W 1986 r. w małym, karterowym j. Nyos, położonym w Kameruńskim Paśmie Wulkanicznym – około 300 km na północny – zachód od Yaounde stolicy Kamerunu, doszło do wyjątkowo oryginalnej katastrofy – zwanej w literaturze przedmiotu erupcją limniczną. Pod wpływem osuwiska dużych rozmiarów, zgromadzony w głębszych warstwach wody jeziora dwutlenek węgla ( jego źródłem były liczne potoki zawierające w swojej wodzie bardzo dużą koncentrację tego gazu – spływające ze zboczy górskich do niecki jeziora) wydostał się na powierzchnię. Doszło do eksplozji ( efekt szybkiego otwarcia butelki z gazowaną wodą mineralną) i powstało kilkunastometrowe tsunami, które dokonało spustoszeń na brzegach jeziora. Ale to nie było przyczyną największego nieszczęścia. Uwolniony w olbrzymich ilościach CO2 spłynął ( jako gaz cięższy od powietrza) po zboczach górskich w doliny i tam uśmiercił co najmniej 1700 ludzi. Przytaczam krótkie info o tej tragedii aby jednoznacznie wskazać na właściwości dwutlenku węgla, który w określonej sytuacji może być nie tylko zanieczyszczeniem ale także groźną trucizną. Fakt ów zyskuje na znaczeniu w obliczu częstych twierdzeń sceptyków kontestujących tezę o globalnym ociepleniu – utrzymujących, iż Co 2 „nie jest zanieczyszczeniem”. W podlinkowanym materiale podaję przykład takiego twierdzenia oraz – co więcej – opartej na nim i emitowanej w amerykańskich mediach reklamy. Jego fałsz wynika z ogólnie znanej tezy, iż każda substancja może być zanieczyszczeniem, wszystko zależy od kontekstu, od dawki, natężenia, czasu oddziaływania, źródła emisji i tak dalej. Paracelsus – słynny medyk 16 - wieczny sformułował te zasadę w twierdzeniu, iż wszystko jest trucizną i nic nie jest nią – sola dosis facit venenum. I dwutlenek węgla nie jest żadnym wyjątkiem od tej powszechnej reguły. Encyklopedia Brittanica podaje następującą definicję zanieczyszczenia: "the addition of any substance (solid, liquid, or gas) or any form of energy (such as heat, sound, or radioactivity) to the environment at a rate faster than it can be dispersed, diluted, decomposed, recycled, or stored in some harmless form." Wniosek z tego jest taki, iż CO2 w wielu kontekstach wypełnia wszystkie jej kryteria i staje się klasycznym polutantem. Tak będzie w sytuacji gdy jako wartość dodana staje się czynnikiem przyczyniającym się do globalnego ocieplenia. Tak będzie również wówczas gdy jego nadmierna emisja prowadzi do katastrofalnej w skutkach zmiany Ph światowego oceanu, to jest do jego coraz większego zakwaszania. Tak będzie i wówczas gdy w zamkniętym pomieszczeniu jego koncentracja przekroczy 600 ppm. Wtedy każdy BHP-owiec zwróci uwagę na to, iż został przekroczony dopuszczalny poziom jego zagęszczenia (zaczyna oddziaływać niekorzystnie na zdrowie i samopoczucie) i czas na dokonanie wentylacji. Zwolennicy tezy przekreślającej możliwość wystąpienia CO2 w roli polutanta bardzo często posługują się przykładem roślin, które rosną szybciej gdy zostaną transplantowane do środowiska o zwiększonym natężeniu tego gazu. Jest on całkowicie chybiony. Albowiem po pierwsze wszystko – jak już zauważono – zależy od kontekstu, po drugie, to że przyśpiesza on tempo przyrostu biomasy jeszcze nie eliminuje go z grona sensu largo pollutantów. Okazuje się bowiem, iż kukurydza poddana eksperymentom jak wyżej przyrasta szybciej w łodygach i liściach – nie w kolbach. Co – de facto – oznacza dłuższy, bardziej energochłonny, bardziej kosztowny proces jej obróbki. W takim kontekście CO2 jest nadal polutantem. Bardzo często także występuje efekt – przy eksperymentach jak wyżej – szybszego przyrostu biomasy chwastów, niż roślin innych ( np. uprawnych), co prowadzi do sumarycznego skutku w postaci zaduszenia bądź też przyduszenia populacji owych innych roślin (na przykład uprawnych), przez pleniące się fantastycznie i ekspandujące populacje chwastów. Po tej krótkiej charakterystyce CO2 jako polutanta, warto na moment wrócić jeszcze do jezior w których istnieje ryzyko wystąpienia fenomenu „lake turnover”. Bowiem stosunkowo niedaleko od j. Nyos, w Wielkim Wschodnioafrykańskim Ryftcie – pomiędzy Kongiem a Rwandą - leży ogromne jezioro Kiwu, o powierzchni 2700 km kwadratowych. W jeziorze owym występuje również ogromne stężenie CO2 oraz metanu. Z zapisu geologicznego wynika zaś, iż w przeszłości nie raz dochodziło tam do erupcji limnicznej na ogromną skalę – której modus operandi był jednakże ździebeczko inny niż w przypadku jeziora Nyos. Otóż w pobliżu jeziora w górskich łańcuchu wulkanicznym Wirunga ( tak , tak, to ten sam obszar na którym Dian Fossey spotykała się z gorylami we mgle) znajduje się bardzo aktywny wulkan zwany Nyiragongo. Po erupcji, jego lawa ma potencję spłynąć aż do niecki jeziora Kiwu – wywołując reakcję podobną do tej, jaką osuwisko wygenerowało w j. Nyos. Ale w przypadku j. Kiwu jest także metan. Gaz wielce wybuchowy, który podpalony lawą może dać pokaz niezłych fajerwerów. I dopiero po tej gargantuicznej eksplozji wyjdzie z Kiwu drugi potwór – ogromne masy CO2, które zagazują wszystko co zdołało przeżyć megaeksplozję. Szacuje się, iż przy takim scenariuszu wydarzeń – śmierć może ponieść 2 miliony ludzi. Dwa razy więcej niż w rezultacie rwandyjskiego ludobójstwa.



ziemianaro(*)jest-korzystny-dla-ekosystemow