oak.rpg.pl/~torpeda/hagens/mini/spis.html
serwisy.gazeta.pl/df/1,34471,2550232.html


W 17.wiecznej Holandii, za drobna opłatą, można było w tzw. teatrach anatomicznych oglądać pokazy sekcji zwłok. Jedną z takich atrakcji uwiecznił Rembrandt na obrazie Lekcja anatomii doktora Tulpa (1632). Wokół zwłok niejakiego Adriaana Adriaanszoona, pospolitego złodziejaszka, którego powieszono za kradzież płaszcza, zebrała się grupa dostojnie ubranych postaci. Obserwują scenę odsłonięcia wewnętrznej maszynerii grzesznego, ludzkiego ciała.

Przypomnijmy: w roku 1619 ukazuje się księga Harveya tłumacząca zasadę pracy serca i układu krwionośnego, Galileusz tworzy podstawy matematycznego przyrodoznawstwa, Kartezjusz sprowadza ciało, res extensa, do maszyny, Hobbes tłumaczy życie społeczne wyłącznie w oparciu o materialne przyczyny. W przyszłym wieku, za sprawą Huma, ze złudzenia duszy nie zostanie już nic.

I oto młody Rembrandt – nie on pierwszy - maluje zwłoki. Powstaje obraz, dzieło sztuki, wobec którego rozpadające się ciało jest czymś radykalnie zewnętrznym, ale jednocześnie przez wybór tematu - czymś co odpycha i wabi zarazem. Chociaż odsłonięty mięsień zdaje się wyjaśniać wszytko, twarz denata spowija rembrandtowski cień – tajemnica śmierci.

Plastynaty Gunthera von Hagensa są czymś z istoty odmiennym. Ich kontekst kulturowy, rzecz jasna, też. Dystans do ciała znika zupełnie: zwłoki włączone są w sam proces tworzenia, fabrykacji czy też – dla innych - w kryminalny proceder. Nie spoczęły, jak biedny Adriaan, w muzeum. Trafiły na targowisko – nawet po śmierci zarabiają na siebie. Mają w sobie coś z mumii, ale nic z tajemnicy piramid. Te plastikowe twory stały się już dla milionów składnikiem percepcji, a poprzez to –świadomości. Rembrandta ukrywa twarz zmarłego w metafizyczny cień, umbra morti. Plastynaty nie skrywają już nic: są pełną odsłoną nie tylko ludzkiej cielesności, ale świadomości i sztuczności: wodę z tkanek, również z mózgu zastąpił plastik. I to nie tylko po śmierci: życie ludzkie bez plastiku jest już niczym. Plastik wtopił się w istotę człowieka, sztuczność - w jego definicję. Również w jego śmierć. Kobiety wabią silikonem, politycy i sexshopy - syntetycznym penisem. Sztuczna jest wieczność, sztuczne zbawienie.

Plastikowe bodies wkrótce zrobią swoje. Kiedy ucichnie wrzawa, wylądują na wysypisku śmieci jak torby z supermarketów, sztuczne szczęki, lalki czy polidimetylosiloksan w kształcie piersi.

Są naprawdę tym, co przedstawiają:
naszym odbiciem w lustrze.