Kolejny raz prawnicy nie radzą sobie z rozumieniem prawa.

Z GW: "Pewna francuska niekomercyjna strona, archi-guide.com/, została zmuszona do wycofania wielu zamieszczonych na jej łamach fotografii. Przyczynili się do tego posiadacze praw autorskich do prezentowanych na fotografiach budynków. Wycofano projekty autorstwa między innymi Chistiana de Portzamparc i Le Corbusiera."

Pomyślałem sobie, że taki portal jak nasz powinien wesprzeć prawników (zresztą nie tylko prawników, także innych specjalistów) od strony podstaw umiejętności rozumienia. Istnieją pewne dziedziny życia słabo uregulowane pod względem prawnym, gdyż nie mają za sobą wielu wieków bogatej tradycji. Jak widać, nie tylko klonowanie, informatyka, kolonizacja pozaziemska... ale także dziedziny pozornie nie tak nowe wymagają często pracy twórczej mającej niewielkie oparcie w dotychczasowych osiągnięciach kultury prawnej. W takim przypadku pomoc Racjonalistów może być trudna do przecenienia, gdyż umiejętność racjonalnego myślenia, dostrzegania sedna, fundamentów, spojrzenia czystego bez rutynowych uproszczeń, stereotypów i innych wad rozumienia typowych dla specjalistów, jest umiejętnością rzadko spotykaną, szczególnie wśród specjalistów.

Dlatego proponuję dyskusję o niektórych implikacjach, jakie biorą się z niektórych fundamentów prawa i podstawowych zasad państwa prawa, dla nowych potrzeb w zakresie praw autorskich (i nie tylko).

Przypomnijmy sobie najpierw, czemu powinien służyć system ochrony prawa i wymiaru sprawiedliwości. Najważniejszym celem jest ochrona praw podmiotowych, które można nazwać "dobrami" i "spodziewanymi dobrami" jeśli odpowiednio szeroko rozumiemy pojęcie "ochrona dóbr" - tak żeby obejmowało też dobra abstrakcyjne i subiektywne.

Od razu widzimy, że dziennikarz opisujący problem nie odróżnia praw autorskich architekta (czyje dobro one chronią), od ochrony prywatności mieszkańców domu, zaprojetowanego przez architekta. Kiedy mamy do czynienia z publikowaniem fotografii domu, to mieszkańcy domu są podmiotem prawa do prywatności, zaś zupełnie inny podmiot - jakiś obcy architekt - jest podmiotemm prawa autorskiego. W tym przypadku prawo do prywatności i prawo autorskie nie mają ze sobą nic wspólnego, a to się niestety autorowi artykułu poplątało.

W tym temacie kontrowersje budzą prawa autorskie architekta, więc zapomnijmy o prawie do prywatności.

Wróćmy znów do podstaw prawa w kontekście praw autorskich. Jakie są dobra chronione przez prawa autorskie, kto jest podmiotem praw autorskich? Wymieńmy przykładowe dobra, które należą się autorowi: pieniądze ze sprzedaży dzieł i ich kopii, kompetencje (można je sprzedać np. w postaci porad, szkoleń, droższych usług), prestiż dający pozycję w hierarchii społecznej autorów (można go przełożyć na wysokość wynagrodzenia dla stanowiska wiążącego się z prestiżem, sława (można ją sprzedać reklamując cokolwiek)...

Gdy autor próbuje egzekwować swoje prawo, musi, jak każdy podmiot prawa, powołać się na jakieś dobro, które utracił lub może utracić w wypadku, gdyby to jego prawo nie zostało wyegzekwowane. Zauważmy, że autor nie ma prawa do dowolnego interpretowania dowolnych sytuacji i zdarzeń z udziałem swojego dzieła - nie może np. żądać, żeby w każdym domu umieścić mikrofon, który pozwoliłby policji karać każdego za słuchanie muzyki bez zgody autora. Autor może żądać od policji tylko takich działań, które odnoszą się do wyraźnie wskazanych dóbr, które należą się autorowi, a które autor może utracić wbrew swojej woli.

Kiedy pomyślimy racjonalnie, co może stracić architekt w efekcie publikacji zdjęcia domu, którego projektu jest autorem, widzimy, że jeżeli zdjęcie jest wykonane z pozycji zwykłego przechodnia, to architekt nie może stracić nic, ponieważ każdy odbiorca takiego zdjęcia może przybyć w to miejsce w roli zwykłego przechodnia i samemu obejrzeć ten dom i samemu zrobić sobie zdjęcie. Prawnik, który daje achitektowi prawo ingerowania w te wydarzenia, pokazuje, że nie potrafi racjonalnie myśleć i nawet jeśli jest na co dzień dobrym prawnikiem, to w sytuacjach nowych zagadnień, wykraczających poza dobre, ugruntowane prawo, wymaga on wsparcia ze strony kogoś dobrze rozumiejącego podstawy - Racjonalisty. Jak widać, bez takiego wsparcia prawnicy tworzą absurdy, których mogliby uniknąć.

Architekt mógłby żadać np. wycofania fotografii takich, które mogą być wykonane tylko z miejsca dostępnego dla mieszkańców domu.

Architekt mógłby żadać np. rekompenaty, gdyby ktoś posłużył się zdjęciami wykonanymi z pozycji przechodnbia w celu zarabiania na doradztwie architektonicznym albo na reklamie ("... pasuje szczególnie do pięknie zaprojektowanych domów").

Tak m.in. widzę naturalną rolę Racjonalisty w społeczeństwie - pomagać różnym specjalistom, tworzącym coś nowego w swoich dziedzinach, co wymaga racjonalnej analizy u samych podstaw danej dziedziny w szerszym konkście logicznym lu etycznym.