Zainspirowany twórczo uwagami szanownych dyskutantów, zaangażowanych w początki mych racjonalistycznych wywodów, pozwoliłem sobie uwagi te wykorzystać, wnosząc pewne poprawki do poprzedniego tekstu. W związku z tym kontynuuję tak jakby od nowa.

   Racjonalista słysząc o racjonalności dostaje gęsiej skórki. Nie tylko nie zaśpiewa tak samo, ale zachrypi na złość. Racjonalistycznie, ot co. Ponieważ, gdy słyszy o racjonalności, racjonalista natychmiast robi się podejrzliwy: czyżby śmiał ktoś przypuszczać, że on nie jest racjonalny?

   Istnieje wiele żelaznych zasad, czyniących racjonalistę z każdego, kto się takim mianuje. Po mianowaniu wyłamywanie się z tych zasad nie ma już znaczenia z powodu oczywistego: wyłamuje się racjonalista, czyni to więc racjonalistycznie. I tyle na ten temat.

   Na samym wstępie jednak należy kilku z tych zasad przestrzegać. Dla nabycia pewności, że jest się racjonalistą. Po nic więcej nie jest to potrzebne. Absolut- nie. Czyli całkiem na trzeźwo.

   Przyznawanie racji. Jest to zasada najgłówniejsza i najtrudniejsza. Ale racjonalista sam szuka rzeczy trudnych, za główne zaś uważa wszystkie, którymi akurat się zajmuje. Nie w tym więc leży problem. Problem leży w kwestii, komu przyznać rację. Mówimy o zasadach, więc odpowiem krótko: rację należy przyznać sobie. Wyłącznie.

   Weźmy przykład za przykład. Ktoś mówi: „słońce rano wschodzi”. Czy należy przyznać mu rację? Biorąc racjonalistycznie, wcale nie należy, ponieważ powiedział to ktoś inny. Należy więc zająć stanowisko racjonalistyczne, zastanowić się nad tym, kto to właściwie jest, ten ktoś, jaki miał interes w powiedzeniu tego, co powiedział. Im więcej racjonalistycznych argumentów i pytań, tym lepiej. Na koniec należy stwierdzić, także przykładowo, że prawidłowe twierdzenie winno brzmieć: „słońce przeważnie rano wschodzi” i uzasadnić racjonalistycznie, iż nie wschodzi wieczorem, a biorąc rzecz na granicy ryzyka, może kiedyś nie wzejść. Ten przykład, oczywiście, można twórczo rozwinąć. Mówiąc ściśle, można w ogóle nie korzystać z żadnych przykładów.

   Odmawianie racji. To z kolei jest zasada najłatwiejsza i najprostsza, choć także należy do głównych. Kryterium pozostaje bez zmian.

   Weźmy przykład za przykład. Ktoś mówi: „słońce rano wschodzi”. Jak temu zaprzeczyć? Zwyczajnie. Stwierdzić, że biorąc racjonalistycznie, ten wschód jest wprawą względną, ponieważ słońce jest na tyle przewrotne, iż w jednym miejscu to ono sobie wschodzi, w drugim zachodzi. Równocześnie. Można też wspomnieć o tym, że wschód każdemu patriocie kojarzy się źle, wyjąwszy te nasze kresy, cholera też wschodnie. Koronnym argumentem byłoby twierdzenie, że korzystniej podążać na zachód, ponieważ tym sposobem można by stale przebywać na słońcu, w miarę tego, jak ono będzie wschodzić. Przy okazji można to podbudować naukowo oraz empirycznie. Politycznej poprawności nie licząc.

   Wysłuchiwanie racji. To jest mniej trudne. Wysłuchiwanie albo czytanie cudzych racji nie jest niezbędne. Tak naprawdę można nie mieć o tych racjach żadnego pojęcia, bo czyż warto zaśmiecać sobie umysł nie swoimi myślami? Gdy tych nie swoich myśli będzie nazbyt wiele, w końcu nie odróżnimy ich od swoich. Po prawdzie, wielkie nieszczęście z tego powodu z pewnością by nie nastąpiło, bo kto by tam w poważnej dyskusji dochodził autorstwa myśli. Chyba, że są to myśli powszechnie znane. Tego należy, owszem, bardzo się wystrzegać z tego mianowicie powodu, by nie uchodzić za autorytet. Być autorytetem to nuda absolutna, siłą rzeczy z Absolutem sprzęgnięta. Mieć rację jedynie dlatego, że jest się autorytetem? Finezja racjonalisty polega na tym, by mieć rację, nie będąc autorytetem.

   Jest koniecznym, aby wywodzący swoje własne racje osobnik nabył przeświadczenia, iż jego racje wysłuchane zostały z uwagą i zrozumieniem. Celowi temu służą przeróżne tricki, będące osobistymi cechami każdego racjonalisty. Piszę tu jednak o zasadach, nie o trickach. Zasadą jest wrażenie uwagi oraz pełnego zrozumienia. Bez tego nie ma podstaw, aby przyznać lub odmówić racji. Jeśli ktoś stwierdzi, iż racjonalista nie poświęca mu właściwej uwagi, można być pewnym, że nieufnie przyjmie zarówno przyznanie, jak też odmowę racji.

   No, na dziś też wystarczy. Być może, dopiszę więcej, gdy będzie mi się chciało.
.