Co sądzicie na ten temat?
Jeśli o mnie chodzi, uważam, że psychologia (jako nauka wyjaśniająca wyższe czynności mózgowe i zachowanie człowieka, nie jako "praktyka") stanie się bezużytecznym reliktem i zostanie zepchnięta na margines życia naukowego, jeśli nie przekształci się w porządną naukę przyrodniczą, silnie zbiologizowaną i wykorzystującą zaawansowane modele matematyczne. Proces ten jest już zaawansowany w USA (gdzie psychologia tworzy spójną całość z neuronaukami, naukami kognitywnymi, naukami o przetwarzaniu informacji etc.), ale trudno go dostrzec w naszej kochanej feudalno-socjalistycznej ojczyźnie. Tutaj psychologia tkwi w marazmie, w bagnie wąskiej, ciasnej humanistyki. Powstają rozmaite teoryjki, które niczego nie wyjaśniają. Ich twórcy i propagatorzy przewalają jedynie pojęcia (nie odnoszące się do żadnych realnych obiektów) z jednych artykulików do drugich i kłócą się o ich interpretację, popadając w samouwielbienie i kwaszą się w sosie własnych poronionych płodów umysłowych. Badania eksperymentalne zwykle niestety dotyczą tematów dość błahych i są zwykle mało zaawansowane zarówno metodologicznie, jak i technologicznie (nawet badanie trywialnych potencjałów wywołanych to rzadkość). Czy ktoś słyszał o tym, żeby w Polsce na wydziałach psychologii było przeprowadzane np. komputerowe modelowanie jakichś procesów mózgowych/mentalnych? Takie rzeczy wprawdzie już się u nas robi, ale jedynie na wydziełach nauk ścisłych (najbardziej znany prof. Duch). I co się okazuje? - takie przedsięwzięcia przyczyniają się do rozwoju światowej psychologii o wiele bardziej niż to co się robi w miejscach zwanych instytutami psychologii. Jedynym aparatem matematycznym stosowanym w 99,99% prac z dziedziny psychologii (polskiej! - należało by dodać) jest _elementarna_ statystyka (jeśli ktoś nie wierzy, że anova czy analiza czynnikowa to elementarna statystyka, niech zajrzy do podręcznika fizyki statystycznej). Czy spotkał się ktoś tu z zastosowaniem modelowania nieliniowego? Ja jeszcze nie. Nie chodzi tutaj o to, żeby zabijać czytelników artykułów matematyką wyższą dla zasady,
tylko o to, że skomplikowane procesy mózgowe (a wskutek tego obserwowane procesy mentalne i zachowanie) _nie dają_ się dobrze przedstawić za pomocą funkcji liniowych - a klasyczna metodologia w takie ramy próbuje je niewątpliwie wepchnąć. Trudno się potem dziwić, że wielu absolwentów psychologii, pasionych humanistyką i cząsto nie widzących poza nią świata, niewiele wnosi do nauki, kiedy zaczyna się zajmować badaniami. Na wydziale, na którym studiuję, najlepszymi rezultatami badawczymi odznaczają się dwaj profesorowie - jeden skończył fizykę, a potem pracował w AM (prof. Piotr Jaśkowski), a drugi medycynę i biologię (prof. Edward Jacek Gorzelańczyk). Właśnie tacy ludzie przyczyniają się do rozwoju psychologii jako nauki, natomiast rdzenni "psychologowie" zwykle pozostają w tyle. Dlaczego tak się dzieje? Jeśli tak będzie nadal, to psychologia pozostanie nauką bez przyszłości. Niejeden student czy pracownik wydziału nauk ścisłych czy przyrodniczych gardzi studentami czy pracownikami wydziałów uważanych za humanistyczne. Zastanówmy się, czy być może taki ktoś nie ma racji. Nie mam nic przeciwko temu, żeby psychologia była nauką humanistyczną, jeśli "humanistyczny" znaczy "badający człowieka i jego wytwory". W tym znaczeniu medycyna też jest nauką humanistyczną. "Humanistyczny" nie powinno znaczyć "nieścisły" - a na razie zbyt często właśnie to znaczy. Psychologia poznawcza ma badać przetwarzanie informacji przez umysł (mózg) człowieka. Informatyka (tak jak się ją rozumie u nas)bada przetwarzanie informacji przez urządzenia elektroniczne. Dlaczego ta druga korzysta z zaawansowanego aparatu matematycznego, a ta pierwsza (w Polsce!) niekoniecznie. Zaraz powiedzą psychologowie, że człowiek jest zbyt skomplikowany, żeby opisać go funkcjami matematycznymi. Zgadza się - jest zbyt skomplikowany - ale to nie znaczy, że przez to należy zrezygnować z jakichkolwiek bardziej zaawansowanych metod opisu. Czemu ma być tak, że im bardziej skomplikowane zjawisko, tym prymitywniejsze metody stosuje się do jego badania. Nie chodzi o to, żeby człowiek, który ma być psychoterapeutą, koniecznie uczył się skomplikowanych metod matematycznych i fizjologicznych (chociaż chyba by mu to tak bardzo nie zaszkodziło), ale ja tu ciągle mówię o ludziach mających się zajmować _nauką_ przez duże N. Ktoś taki, jak np. Włodzisław Duch, który (jako fizyk z wykształcenia) doskonale zna metody matematyczne, usiłuje opisać zjawiska zachodzące w mózgu i umyśle za pomocą języka matematyki i wiele z tych wysiłków przynosi całkiem obiecujące rezultaty. Tymczasem wielu "humanistów" bez przerwy powtarza powiedzenie o tym, jak bardzo skomplikowana jest psychika człowieka i jak bardzo nie przestaje do niej matematyka czy fizjologia. Tylko co mają do zaproponowania w zamian? Pytam - co? Co konkretnego? Dlaczego tak się dzieje?
Moim zdaniem klasyczna, ciasna psychologia definiowana jako "nauka humanistyczna" jest dinozaurem skazanym na wymarcie. Niech ten cały dewiacyjny podział na "humanistykę" i "niehumanistykę" runie raz na zawsze. Dlaczego niektórzy nadal tak ochoczo ostrzeliwują naukę z okopów wąsko pojętej humanistyki?
To, co napisałem, jest wyrazem mojej skrajnej frustracji. Jeśli o mnie chodzi, będę robić _wszystko co tylko możliwe_, żeby nie zostać "humanistą". Będzie bolało. Już boli. Wiem, że musi boleć. Ale chyba lepiej polec w walce, niż zostać humanistą lub psychologiem, jeśli jest się studentem tej nieszczęsnej psychologii (na którą się trafiło na skutek pewnego dość skomplikowanego zbiegu okoliczności). W kiedyś, jeszcze w szkole średniej, zostałem zgwałcony intelektualnie przez humanistów, przyjąłem fałszywą humanistyczną wiarę. Na studiach zacząłem poznawać, ile naprawdę warta jest tzw. humanistyka. Uciekłem z
socjologii, na szczęście jeszcze na pierwszym roku. W ciągu dwóch miesięcy nie sposób jednak było się przegotować do egzaminów z matematyki i fizyki, które się zdaje na e