Odpowiedź - Racjonalista

Polecam całość:
dorzeczy.p(*)eku-w-strone-pax-polonica.html

Kim jest naród polski w XXI wieku? Czy jest nim wyłącznie wspólnota obywateli zamieszkujących terytorium Rzeczypospolitej Polskiej? Czy polskość kończy się na granicy państwa, czy też - jak pokazuje doświadczenie polskiej historii - granice państwowe są jedynie jednym z wymiarów narodowej wspólnoty?
Odpowiedź na te pytania ma znaczenie nie tylko kulturowe. Dotyczy samej definicji polskiej racji stanu.
Idea Pax Polonica pozwala spojrzeć na ten problem z szerszej perspektywy. Nie jako na projekt polskiej hegemonii, lecz jako propozycję ładu opartego na trzech fundamentalnych wartościach: suwerenności, bezpieczeństwie i kulturze. W tym ujęciu Polska nie dąży do dominacji nad innymi narodami. Dąży do odzyskania podmiotowości i odpowiedzialności za własny los - a jednocześnie do budowania relacji z innymi narodami na zasadzie partnerstwa. Jednak pojawia się jeszcze jedno pytanie, bez którego idea Pax Polonica pozostanie jedynie koncepcją: jak połączyć miliony Polaków i ludzi polskiego pochodzenia żyjących na całym świecie w jedną, świadomą i zdolną do działania wspólnotę? To właśnie może być jedno z największych zadań polskiego XXI wieku.

Naród, który nie mieści się w granicach
Historia Polski wielokrotnie udowodniła, że naród i państwo nie są pojęciami tożsamymi. Rzeczpospolita może istnieć jako państwo w określonych granicach, natomiast naród polski może trwać także wtedy, gdy tych granic zabraknie. Tak było podczas zaborów. Tak było podczas okupacji niemieckiej i sowieckiej. Tak było w okresie komunizmu. I tak jest również dzisiaj, choć sytuacja jest zupełnie inna. W XXI wieku Polska posiada własne państwo, własne terytorium, instytucje, armię i gospodarkę. Jednocześnie miliony ludzi polskiego pochodzenia żyją poza granicami Rzeczypospolitej. Powstaje zatem pytanie zasadnicze: czy wszyscy oni należą do narodu polskiego? Nie można udzielić na to pytanie odpowiedzi wyłącznie poprzez kryterium obywatelstwa. Obywatelstwo jest kategorią prawną. Naród jest wspólnotą historyczną, kulturową i polityczną.
Polskość nie jest również kategorią biologiczną. Naród polski nie jest wspólnotą "krwi". Jest wspólnotą doświadczenia, pamięci, kultury i świadomej identyfikacji. Dlatego Polakiem może być zarówno człowiek urodzony w Warszawie, jak i jego wnuk urodzony w Chicago, Toronto czy Londynie - jeżeli zachowuje więź z polską kulturą, historią i wspólnotą.

Polonia nie jest peryferią Polski
Przez dziesięciolecia dominował model, w którym Polonia była postrzegana przede wszystkim jako środowisko znajdujące się poza głównym nurtem polskiego życia. Polacy mieszkający za granicą byli potrzebni, gdy zbierano fundusze, organizowano pomoc dla kraju albo broniono dobrego imienia Polski. Byli jednak znacznie rzadziej traktowani jako pełnoprawny element polskiej wspólnoty strategicznej. To podejście wymaga zmiany. Jeżeli naród polski jest wspólnotą ponad terytorialną, Polonia nie jest jego dodatkiem. Jest jego częścią. Chicago, Nowy Jork, Toronto, Londyn czy Melbourne nie są oczywiście częścią terytorium Rzeczypospolitej. Ale polskie szkoły, organizacje, media, parafie, przedsiębiorstwa, instytucje kulturalne i rodziny tworzą tam przestrzeń polskiej obecności. W XXI wieku ta przestrzeń może stać się jednym z najważniejszych zasobów polskiej racji stanu.
Istnieje jednak paradoks.Polska społeczność jest globalna, ale jest również rozproszona. Miliony ludzi mają polskie korzenie, lecz nie zawsze wiedzą o sobie nawzajem. Organizacje polonijne działają często w izolacji. Media polonijne mają ograniczony zasięg. Przedsiębiorcy nie zawsze wiedzą, gdzie znaleźć innych polskich przedsiębiorców. Naukowcy pracujący na najlepszych uniwersytetach świata nie zawsze są połączeni z polskimi instytucjami naukowymi.
Polskie organizacje w jednym mieście często niewiele wiedzą o organizacjach działających w innym kraju. Problemem nie jest więc brak ludzi. Problemem jest brak infrastruktury, która pozwalałaby tym ludziom się odnaleźć, komunikować i wspólnie działać. To jest być może największa niewykorzystana rezerwa polskiego potencjału.

Co Wy na to?