Większość osób uczyła się, że istnieją cztery rasy: biała, czarna, żółta i czerwona. Ich przedstawiciele różnią się kolorem skóry i włosów, kształtem i kolorem oczu, szerokością warg czy nosa. Podział jest prosty, poparty codziennym doświadczeniem i intuicyjnie zrozumiały. I - jak większość takich podziałów - bardzo kiepsko sprawdza się w zderzeniu ze złożoną, nieintuicyjną, wychodzącą poza jednostkowe doświadczenia rzeczywistością. Owszem, losowo wybrany Nigeryjczyk ze sporym prawdopodobieństwem będzie odpowiadał podręcznikowej charakterystyce rasy czarnej, losowo wybrany Norweg - białej, a Japończyk - żółtej. Ale do której z tych ras przypisać Marokańczyka? Hinduskę? Tatara? Maoryskę?A to dopiero początek. Jak świat światem, ludzie o różnych kolorach skóry, oczu i włosów uprawiają ze sobą seks. Całkiem często rodzą im się dzieci, które dorastają i uprawiają seks z kolejnymi osobami, niekoniecznie robiąc wcześniej przegląd ich drzewa genealogicznego. Konia z rzędem temu, kto potrafi powiedzieć, jakiej rasy jest supermodelka Adriana Lima, której przodkowie wywodzą się z Portugalii, Japonii, rdzennych Brazylijczyków, Szwajcarii, Afryki i Antyli. I która, gdy nie jest mocno opalona, mogłaby spokojnie podawać się za (bardzo piękną) Polkę.
Rozumieją to naukowcy. W 2016 r. czworo genetyków opublikowało w czasopiśmie "Science" artykuł postulujący www.science.org/doi/10.1126/science.aac4951, tłumacząc, że jest bezużyteczna. Ludzie różnią się stopniem napigmentowania skóry czy strukturą włosów, ale liczba możliwych wariantów jest niemal nieskończona i nie da się ich sensownie podzielić na kategorie. Poparli ich inni antropolodzy i biolodzy.
Nie da się opisać historii USA ani współczesnych napięć w tym kraju, nie mówiąc o białych i czarnych Amerykanach. Nie zmienia tego ani umowność tych kategorii, ani fakt, że w ciągu ostatnich 150 lat przekonanie o tym, kto w USA jest biały, mocno się zmieniło - na początku XX w. dość powszechnie uważano, że Żydzi, Włosi, a niekiedy też Irlandczycy biali nie są. A już na pewno nie w taki sposób, jak potomkowie ludzi, którzy przypłynęli tam na Mayflower.
Kategorii "Żydzi" czasem używamy do określenia wyznawców judaizmu (choć przecież nie każdy Żyd jest wierzący), czasem jako grupy etnicznej (można się zastanawiać, czy przed drugą wojną światową zasymilowanych, bogatych Żydów z Wiednia łączyło jakiekolwiek wspólne doświadczenie z niepiśmiennymi, ubogimi Żydami z rosyjskiej wsi).
wyborcza.p(*)Bcią warg czy nosa.
*******************************************