Racjonalizm mimo swych ogromnych zalet stosowany jest przez człowieka dość selektywnie. W pewnych dziedzinach jak nauka i technika stosowany jest powszechnie i z ogromnym sukcesem a w innych takich jak kultura duchowa i stosunki społeczne wypierany jest przez inne systemy wnioskowania i kierowania naszym postępowaniem takie jak na przykład instynkty, popędy czy ideologie. Homo Sapiens jest, więc istotą wielce niespójną, u którego dwa systemy wnioskowania i podejmowania decyzji są słabo skoordynowane, co coraz częściej prowadzi do dramatycznych sytuacji. Taka sytuacja jest wynikiem sposobu działania ewolucji, która nie tworzy według z góry założonego projektu tylko wykorzystuje oportunistycznie przypadkowe mutacje w charakterze łatek do istniejącej już konstrukcji. Dopiero później selekcyjne sito środowiska eliminuje nosicieli niekorzystnych i nieskoordynowanych zmian. Wydaje się, że taka eliminacja zaczyna coraz bardziej grozić również naszemu gatunkowi, bowiem stopień niespójności naszych systemów wnioskowania osiągnął już chyba graniczne rozmiary. Mamy, bowiem z jednej strony spektakularne osiągnięcia w dziedzinie racjonalnego i logicznego rozumowania, które radykalnie zmieniły nasze warunki bytowania zapewniając nam środki materialne o niezwykłej skuteczności działania - niestety nie tylko pozytywnego. A z drugiej strony mamy sytuacje decydujące o naszym istnieniu, w których nie potrafimy wyciągnąć wniosków logicznych na poziomie nieomal elementarnym. Takim przykładem jest choćby fakt, że chociaż prawie dla wszystkich ludzi jest oczywistym, że dla zapewnienia ładu i bezpieczeństwa społecznego na danym obszarze niezbędne jest istnienie jednolitego systemu prawnego i centralnej władzy stojącej na straży jego przestrzegania to jednak nie tylko politycy i ludzie prości, ale nawet intelektualiści i racjonaliści nie są w stanie wyciągnąć kolejnego elementarnego wniosku opartego na zasadzie dedukcji logicznej, że ten sam warunek ma zastosowanie w skali globalnej. Jakiekolwiek propozycje w tym kierunku traktowane są jako nierealne,utopijne a nawet wariackie. To jest najlepszy dowód, że w dziedzinie stosunków społecznych i politycznych racjonalizm i logika nie mają najmniejszego zastosowania. Tutaj króluje wyłącznie ten drugi system będący spuścizną naszego zwierzęcego pochodzenia oparty na instynktach i popędach oraz na nadbudowanych na nich ideologiach.
Ta selektywność racjonalizmu w połączeniu z niską skutecznością organizacyjną w skali światowej może sprowadzić go na ścieżkę, na którą wstąpiły religie i kościoły, ścieżkę pustego a z czasem i anachronicznego ceremoniału zastępującego program ulepszania naszego świata. Jest to o tyle bolesne, że obecnie chodzi już nie tyle o ulepszenie, co w ogóle o ocalenie tego świata i naszej cywilizacji. Bowiem dla osób bardziej wtajemniczonych w problematykę współczesnych systemów militarnych staje się coraz bardziej jasne, że zbliżamy się niebezpiecznie do krawędzi, od której nie będzie odwrotu. Ogromny zasięg, szybkość osiągania celów i masowość środków rażenia powodują, że czasu na ludzkie decyzje już nie pozostaje. O wojnie i katastrofie nuklearnej zadecydować, więc mogą komputery i automaty a te również się mylą nieraz z powodów zupełnie trywialnych. Staje się to tym bardziej niebezpieczne, że w posiadanie tych systemów wchodzi coraz większa liczba państw o ideologiach nie wróżących nic dobrego.
Wszystko, więc wydaje się wskazywać, że nasza cywilizacja nie przetrwa bieżącego stulecia a prawdopodobnie nawet i pierwszej jego połowy, chyba, że stanie się cud, ale jest to mało prawdopodobne, ponieważ największy nasz cudotwórca Jan Paweł II odszedł już bezpowrotnie a Jego następcy Benedyktowi XVI cuda jakoś nie wychodzą. Politycy też nas nie ocalą, bo jeżeli kilkanaście wieków wzajemnego patriotycznego wyrzynania się kosztem nieobliczalnych i niewymiernych strat materialnych i ludzkich, nie rozwiązujące przy tym żadnych problemów, nie nauczyły ich niczego to i obecna sytuacja ich nie otrzeźwi.
Pozostaje jeszcze tylko ostatnia słabiutka nadzieja, że racjonaliści w szerokim tego słowa znaczeniu połączą swe siły z pacyfistami a nawet z alterglobalistami i wkroczą wreszcie na arenę polityki usprawniając jednocześnie efektywność swego działania.. Jest to jednak, podkreślam jeszcze raz nadzieja słabiutka, ponieważ jak się orientuję racjonaliści uważają taką działalność za nierealną a zatem nieracjonalną. Nie pozostanie nam zatem nic innego jak tylko spokojne oraz bardziej realne i „racjonalne” oczekiwanie na holocaust jądrowy. .

Stanisław Rubaszko