Magia istnieje i w naszym racjonalnym XXI wieku jest nadal szeroko uprawiana. Pytanie natomiast, czy jest skuteczna? Bez wątpienia nie jest ona skuteczna wobec przedmiotów nieożywionych czy też sił natury. Natomiast jest, mniej lub bardziej, skuteczna wobec ludzi. Muszą być spełnione tylko dwa warunki: taki człowiek musi wiedzieć, że stał się obiektem magicznych zabiegów oraz musi wierzyć w ich skuteczność. Kiedy szaman powie komuś, że zabrał mu duszą, biedny Murzyn lub Indianin będzie marniał i bez wątpienia umrze. Również kiedy szaman każe podejrzanym o kradzież jeść kaszę i powie, że złodziej jej nie przełknie, złodziej rzeczywiście zacznie się nią dławić (chyba, że jest niedowiarkiem). A nawet i u nas są jeszcze ludzie, którzy boją się "uroków". I jeżeli taki człowiek dowie się lub będzie podejrzewał, że ktoś rzucił na niego urok, to może niekoniecznie umrze (jednak wiara w czary słabsza niż w afrykańskim buszu czy dżungli amazońskiej) ale się pochoruje.
Zastanawiam się natomiast, czy magia działa na zwierzęta. Jako dziecko byłem świadkiem pewnego zdarzenia. Mój dziadek nienawidził Cyganów. A były to czasy (lata 50'), kiedy jeszcze jeździły po Polsce cygańskie tabory. W moim (wówczas) mieście Ursusie często zatrzymywały się na popas i Cyganki chodziły "po domach". Jako antidotum mój dziadek trzymał bardzo dużego i ostrego psa, który bardzo nie lubił obcych a Cyganek w szczególności. Pewnego razu na moje podwórko weszła Cyganka. Dziadek natychmiast spuścił psa z łańcucha i jeszcze go poszczuł. Pies oczywiście rzucił się na kobietę. Ta nawet się nie przestraszyła tylko błyskawicznie wykonała jakiś szybki ruch lewą dłonią. Pies zatrzymał się jak wryty, skulił się, zaskomlił i chyłkiem wycofał się do budy. Wyszedł z niej dopiero nazajutrz. Ale to już nigdy nie był ten sam pies. Mało jadł, przed obcymi się chował i nawet kotów nie ganiał. Nie pożył zresztą długo, zdechł kilka miesięcy później, a nie miał jeszcze pięciu lat.
Jak można to zdarzenie racjonalnie wytłumaczyć? Czy Cyganie, często przecież narażeni na ataki psów, wypracowali techniki obrony, wykorzystujące fakt, że psy są (jeżeli są) z natury wrażliwe na pewne specyficzne gesty? Proszę tylko nie pisać, że Cyganka mogła mieć w ręce gaz w sprayu, to były lata 50'.