>Czy cel uświęca środki? Jesli tak to dlaczego? Gdzie są ewentualne granice i czy w ogóle są? Czy
>takie myślenie wiązę się z przewartościowaniem wszystkiego co można przewartościować?
Moim zdaniem cel nigdy nie uswieca srodkow. Moze za malo sie zastanowilem, ale nie potrafie wyobrazic sobie takiej sytuacji, gdzie warto zlamac zasady aby osiagnac jakis cel.

Jesli np. policja lapiac groznego przestepce przestalaby sie stosowac do prawa i stosowala wszelkie dostepne metody (np. torturowanie podejrzanych, zakladanie podsluchow bez zezwolen itp. ) to nawet jesli po ulicach zaczeloby chodzic mniej przestepcow, to zaczalbym sie bardziej bac policji...

>Moim zdaniem cel nigdy nie uswieca srodkow.
>Jesli np. policja lapiac groznego przestepce przestalaby sie stosowac do prawa i stosowala wszelkie dostepne metody

Dałeś przykład policji...a świadek koronny? Przestępca, któremu darowuję się karę, tylko za to, że doniesie na innych. Czy nie jest to przykład "celu który uświęca środki"? Na pewno nie jest to etyczne, ale może zapobiec jeszcze większemu złu.

>Moim zdaniem cel nigdy nie uswieca srodkow. Moze za malo sie zastanowilem, ale nie potrafie wyobrazic sobie takiej sytuacji, gdzie warto zlamac zasady aby osiagnac jakis cel.
>Jesli np. policja lapiac groznego przestepce przestalaby sie stosowac do prawa i stosowala wszelkie dostepne metody (np. torturowanie podejrzanych, zakladanie podsluchow bez zezwolen itp. ) to nawet jesli po ulicach zaczeloby chodzic mniej przestepcow, to zaczalbym sie bardziej bac policji...

Czy cel uświęca środki? Wystarczy dobrze przejrzeć historię powszechną, aby zobaczyć, że czasami niestety tak się dzieje. Wiele razy musiało zginąć kilku, aby uratować wielu.

Nigdy. Raczej użyte środki są w stanie pohańbić cel.
Zresztą w większości przypadków które przychodzą mi do głowy , wzniosłe cele (szczęście całej ludzkości, powszechny dobrobyt, zbawienie dusz) były jedynie usprawiedliwieniem brudnych metod stosowanych w całkiem przyziemnych celach - dla władzy lub pieniędzy.

   Zależy jaki cel i jakie środki. Chyba każda sytuacja powinna być rozpatrywana osobno, razem z okolicznościami towarzyszącymi, a wynik i tak będzie zależeć od osoby oceniającej.
   Zapewnienie grzesznym duszom zbawienia poprzez "oczyszczenie ich" w ogniu to - dla nas - oczywisty przykład na "nie", ale co byśmy powiedzieli, gdyby to była skuteczna droga i te dusze naprawdę byłyby przez to zbawione?
   Zamach na wolność przestępcy jest z kolei środkiem powszechnie uświęcanym przez cel, którym jest zapewnienie bezpieczeństwa innym ludziom, a wątpliwości zaczynają się przy karze śmierci.
   Wojna w celu zakończenia wszystkich wojen i wprowadzenia ostatecznego pokoju może jest słuszna, ale dla pacyfisty nie do przyjęcia. Bombing for peace is like f*** for virginity.
   Kwestie sporne zdarzają się jednak i w - na pierwszy rzut oka - mniej "ostrych" przypadkach. Słuszny cel, jakim dla "ideowego" wegetarianina byłoby odwiedzenie wszystkich ludzi od jedzenia zwłok zwierząt, mógłby być osiągnięty np. przez takie wywindowanie cen, że nikomu by się nie opłacało tego spożywać. Fizycznie żaden człowiek na tym nie cierpi, nikogo się nie morduje... Jednak będą też i tacy, którzy stwierdzą, że każdy człowiek ma sam prawo decydować, i najbardziej niewinne przymusy nie są środkiem.

---

Pozdrawiam

Problem w tym, że nie słyszałem o wojnie, która miałaby rzeczywiście przynieść pokój (lub zapewnić inne, równie szczytne cele) a nie istniało podejrzenie, że chodzi np. o ropę. (to tak z tych ostatnich)
Podobnie i z owym "oczyszczającym ogniem". Śmiem twierdzić, że w wielu przypadkach chodziło o władzę lub pieniądze, a opowieści o zbawieniu były jedynie środkiem do mało "uświęcającego" celu.

W tym temacie chyba każdy będzie miał swoją rację. Jednak bardziej przychylam się do stanowiska Patty - na wszystko trzeba by spojrzeć indywidualnie.
Patrząc na swoje "podwórko" powiem, że cel bardzo często uświęca środki.
Mam pacjenta i znam jego rokowania, znam chorobę. Znam także jego stan psychiczny. Ktoś powie, ze nie mam prawa powiedzieć mu "półprawdy", bo ten ma swoje prawa, w tym prawo do informacji o swoim stanie zdrowia. Nie każdy jednak zawsze jest gotowy na całą prawdę. Czasem, właśnie dla dobra chorego, stosuje się system niepełnej informacji, bądź podanej tak, żeby nie spowodować załamania nerwowego. Suma sumarum człowiek ten poznaje prawdę, ale jakby z innej strony. W "swojej perspektywie" ma jeszcze możliwość zrobienia czegokolwiek. W jego mniemaniu może jeszcze podjąć walkę.
Wiecie doskonale, ze nie ma nic gorszego, niż bezsilność w sytuacji, gdy idzie o wasze życie.
Powiecie, ze nieetyczne... cóż.
Wolałabym takie podejście, niż etyka za wszelką cenę.

Wszędzie, gdzie chodzi o człowieka, nie powinno mieć zastosowanie żadne radykalne podejście. Jesteśmy różni i tak właśnie powinno się nas, ludzi, traktować.
Wyjątkiem dla mnie jest tylko "zabiegowiec". Trudno, żeby wyciął tylko kawałek jelita ślepego, prawda?

Pozdrawiam.

>Powiecie, ze nieetyczne... cóż.

Wydaje mi się, ze mamy takie same stanowisko, chodź ja poszedł bym dalej. Wyobraźmy sobie, ze obydwaj jesteśmy wysoko postawionymi oficerami Mosadu. Od nas dwuh zależa działania tej instytucji. Dział operacyjny melduje nam, , że shwytali kilku terorystów z Al - Kaidy, którzy przygotowują akcję w, której zginie jakiś 1000 Izraelczyków. Oni wszystko wiedzą o akcji, którą planują, nasza akcja była natychmiastowa, dlatego też ich ludzie jeszcze nie wiedzą, ze ich mamy. Możemy więc powstrzymać śmierć 1000 niewinnych ludzi. Czy w tym momeńcie będziemy mieli jakiekolwiek skrupuły, aby wszystkimi możliwymi środkami wydobyć potrzebną nam wiedzę. Wydaje mi się, że zgodzisz się ze mną, ze nie. Pozatym uważam, ze takie działanie jest etyczne i każdy powinien zachować się tak na naszym miejscu. To jest konkretna reakcja na zło a nie niszczenie ludzi w imię jakiś utopijnych ideii.
Jednakże pytanie jakie nasuwa mi się po tym wszystkim to - czy raz przekroczona granica w najbardziej słusznej sprawie nie będzie przekraczana później już w trzochę mniej słusznych sprawach?

Dziwnie to może zabrzmi, ale "wchodząc" w jakieś środowisko, przyjmujesz poniekąd jego wartości. Morale również. Oficer wywiadu, to ktoś trochę inaczej myślący, niż powiedzmy przedszkolanka, prawda?
Ostatnie zdanie z twojej wypowiedzi jest jednak znaczące ,właśnie - czy nie będzie się przekraczało tej niewidocznej linii, która oddziela człowieczeństwo od zezwierzęcenia.

Dlatego dalej jestem za tym, żeby każdą sytuację, w której trzeba podejmować czasem niepopularne decyzje, rozpatrywać indywidualnie.
Nie ma gotowej recepty. Tak myślę.

Pozdrawiam.

>Problem w tym, że nie słyszałem o wojnie, która miałaby rzeczywiście przynieść pokój (lub zapewnić inne, równie szczytne cele) a nie istniało podejrzenie, że chodzi np. o ropę. (to tak z tych ostatnich)

Wojna z Hitlerem przyniosła pokój Europie Zachodniej. I szczęśliwie cały czas wszystko zmierza w kierunki UE.
A co do USA bo zapewne je masz na myśli to wydaje mi się, że popimo tego, iż można zarzucać USA krypto kolonializm, imperializm, łamanie prawa międzynarodowego to myśle, ze też powinniśmy zadać sobie pytanie czy aby na pewno RFN czy Japona wyszły tak źle na tej kolonizacji? Pozdrawiam

>>Problem w tym, że nie słyszałem o wojnie, która miałaby rzeczywiście przynieść pokój (lub zapewnić inne, równie szczytne cele) a nie istniało podejrzenie, że chodzi np. o ropę. (to tak z tych ostatnich)
>Wojna z Hitlerem przyniosła pokój Europie Zahodniej. I szczęśliwie cały czas wszystko zmierza w kierunki UE.
> A co do USA bo zapewne je masz na myśli to wydaje mi się, że popimo tego, iż można zarzucać USA krypto kolonializm, imperializm, łamanie prawa międzynarodowego to myśle, ze też powinniśmy zadać sobie pytanie czy aby napewno RFN czy Japona wyszły tak źle na tej kolonizacji? Pozdrawiam

Jezus, Maria, Rydzyk, nie ma w pobliżu Ciebie psychiatry?

---

Nie pij gdy prowadzisz, za dużo się rozlewa!

>Jezus, Maria, Rydzyk, nie ma w pobliżu Ciebie psychiatry?
>

---

Nie pij gdy prowadzisz, za dużo się rozlewa!

Nie pomoge nie ma w moim pobliżu psychiatry. Przykro mi tym bardziej, bo zapewne musisz bardzo cierpieć mając tego typu halucynację i prześladowcze myśli. Mam nadzieję, ze to nie pozątek shizy.

>Wojna z Hitlerem przyniosła pokój Europie Zahodniej.
Takie stwierdzenie moze tylko promowac człowiek
a/ psychicznie chory zafascynowany milionami przepuszczonych przez komin, do tego przypadek nieuleczalny
I szczęśliwie cały czas wszystko zmierza w kierunki UE.
> A co do USA bo zapewne je masz na myśli to wydaje mi się, że popimo tego, iż można zarzucać USA krypto kolonializm, imperializm, łamanie prawa międzynarodowego to myśle, ze też powinniśmy zadać sobie pytanie czy aby napewno RFN czy Japona wyszły tak źle na tej kolonizacji?
No tak, każda kolonizacja jest dobrem niewątpliwym, szczególnie dla skolonializowanych. A zatem - to co w Iraku sie dzieje to też dla wiekuistego dobra Irakijczyków.

---

Nie pij gdy prowadzisz, za dużo się rozlewa!

>>Wojna z Hitlerem przyniosła pokój Europie Zahodniej.
> Takie stwierdzenie moze tylko promowac człowiek
> a/ psychicznie chory zafascynowany milionami przepuszczonych przez komin, do tego przypadek nieuleczalny I szczęśliwie cały czas wszystko zmierza w kierunki UE.
>> A co do USA bo zapewne je masz na myśli to wydaje mi się, że popimo tego, iż można zarzucać USA krypto kolonializm, imperializm, łamanie prawa międzynarodowego to myśle, ze też powinniśmy zadać sobie pytanie czy aby napewno RFN czy Japona wyszły tak źle na tej kolonizacji?
> No tak, każda kolonizacja jest dobrem niewątpliwym, szczególnie dla skolonializowanych. A zatem - to co w Iraku sie dzieje to też dla wiekuistego dobra Irakijczyków.

---

Nie pij gdy prowadzisz, za dużo się rozlewa!

Rfn , Japonia jakoś nie obaliłeś mojej tezy. Używasz ogólników bo nie możesz nic dać.
Nie napisałęś też dlaczego wiekszość ludzi na świecie jest chora psychiznie?
To, że ktoś powstrzymał fanatyka, który mordował niewinnyh ludzi i przy okazji przyniósł Europie
pokój jest dla nienormalne? To jest dowód na to, że to co każdy normalny człowiek uznaje za słuszne
dla Ciebie jest powodem, aby wzgardzić drugim człowiekiem i nazwać go chorym psychicznie.
Niewinni ludzie byli mordowani przez faszystów, i w ich obronie staneli do walki wszyscy ludzie
dobrej woli, jednoznacznie potępiając faszyzm, a Ty sobie urządzasz polemike dla polemiki.
Jak bardzo haniebne i nieludzkie motywacje kierują Tobą skoro nawet w takich sprawach kopiesz prawde
aby tylko zaspokoić prymitywną motywację jaką jest uderzenie w drugiego człowieka.
Nie przypuszczałem, ze na tym portalu spotkam ludzi.

   Masz kłopoty nie tylko z pisaniem, ale i ze zrozumieniem tego co piszą inni.

   Pozdrawiam

---

Niech strój słów podkreśla urodę myśli

Radze jeszcze raz przeczytać wymiane postów między mną a myfowersem. Wydaje mi się sznowny moderatorz, że to nie ja ale Ty masz kłopot z rozumieniem tekstu.

>>>Wojna z Hitlerem przyniosła pokój Europie Zahodniej.
Powstrzymał fanatyka wtedy, kiedy sam zaczął ledwo dychać. Najpierw to był zachwyt, samego Piusa, że przyniesie cywilizację. I anektowanie Czechoslowacji razem z Hitlerem.
> To, że ktoś powstrzymał fanatyka, który mordował niewinnyh ludzi i przy okazji przyniósł Europie
>pokój jest dla nienormalne? To jest dowód na to, że to co każdy normalny człowiek uznaje za słuszne
>dla Ciebie jest powodem, aby wzgardzić drugim człowiekiem i nazwać go chorym psychicznie.
W tym miejscu - przepraszam. Przyznaję, tutaj nie miałam racji, źle zrozumiałam Twoje intencje, ale poniosła mnie druga część Twojego postu. I nie gardzę drugim człowiekiem, tylko te sprawy kolonializacji mnie wkurzyły.

---

Nie pij gdy prowadzisz, za dużo się rozlewa!

Ja też nie popieram kolonizacji. Jednakże historia pokazała, ze idee wyzwoleńcze doprowadziły do jeszcze większej trgedii niż była wcześniej. Polecam poczytać sobie N. Fergusona jednego z najwybitniejszych obenych historyków brytyjskich. Zrozumiesz o co mi chodzi. Pozdrawiam

>Polecam poczytać sobie N. Fergusona jednego z najwybitniejszych obenych historyków brytyjskich. Zrozumiesz o co mi chodzi. Pozdrawiam
A nie nożna tak sfomułować wypowiedzi, żeby było wiadomo o co w niej chodzi, bez czytania kogoś tam?
Polecana literatura to w innym dziale.

Nie che mi się.

>Nie che mi się.
Acha.

>Czy cel uświęca środki? Jesli tak to dlaczego? Gdzie są ewentualne granice i czy w ogóle są? Czy
>takie myślenie wiązę się z przewartościowaniem wszystkiego co można przewartościować?
Zastanawiam się, dlaczego Racjonaliści nie potrafią spojrzeć na postawiony problem przez pryzmat ewolucji.

I znów został poruszony bardzo ciekawy temat , niestety, jak przypuszczam, temat zostanie potraktowany płytko i nie do końca przeanalizowany. Inna rzecz, że zagadnienie jest bardzo obszerne i wieloaspektowe.

Ze względu na obszerność tematu wymienię tylko kilka punktów zaczepienia, postawię pytania bez odpowiedzi.
Ja osobiście bardzo sobie cenię pytania bez odpowiedzi, gdyż one pomagają mi analizować rzeczywistość. Często pytanie jest bardziej wartościowe niż odpowiedź.(pytanie otwiera drzwi)

Ewolucyjnie jesteśmy przystosowani do działania w grupie(małej grupie). Realizacja jakiegoś zadania grupowego, które ja nazywam grą wymaga podziału na role. Są role bardziej prestiżowe i takie, wymagające poświęcenia. Gra by się nigdy nie odbyła, gdyby nie było zgody na role mniej atrakcyjne.

Nasz mózg, ten indywidualny jak i ten zbiorowy jest maszyną statystyczną działającą według zasady-"więcej sukcesów niż porażek " , jako że podejmowanie idealnych decyzji bez porażek nie jest możliwe. Tak więc ten mechanizm statystyczny jest wyrazem ewolucyjnego pragmatyzmu.

W tym mechanizmie jest z góry założone, że część osobników może ponieść straty.

Dążenie do podjęcia decyzji idealnych byłoby przyczyną obstrukcji wszelkiego działania.

Każde takie działanie zbiorowe ma swoją ideę, myśl przewodnią. Idea jest rozpisywana na role i scenariusze.
Przykładem może być idea nazizmu.
Idea ta została rozpisana na role i realizowana bezkrytycznie przez społeczeństwo niemieckie. Idea zakładała straty, a mimo to została zaakceptowana przez społeczeństwo.( takie są mechanizmy wytworzone w toku ewolucji)

Aparat władzy upraszcza sobie podejmowanie decyzji z wielu względów, ( brak danych, niekompetencja, emocje, interesy prywatne, psychopatologia przywódców), skutkiem czego realizacja celu idei staje się ważniejsza niż interesy jednostek.

Dlaczego społeczeństwo to akceptuje?(przyczyn jest wiele)
- manipulacja i propaganda
- powstały ewolucyjnie mechanizm zbiorowej sugestii
- mechanizm dysonansu poznawczego
- powstały ewolucyjnie mechanizm idola
- powstały ewolucyjnie mechanizm altruizmu
- powstały ewolucyjnie mechanizm " kibica"( emocjonalne, nie racjonalne angażowanie się w grę, ideę)

Takimi grami są religie i ideologie.

Idea demokracji i idea gospodarki rynkowej , naiwne w swojej konstrukcji, zachwycają znaczą cześć społeczeństwa. Podobnie było z wcześniejszą ideą socjalizmu i nazizmu.

Nasz mózg nie jest ewolucyjnie przystosowany do działania w dużych grupach, rozproszonych na dużych przestrzeniach .
Również idea tworzenia Unii Europejskiej będzie się realizować według zasady " cel uświęca środki" i zasady, że silniejszy ma zawsze rację.

Dla współczesnych warunków należy wypracować nowe metody podejmowania decyzji i tworzenia programów. Tzw. " demokracja " jest patologiczna i anachroniczna.
Przez miliony lat człowiek żył w małych grupach i do tych warunków jest przystosowany nasz mózg oraz sposoby podejmowania decyzji.
W wyniku ewolucji w naszym mózgu powstały adaptacje do życia w grupie ( mózg zbiorowy, odpowiednik clustra w technice komputerowej .)Tak więc w procesie zbiorowego przetwarzania informacji inną rolę odgrywają kobiety, a inną mężczyźni. Jest także genetycznie uwarunkowana proporcja między liczbą przywódców i "owiec" w grupie.
Specyficzną rolę w takim "Clustrze" odgrywają idee, mechanizmy ich rozprzestrzeniania i realizacji.
Zasadą tego schematu jest "idea grupy ważniejsza od celów jednostki" CEL UŚWIĘCA ŚRODKI.
Miejmy żal do ewolucji i do siebie, że nie potrafimy nanieść poprawki do ewolucji.

Witam.

Kolejny raz apeluję: Zarejestruj się!
Wspaniałe, szerokie spojrzenie i rzeczowa analiza.

Pozdrawiam - Zbyszek

---

PRZEWARTOŚCIOWANIE WSZELKICH WARTOŚCI
- oto moja formuła dla aktu najwyższego namysłu ludzkości nad sobą,
aktu, który stał się we mnie ciałem i geniuszem. /Friedrich Nietzsche/

Oczywiscie, wszystko co napisales jest prawda, ewolucja uksztaltowala nas tak a nie inaczej.

Jednakze, czy to oznacza, ze mamy w tym tkwic? Skoro nasi przodkowie byli dzikimi zwierzetami, nie oznacza, ze mamy pozostawac na tym samym poziomie.

W dodatku, ewolucja nie patrzy na takie rzeczy jak inteligencja czy kultura. Znacznie wiekszy sukces ewolucyjny odnosi pijak po podstawowce bijacy zone z tuzinem dzieci niz profesor akademicki z jednym...

Moim zdaniem, nawet jesli jestesmy ewolucyjnie zaprogramowani na takie dzialanie jak opisales, nic nie stoi na przeszkodzie, aby to zmienic.

1. Ewolucja rozgrywa sie na poziomie genow, nie organizmow, ktorych to poziom jest pewnego rodzaju przyblizeniem, czesto za malo dokladnym. Selekcja grupowa to juz w ogole mrzonka. Zaawansowne zachowania altruistyczne Homo sapiens wprawdzie istnieja, ale spowoduja one opoznione stany niestabilne, czyli sprzezenie zwrotne przyjdzie nieco pozniej i skutki tego dla gatunku beda tragiczne. Kazdy proces na tej palnecie i zapewne Wszechswiecie posiada mechanizm samoregulacji tzw sprzezenie zwrotne. Im pozniej nastapi samoregulacja tym spadek z wiekszej galezi, czyli wieksze BUM
2. Zycie to wyscig zbrojen, i niewazne czy miedzy gepardem, a antylopa, czy miedzy czlowiekiem, a innym czlowiekiem. Zycie to replikacja z filtrem selekcyjnym, wyscig zbrojen to czesc filtra.
3.Humanitaryzm to kolejna mrzonka. Zycie to rywalizacja o zasoby wedlug zasady koszt - ryzyko - zysk i nie ma tu miejsca na humanizm, jak "nie ma wody do picia".
4.Czlowiek to obecnie zakala tej planety, ale i kazdy inny gatunek uzyskujacy taka przewage nad "innymi" przyjalby podobne zachowania w obliczu braku zaosobow gwarantujacych przezycie, czy do zaspkojenia potrzeb wedlug programu genetycznego. W programie genetycznym na przestrzeni czasu funkcja rozmnazaj sie / przetrwaj jest maksymalizowna.
5. Obojetnie jak zorganizujesz ludzi, jak bedzie im brakowalo zasobow, beda zabijac. Jak ich czesc nie bedzie zabijac, to ich zabija i w kolejnych pokoleniach ich liczebnosc w populacji bedzie spadac.
6. Dla nas jedyna szanasa to kontrola urodzen tak, aby tych zasobow starczalo i pewne zachowania byly trzymane w "uspieniu", przynajmniej czesciowo. Nie da sie zmienic mechanizmow ewolucji. To proces chemiczny, kopiowanie informacji cyfrowej: DNA.
7. Wolnosc nie istnieje, realizujemy program genetyczny. Jestesmy robotami gwarantyjacymi przejecie genow do kolejnego pokolenia. Jezeli selekcja wspiera zachowania, w ktorych ludzie lacza sie w duze grupy, aby przetrwac i sie rozmnazac, jednostki ze statystycznego punktu widzenia nia beda mialy znaczenia, co najwyzej mozemy miec dryf. A ewolucja to przeciez statystyka
8. Nic sie nie da zrobic, jesli chciales sie czuc do konca wolnym i w pelni szczesliwym trzeba sie bylo trzymac z dala od ewolucji. Ewolucja to proces, ktory przez destrukcje stworzyl takie piekne i skomplikowane formy.

Pozdrawiam

Pięknie rozpracowane. Od podszewki

Gdyby przyczyna nie miała swojego skutku, cel mógłby uświęcać środki. Środki poprzedzając cel tworzą przyczynę dla przyszłych skutków. Ale także osiągnięty cel staje się przyczyną dla czegoś innego.

Rozumiejąc tą zależność pomiędzy przyczyną i skutkiem możemy skupić się na użytym środku. Czasem nawet możemy z dużą łatwością przewidywać negatywne skutki, nawet jeśli nie umiemy przewidzieć w jakiej formie się ujawnią.

Cel zaś bywa tym, co odciąga uwagę od użytego środka, bagatelizuje jego znaczenie. Niestety zdarza się to nawet naukowcom, którzy z natury rzeczy, wykonywania swojej profesji, powinni zdawać sobie sprawę z istnienia tej zależności.

Podkreślę fakt, że środek jest zarazem celem, a finalizacja tak naprawdę nigdy nie następuje, istnieje jedynie ciąg przyczyn i skutków, które bywają jednym i drugim zarazem. Rozdzielenie przyczyny od skutku tworzy także swój skutek, ma swoje konsekwencje.

>Rozumiejąc tą zależność pomiędzy przyczyną i skutkiem możemy skupić się na użytym środku. Czasem nawet możemy z dużą łatwością przewidywać negatywne skutki, nawet jeśli nie umiemy przewidzieć w jakiej formie się ujawnią.
>Cel zaś bywa tym, co odciąga uwagę od użytego środka, bagatelizuje jego znaczenie.

Posunę się nieco dalej. Twierdzę, że wiele skutków nie jest wcale zaskoczeniem dla czyniącego. Częściej niż nam się zdaje prawdziwym celem użytych środków są właśnie te skutki, które oceniamy jako negatywne. Ludzie o złych intencjach często kłamią po prostu na temat swoich celów.

---

doku