Na początek cytat z księgi gości w „Racjonaliście”: Fakt, iż Wasze wypaczenie przedstwiacie jako sposób posrzegania świata przez racjonalistów jest po prostu śmieszny, a chwilami wrecz żałosny oraz żenujacy. Nie macie nic wspólnego z poglądami racjonalistów. Poza tym, obawiam sie, że nie macie pojecia o faktycznym znaczeniu słowa ,,racjonalista,,.
Sprawa poważna – kto jest racjonalistą? Nasz gość informuje nas, że słowo racjonalista ma dla niego znaczenie pozytywne i w jakiś sposób czuje się przez nas okradziony. Nie jest to proste, definicję pojęcia racjonalista zawsze można sobie zracjonalizować, unikając w ten sposób oddawania ładnego pojęcia walkowerem.
Jestem istotą racjonalną ergo racjonalistą jest ten, kto myśli tak jak ja – wydaje sie mówić nasz gość. Definicja prosta i spójna. (Definicja trójkąta wyglądałaby zupełnie inaczej, gdyby budował ją jakiś samoświadomy trójkąt.) Definicje pojęć, które określają definiującego, mogą cierpieć na poważne defekty psychosomatyczne. Weźmy takie słowo jak Polak – jeżeli ja jestem Polakiem, a jestem wspaniały, czy takie coś jak X może należeć do tej samej kategorii? No dobrze, ale jeśli któregoś dnia dojdę do wniosku, że jestem Eskimosem, to kto mi zabroni? Kto ma prawo definiowania, kto jest Eskimosem? (Piszę o Eskimosach, bo Indianinem już byłem.)
Bardzo poważnie sprawę traktując możemy bez obawy popełnienia błędu powiedzieć, że racjonalistów nie było, nie ma i nie będzie. Racjonalizm nie jest możliwy ponieważ a/ nigdy nie znamy wszystkich związków przyczynowo skutkowych i w ostateczności podejmujemy decyzje „na wyczucie”, b/ nasze umysły są „zaprogramowane” i do wielu działań popycha nas biologia (co z racjonalizmem ma mało wspólnego), c/ jako zwierzęta inteligentne nie wszystkie funkcje mamy zaprogramowane przez ewolucję, bardzo dużą rolę odgrywa tu uczenie się. Ale uczenie się to indoktrynacja i jeśli jacyś durni nauczyciele we wczesnym wieku wdrukują nam przekonanie, że ziemia jest sześcianem, będziemy do końca życia przekonani, że to święta prawda.
Nasz racjonalizm to próby wyrwania się z ciasnych więzów przesądów nazywanych religią, kulturą a czasem nawet „nauką”. Nasze przekonanie, że nam się to udaje, może być paranoją.
Oczywiście to my mamy moralne prawo do pojęcia „racjonalizm”, bo przynajmniej uczciwie przyznajemy, że definicja jest trudna i że racjonalizm jest tylko naszą drugą (bardzo niedoskonałą) naturą.
Twierdzimy, że racjonalizm to metoda, a racjonalista to ktoś, kto próbuje się tą metodą posługiwać tak często jak to możliwe (o ile go ktoś czy coś nie zirytuje).
Odrzucając jeden homogeniczny system przesądów łatwo możemy wpaść w inny system przesądów i stać się ich homogenizatorami. Racjonalny jest zatem sceptycyzm. Sceptycyzm to ładniejsza nazwa podejrzliwości. Chorobliwa podejrzliwość słusznie uznawana jest przez psychiatrów jako choroba umysłu. Więc na wszelki wypadek jesteśmy zwolennikami sceptycyzmu umiarkowanego.
Trudne to wszystko.