Ciąg wydarzeń prowadzących do feralnego dnia 1 wrzesnia 1939 roku bardzo czesto był/bywa przedstawiany w sposób tendencyjny i niekompletny zarówno przez formułę polityki historycznej forsowanej przez opcję niepodległościową jak i opcję (post)komunistyczną. Dlatego tym cenniejszym jawi się artykuł (naukowy z ogromną liczbą przypisów) z czasopisma "Geopolityka" z 2009 roku - który prezentuje trzecią drogę, obiektywnej i racjonalnej analizy owego łańcucha zdarzeń.Jego autor stawia tezę, iż w latach 1934 - wiosna 1939, stosunki polsko - niemieckie były co najmniej poprawne, a nawet dobre czy przyjazne, co objawiało się, między innymi, prowadzeniem przez obydwa kraje nie wchodzącej sobie w drogę, a nawet w jakims sensie wspomagającej się, polityki zagranicznej. Kryzys nastąpił na wiosnę 1939 r. A jego przyczyną była kwestia statusu Gdańska.Niemcy ze wzgledów emocjonalnych z uporem godnym lepszej sprawy parli do jego przejęcia, Polacy, po otrzymaniu gołosłownych obietnic z Zachodu, tak samo emocjonalnie nie chcieli sie zgodzić na żadne ustępstwa.
Irracjonalizm polskiej postawy w tej materii błyskotliwie scharakteryzował Władysław Studnicki, czołowy polski orędownik kooperacji z Niemcami w okresie międzywojnia. Skonstatował on co następuje:

"Przejdźmy zatem do problemu przynależności Gdańska. Analizując tę kwestię również jesteśmy zmuszeni zgodzić się, że "obiektywnych podstaw do wojny polsko-niemieckiej" rzeczywiście nie było. Oddajmy głos temu, który "miał czelność" mówić w ten sposób - Władysławowi Studnickiemu. Uważał on, że Polska nie ma najmniejszych podstaw, aby wołać z przejęciem "nie oddamy Gdańska", ponieważ nie mogła oddać czegoś, co w świetle prawa międzynarodowego nie stanowiło jej własności. "Gdańsk jest republiką pod opieką Ligi Narodów z wysokim komisarzem mianowanym przez Ligę" - pisał Studnicki - z kolei "[...] administracja Gdańska jak i jego ludność jest niemiecka, jest narodowo-socjalistyczna, jest cząstką partii, rządzoną z Berlina. To jest stan faktyczny"[111]. Zdaniem Studnickiego Polska nie miałaby, czego żałować, jeśli Niemcy dokonaliby inkorporacji tego miasta do III Rzeszy. Jeśli jednak tak by się stało i państwo polskie utraciłaby możliwość korzystania z portów i swoich własnych magazynów znajdujących się na terenie Republiki Gdańskiej to wówczas interesy polskie w basenie Morza Bałtyckiego zabezpieczałaby Gdynia. W końcu po to ją przecież zbudowano, aby zdeprecjonowała gospodarcze znaczenie Gdańska na Bałtyku. "Co więc tracimy?" pytał retorycznie Studnicki."


Nie znam tak błyskotliwej krytyki postawy strony niemieckiej - ale ona tak samo jak polityka Polski w tym przedmiocie zasługuje na negatywną ocenę - bo z kwestii o drugorzędnym znaczeniu uczyniła problem, który wywrócił całkowicie poprawne relacje polsko - niemieckie i doprowadził do eskalalcji wzajemnych wrogich postaw. Niemcy po zrobieniu przez Becka wolty i udzieleniu Polsce gwarancji ze strony GB i Francji - poczuły się zagrożone braniem w kleszcze z dwóch stron - czego obsesyjnie się obawiały już przed I wojną swiatową (stąd plan Schlieffena). Chcąc rozerwać tę pętlę - zwróciły się w stronę Sowietów. I tu nastapił moment kluczowy - brak kompromisu pomiędzy Poslką a Niemcami doprowadził do wypuszczenia z butelki dzina - czyli Stalin wszedł na arenę polityki i zaczał odgrywać rolę języczka u wagi. Jak się to skończyło dla Polski (już w 1939 roku) i Niemiec (ostatecznie w 1945) - doskonale wiemy.
Zachęcając do wnikliwej lektury podlinkowanego materiału, chiałbym zaakcentować sporą analogię pomiędzy Lwowem a Gdańskiem - w kontekscie emocji odgrywających pierwszorzędną rolę na scenie politycznej. W 1918 r. było dla Polaków oczywiste, iż Lwów musi być nasz - co doprowadziło do długotrawałej wojny z Ukrainą i przekreśliło jej szanse na wybicie się na niepodległosć - ze skutkami dalekosiężynymi tak dla Polski jak i Ukrainy a może nawet całej Europy i świata. W 1939 roku było dla Niemców oczywiste, iż Gdańsk musi być niemiecki - ze skutkami równie dalekosiężnymi, przy czym w Gdańsku, Poalcy odgrywali rolę Ukraińców ze Lwowa w 1918 roku. Pikantne, nieprawdaż? Historia to bardzo kapryśna pani.
Warto także zwrócić uwagę na podniesiony w artykule problem spenetrowania polskiego MSZ przez sowiecki wywiad i postać - bardzo wpływową - płk. Kobylańskiego, spowinowaconego z prezydentem Mościckim, który był sowieckim agentem, mającym dostęp do najtajniejszych materiałów , urabiając w sposób korzystny dla Sowietów, poglądy Becka na kluczowe kwestie polityki zagranicznej.

"Artuzow pozyskał np. attaché polskiego poselstwa, majora Sztabu Generalnego, zausznika marszałka Piłsudskiego. (...) Ostatnio wyjaśniło się, że był nim Tadeusz Kobylański. (...) służył w Moskwie w latach 1925-1928. Zwrócił tam na siebie uwagę jako karciarz, wielbiciel hulanek i spekulant. Zdrada nastąpiła jednak nie tylko na tle finansowym, ale i homoseksualnym. Kobylański, jako sowicie opłacany agent, dostarczał, co najmniej do roku 1937, kompletnych informacji we wszystkich interesujących Sowietów zakresach. Ponieważ był funkcjonariuszem II Oddziału Sztabu Głównego, a następnie wicedyrektorem Departamentu Polityczno-Ekonomicznego i zarazem naczelnikiem Wydziału Wschodniego MSZ, spowinowaconym i zaprzyjaźnionym do tego blisko z rodziną prezydenta Mościckiego, działania dwójki i polityka Becka nie miały odtąd przed Moskwą żadnych tajemnic"

pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Kobylański

geopolityk(*)-1939-niepotrzebna-katastrofa/