A jesli chodzi o artykul o indoktrynacji w przedszkolach, to przeczytalam z zainteresowaniem, i musze przyznac, ze dotychczas podobnie jak arcybiskup Nycz uwazalam, ze nie ma problemu. Faktycznie religia przedszkolna nie jest jakims nowym pomyslem obecnej wladzy, ktorej nawiasem mowiac nie jestem w stanie zaakceptowac, no ni cholery. Ale przedszkolaki uczyly sie religi odkad pamietam, nawet przed 89 rokiem, ja takze bylam prowadzona na religie w wieku 5 lat. Roznica jest taka, ze do czasu wejscia w zycie ustawy o wprowadzeniu religi do szkol i przedszkoli, byl to stricte wybor rodzicow. Dziecko trzeba bylo zapisac, raz wtygodniu zaprowadzic na zajecia do domu katechetycznego przy parafii, siedziec z nim na tych zajeciach albo zglosic sie po malucha po 45 minutach katechezy. Pamietam, ze siostra prowadzaca religie byla sympatyczna staruszka, wesola, rozspiewana i opowiadala nam o tym jak Pan Bog stworzyl mrugajace gwiazdki, fruwajace ptaszki itp... Slowem byla to calkowicie suwerenna decyzja rodzicow, do tego stopnia, ze na religie nie mogla zapisac dziecka np. babcia, jezeli nie miala ustanowionej sadownie opieki nad dzieckiem. I to bylo w porzadku. Dzisiaj religia przeniosla sie do szkol i przedszkoli, a nawet do zlobka (sic!) i teoretycznie nadal jest dobrowolna. Nie wszystkie dzieci musza na nia uczeszczac, rodzice maja prawo nie wyrazic zgody, a placowka ma obowiazek zapewnic tym dzieciom opieke, zajecia zastepcze, czy w przypadku szkoly zajecia z etyki lub religioznawstwa. To niestety jest polprawda, bo wprawdzie nikt nie bedzie zmuszal rodzicow do posylania dzieci na religie, ale tez trudno jest egzystowac dziecku w grupie 4 - 5 latkow, czy nawet starszych, jesli jest "odmiencem", jesli np. jest jedynym w grupie, ktore nie bierze udzialu w zajeciach. Po pierwsze prawdopodobnie traktuje to jako kare, a na pewno nie jest w stanie zrozumiec dlaczego tak jest. dzieci pomykaja za sympatycznasiostra, ktora ma taki piekny tajemniczy plaszcz i takie cos dziwnego na glowie, klaszcza, bawia sie spiewaja, dostaja obrazki, czasem siostra gra na gitarze, spiewaja piosenki, ktorych to nieszczesliwe dziecko nie zna. Alienacja poglebia sie gdy jada na wycieczke z katechetka i po drodze spiewaja wspolnie, a nasz coraz bardziej zagubiony maluch jest coraz bardziej wyalienowany. Gdy jeszcze dodac bezposrednie pytania dzieciakow, dlaczego ty nie chodzisz na religie, masz grzech, nie wierzysz w Boga, twoja mama (tata) nie pojda do nieba, ty tez... itp... to mamy przyklad rozkladu emocjonalnego z powodu braku akceptacji w grupie spolecznej. Jesli dodamy do tego fakt, ze taki stan bywa utrwalany ptrzez dalsze lata edukacji w szkole, potem fakt, ze wszystkie dzieci przystepuja w pieknych sukienkach i pod krawatem do komunii, ze dostaja piekne prezenty, to frustracja takiego dziecka moze byc cholernie destrukcyjna. Rodzice nie potrafia wytlumaczyc dziecku o co chodzi, bo tego sie nie da wytlumaczyc. Nie dosc, ze jest inne, to jeszcze gorsze. Nie ma takiej sukienki, nie nakrecili lokow, nie dostalo na komunie roweru, a rower, ktory ma nie jest wcale tak samo atrakcyjny jak ten komunijny kolegi z kalsy. I to natura;lnie bez wzgledu na jego rzeczywista atrakcyjnosc.
Tak wiec owa dobrowolnosc nie jest jednoznaczna, bo wprawdzie nikt cie nie bedzie zmuszal do posylania dziecka na religie, z wyjatkiem ...Twojego dziecka. Jesli jednak ulegniesz presji, poslesz dziecko na religie, zeby nie smucilo sie na swietlicy szkolnej i nie musialo spowiadac sie kolegom ze swojej innosci, to pojawia sie kolejny problem. Brak spojnosci pomiedzy tym coi jak mowi pani katechetka, czy zakonnica, a tym co dziecko slyszy w domu. I kolejny problem do rozwiazania. Trudno w takiej sytuacji o zloty srodek, poniewaz zazwyczaj teorie sie wykluczaja. Kolejny problem to katecheci, ktorzy nie maja predyspozycji od pracy z dziecmi, nie maja przygotowania pedagogicznego, ale to juz inna para kaloszy.
Zajecia z religii nie powinny odbywac sie w przedszkolu, podobnie jak i nie powinny odbywac sie w szkole, jezeli mialoby to miec rece i nogi. Niech bedzie, ale naprawde dobrowolnie, w salce parafialnej, gdzie rodzic bedzie musial podjac pewien wysilek, zeby dziecko chodzilo na religie, a to znaczy, ze rzeczywiscie tego bedzie chcial.
Przy takiej powszechnosci katolicyzmu w Polsce nie da sie wyeliminowac takiej alienacji dzieci ateistow np. ale na pewno ciezar od udzwigniecia bedzie nieporownanie mniejszy.
Mlodziez gimnazjalna jeszcze dosc licznie chodzi na religie, ponniewaz w 3 klasie gimnazjum maja sakrament bierzmowania. Licealisci juz sami decyduja czy chca chodzic na religie, i tuataj presja srodowiska nie ma znaczenia, w kazdym razie nie w te akurat strone.
Nie odnosilam sie do watku psychologicznego, poniewaz rzeczy o ktorych pisza w Racjonaliscie sa oczywiste, ale nie poruszyli zupelnie drugiej strony zagadnienia, tzn. tego, ze wielu rodzicow nie tylko nie czuje potrzeby polemiki z programem nauczania ale takze w ten sam sposb edukuje swoje dzieci, poniewaz taka jest ich wiara, bez wzgledu na to, jak bardzo nieracjonalnie brzmi, lub nawet jesli traktuja ksiege Genezis jako zaledwie przeslanie a nie podrecznik, to dzieciakom obraz stworzenia swiata w 7 dni jest bliski bo mozliwy do pojecia, a przez to boskosc Boga, skoro takie trzeczy potrafi.
Mniej istotne na tym etapie rozwoju dziecka jest czy to przenosnia czy realizm. Moje dzieci chodzily na religie w przedszkolu i nie stanowilo to dla mnie problemu, przeciwnie, i one i ja bylismy zadowoleni, natomiast rozumiem niepokoj, frustracje i normalna zlosc rodzicow, ktorzy niby maja wybor, ale miedzy dzuma a cholera. Wspolczuje, bo to musi byc cholernie wkurzajace, skoro dziecko musi chodzic do przedszkola,bo starzy do roboty tez musza, a tam tak czy owak czeka je albo pranie mozgu, albo wyautowanie, a najczesciej jedno i drugie, bo jak nie katecheta to rowiesnicy i tak mu wytlumacza, ze to pan Bog stworzyl Adama, a Ewa zjadla jabłko, (nawiasem mowiac nie jabłko tylko owoc z