24 kwietnia 2014 roku (czwartek), godz. 18:00
prof. dr hab. Maria Mendel (Uniwersytet Gdański)
Miejsce, pamięć i podmiotowe 'ja'

Podmiotowość wiąże się z miejscem. Nie istnieje bez sprawczości, a
sprawczy podmiot tworzy, albo przekształca miejsca – czyni sobie ziemię
poddaną.

Podmiotowa tożsamość, nieustannie odwołując się zatem do miejsca, opiera
się na pamięci, która przywołuje je w opowieści o aktywnym kształtowaniu
siebie i świata. Podobno nie jesteśmy w stanie wyrazić siebie w narracji
bez odwoływania się do miejsc, w których toczy się konstruująca nas
aktywność. Zatem ma miejsce nie tylko to, co robimy, ale i zarazem to, kim
jesteśmy.

Pamięć jednak ‘płata figle’; jest wybiórcza i… kapryśna w swojej pracy na
rzecz tożsamości. Jak wskazują na to badania, selekcjonuje i osadza w
zaskakujących kontekstach to, co wydawało się stanowić podstawę naszego
ja. Zapominanie okazuje się więc dla nas równie istotne jak pamiętanie i -
zarówno w indywidualnej, jak zbiorowej tożsamości - pamięć nierzadko bywa
nie-pamięcią.

Podobnie jest z miejscami, które – raz znaczące dla nas i konstytuujące
naszą tożsamość – innym razem okazują się ze znaczeń ‘wypróżnione’, stając
się nie-miejscami, w których bytujemy, ale z którymi wydaje się nic nas
nie łączyć.

Wszystkie te obserwacje mogą tworzyć podłoże dla zmiany, dokonującej się
zarówno w podmiocie, jak miejscach, które tworzy lub unicestwia z udziałem
nierozerwalnie powiązanych ze sobą procesów pamiętania i zapominania. Mogą
stanowić podstawę dla indywidualnych i zbiorowych projektów edukacyjnych,
których podjęcie okazałoby się zapewne rozpoczęciem – z wielu względów
fascynującego - rekonstruowania (siebie z) przeszłości w teraźniejszości.
Wykład może to zapowiadać.

Wstęp do Kawiarni Naukowej jest wolny.