Zima na przełomie roku 2012 i 2013 była dość surowa, co bardzo niekorzystnie odbiło się na kondycji pszczół w Polsce, gdzie wskaźniki śmiertelności pszczół w tym okresie znacznie wzrosły i należały, chwilowo, do najwyższych w Europie. Jednak już kolejna zima była znacznie łagodniejsza, co spowodowało, że różnice w wielkości wskaźników śmiertelności pszczół, jakie wówczas wystąpiły między poszczególnymi europejskimi krajami, w dużo mniejszej mierze zależne były od czynników klimatycznych. W bardziej wyrównanych warunkach śmiertelność pszczół w polskich pasiekach należała do najniższych na Starym Kontynencie. Obok Polski, najniższe wskaźniki śmiertelności pszczół, zarówno w okresie zimowym, jak i w następującym po nim sezonie aktywności tych owadów, zanotowano w Europie jeszcze na Litwie, w Niemczech, na Słowacji i Węgrzech oraz we Włoszech. Natomiast najgorzej wypadły w tym zestawieniu Francja i Belgia.



Dla polskiego pszczelarstwa jest to bardzo dobra wiadomość, ponieważ wyniki badań EPILOBEE, które pozwoliły dokonać tych porównań, wskazują jednoznacznie, że zmienną, która w istotnym stopniu wpływa na śmiertelność pszczół zimą i w następującym po niej sezonie, jest poziom kultury pszczelarstwa, jaki panuje w danym kraju.
Prawdziwymi pogromcami pszczół okazują się mało doświadczeni pszczelarze amatorzy, właściciele bardzo małych pasiek. Zajmują się oni hodowlą pszczół od najwyżej kilku lat, nie mając w tym kierunku odpowiedniego wykształcenia; nie podnoszą swoich kwalifikacji, na przykład - poprzez regularny udział w szkoleniach; nie należą również zazwyczaj do żadnej organizacji pszczelarskiej. Skutkiem tego tacy pszczelarze amatorzy bardzo często zaniedbują profilaktykę i wczesne rozpoznawanie chorób pszczół, między innymi - warrozy. Nie można się dziwić, że wśród należących do nich owadów poziom śmiertelności jest średnio dwa razy wyższy niż u owadów, które należą do pszczelarzy zajmujących się hodowlą pszczół bardziej profesjonalnie.
W przypadku pszczelarzy hobbystów wysokiej śmiertelności pszczół zimą towarzyszy równie wysoka śmiertelność owadów w następującym po zimie sezonie. Jest to kolejny dowód na to, że domorośli pszczelarze opiekują się swoimi pszczołami nieumiejętnie, i to niezależnie od pory roku.
Raportując wyniki badań, ich autorzy zwracają uwagę, że kondycja pszczół hodowanych przez pszczelarzy hobbystów jest po prostu gorsza, bo trapią je różne choroby, które w prowadzonych profesjonalnie hodowlach panują znacznie rzadziej.
Co uznano za oznakę profesjonalizmu pszczelarzy, tak sprzyjającego osiąganiu imponujących wskaźników przeżywalności pszczół w pasiekach?
Uzyskiwaniu najniższych wskaźników śmiertelności pszczół pomagały pszczelarzom: posiadanie odpowiednich kwalifikacji i stałe ich podnoszenie poprzez systematyczne dokształcanie się, przynależność do organizacji pszczelarskich, zajmowanie się pszczelarstwem od więcej niż pięciu lat. Najniższą śmiertelność pszczół odnotowano w pasiekach prowadzonych przez pszczelarzy w średnim wieku, właścicieli raczej dużych, ale mobilnych pasiek, zlokalizowanych na terenach obfitujących w rośliny miododajne lub przemieszczanych okresowo w te miejsca, co zapewnia pszczołom stały dostęp zróżnicowanego pokarmu w całym sezonie ich największej aktywności.
Ponadto, duże znaczenie dla przeżywalności owadów miała odpowiednia profilaktyka chorób pasożytniczych i bakteryjnych oraz umiejętne przygotowanie pszczół do zimowania.

dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0172591
ec.europa.(*)als/bees/study_on_mortality_en