Trzy dni temu na M. Egejskim, rosyjski niszczyciel stojący na kotwicy ostrzelał z broni małokalibrowej turecki kuter rybacki - który - w relacji Rosjan, zmierzał prostym kursem na zakotwiczona rosyjską jednostkę, nie reagując na ostrzeżenia. W reakcji na ogień (zdaniem strony rosyjskiej z odległości która wykluczała możliwość uczynienia komukolwiek krzywdy) kuter zmienił kurs i minął Rosjanina w odległości ok. 600 metrów. Kapitan tureckiej jednostki oświadczył po zajściu, iż w ogóle nie był świadomy, iż jest to okręt rosyjski i że otworzono do niego ogień.
Incydent ów jest kolejnym w łańcuchu zdarzeń, znamionującym rosnące napięcie w stosunkach turecko - rosyjskich. Na wieść o nim od razu przypomniałem sobie o osławionym onegdaj incydencie na Ławicy Dogger Bank (Morze Północne - od nazwy tej Ławicy pochodzi nazwa "Doggerland) - gdzie w roku 1904 rosyjska eskadra, płynąca z Bałtyku rozprawić się z Japończykami na Dalekim Wschodzie, ostrzelała brytyjskie kutry rybackie - powodując skandal międzynarodowy i - nawet - realną groźbę wybuchu konliktu militarnego między Wielką Brytanią w Rosją. Rosjanie twierdzili wówczas, iż doszło do pomyłki i w napiętej atmosferze wzięli brytyjskie kutry rybackie za ..... japońskie torpedowce. Nic dodać nic ująć - warto tylko wyjaśnić, iż za niedługo od tego incydentu, gdy przyszło zmierzyć się z prawdziwym przeciwnikiem, strzelali beznadziejnie i pod Cuszimą poszli przykładnie na dno. Jak wspomniałem incydent ów wywołał sporo zamieszania, w GB zawrzało oburzeniem, ogłoszono częściową mobilizację, okręty floty brytyjskiej przyblokowały Rosjan w galicyjskim Vigo, ostatecznie aferę rozstrzygnął sąd, który uznał Rosję winną i "skazał" ją na zapłatę odszkodowania - co ta posłusznie uczyniła.
Rosjanie winni zdawać sobie sprawę - po takiej lekcji pokory - że incydenty z kutrami rybackimi mogą się źle dla nich skończyć. Także w dobie dzisiejszej, gdy - na przykład - ostrzelanym kutrem rybackim jest jednostka turecka. Turcja - jak wiadomo - "siedzi" na cieśninach, czyli na Dardanelach, M. Marmara oraz Bosforze - kontrolując ipso facto przepływ statków i okrętów wojennych z M. Śródziemnego na M. Czarne. Rosja nie raz w historii usiłowała dobrać się do nich - ale jak na razie bezskutecznie. Po I wojnie przez pewien czas cieśniny pozostawały zdemilitaryzowane. Potem Turcji w 1936 roku - poprzez zawarcie międzynarodowej Konwencji z Montreux - udało się odzyskać spore władztwo nad strategicznymi przesmykami morskimi. Jest ona - oczywiście - częściowo ograniczona (specyficznymi zapisami) w swej suwerenności względem nich, ze względu na nadany cieśninom status morza otwartego - jednakże artykuł 20 ww. Konwencji stwierdza: "W czasie wojny, w sytuacji gdy Turcja jest stroną walczącą, postanowienia artykułów 10 - 18 nie mają zastosowania. Przepływ okrętów wojennych będzie całkowicie uzależniony od decyzji władz Turcji". Oczywiście do aktywacji tego postanowienia Konwencji niezbędne jest wejście Turcji w stan wojny, co - jak wiadomo - nie zdarza się za często. Ale jak to często z tego typu aktami prawa międzynarodowego bywa, Konwencja z Montreux przewiduje swoisty wyjątek od tej dominującej i nie wzbudzającej kontrowersji reguły. Otóż w następnym artykule, nr 21 ww. konwencji stwierdza się że: "Jeżeli Turcja uzna się za zagrożoną bezpośrednim niebezpieczeństwem wojny, ma ona prawo stosować zapisy artykułu 20 Konwencji". "Zagrożenie bezpośrednim niebezpieczeństwem wojny" - to pojęcie niezbyt ostre. Wiele tu zależy od takiej czy innej interpretacji. Wiele jeżeli nawet nie wszystko. Zablokowanie cieśnin dla ruchu rosyjskich okrętów stanowiłoby z punktu widzenia rosyjskiej racji stanu potężny, prestiżowy, ekonomiczny, polityczny i militarny cios. Ktoś powie, tak daleko się nie posuną. Przypominam, iż kilka tygodni temu wielu nie wierzyło, iż Turcy ot tak sobie zestrzelą rosyjski bombowiec. Jeżeli Rosjanie nie przestaną prowokować Turcji, mogą się doigrać czegoś znacznie poważniejszego niż incydentu na Ławicy Doggerskiej.

www.bbc.com/news/world-europe-35087050