terra Hellenic Underground Zine".

« Etnologia   (Publikacja: 02-08-2004 )

 Wyślij mailem..     
Wersja do druku    PDF    MS Word

Bartosz Tylkowski
Student etnologii Uniwersytetu Śląskiego
Wszelkie prawa zastrzeżone. Prawa autorskie tego tekstu należą do autora i/lub serwisu Racjonalista.pl. Żadna część tego tekstu nie może być przedrukowywana, reprodukowana ani wykorzystywana w jakiejkolwiek formie, bez zgody właściciela praw autorskich. Wszelkie naruszenia praw autorskich podlegają sankcjom przewidzianym w kodeksie karnym i ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
str. 3549 
   Chcesz mieć więcej? Załóż konto czytelnika
[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365