O tym, że Polska jest prowincją europy pod względem świadomości społecznej, kultury życia politycznego i społecznego oraz wolności obywatelskich nie trzeba chyba nikogo przekonywać. Runęła na nas fala krytyki, gdy rok temu policja spacyfikowała poznański Marsz Równości oraz nieco wcześniej, gdy Lech Kaczyński - ówczesny prezydent warszawy zakazał tej manifestacji w stolicy. Zawrzało, gdy artystka Dorota Nieznalska została skazana za obrazę uczuć religijnych, chociaż symbol użyty w jej pracy nie był nawet krzyżem łacińskim, czczonym przez Chrześcijan.
Co jakiś czas (niestety głównie prze wyborami...) powraca temat dyskryminacji mniejszości seksualnych, łamania praw kobiet czy ich podmiotowego traktowania. Zazwyczaj jednak areną tych zmagań stają się większe miasta, gdzie mimo wszystko tak zwana "wielka kultura" dociera szybciej. Media niezbyt często starają się przedstawiać obraz obyczajowości na polskiej wsi czy mniejszych miasteczkach, a jeśli już, to kreuje się obraz sielskich, spokojnych miejsc, zupełnie jak gdyby zostały one wyjęte z fraszek Kochanowskiego. Tymczasem prawda często jest inna - obyczajowość zamieszkujących je ludzi tkwi nadal w osiemnastym - dziewiętnastym wieku, żeby nie powiedzieć średniowieczu.
Na początku należy zadać sobie jedno pytanie. Czy łatwo być ateistą, agnostykiem, deistą czy szeroko pojętym innowiercą na polskiej wsi? Trudno liczyć na to, że taka postawa nie przyniesie żadnej reakcji ze strony otoczenia, a zwłaszcza jego starszej części. O ile młodzież cechuje się dzisiaj większą dozą tolerancji, bez względu na miejsce zamieszkania - na co bezsprzecznie ma wpływ szybki rozwój środków masowego przekazu, to starsze pokolenie wychowywane było wedle ścisłych i jednolitych wzorców moralno - obyczajowych. Pamiętajmy, że mówimy o ludziach, których edukacja na poziomie podstawowym została niejednokrotnie przerwana wybuchem wojny, przy czym edukacja religijna trwała cały czas, tak więc wszelkie tajemnice otaczającej rzeczywistości siłą rzeczy są tłumaczone za pomocą religii. Należy sobie zdać sprawę, że na Polskiej prowincji wciąż pokutuje pogląd, że za burze z z piorunami odpowiadają siły nadprzyrodzone (bo co może sądzić człowiek, którego pozbawiono możliwości zapoznania się z podstawami fizyki?), pochodzenie człowieka tłumaczy się zgodnie z Księgą Rodzaju (bo co może wiedzieć na ten temat człowiek, który nie zna podstawowych pojęć z zakresu biologii, a jego wiedza o ewolucji ogranicza się do bzdurnego, lecz cały czas powielanego przez media "człowiek pochodzi od małpy"), ba - są nawet miejsca, gdzie cały czas silna jest wiara w czarownice!
Nie trudno sobie wyobrazić skutków takiej religijnej edukacji prowadzonej pod hasłami "Poza Kościołem nie ma zbawienia" oraz ciągłym powtarzaniu o nieomylności tej instytucji, przy braku jakiegokolwiek laickiego wpływu na rozwój człowieka, który choć w minimalnym stopniu byłby zdolny nauczyć dozy krytycyzmu.
Trudno określić tą warstwę społeczną, składającą się w znacznej mierze z ludzi starszych, emerytów, choć nie tylko. Kolokwialnie określaniu mianem "Moherowych Beretów", utożsamiani ze słuchaczami Radia Maryja stacji się przedmiotem dyskusji, dowcipów, a nawet piosenek. Należy sobie zdać sprawę, że ludzie Ci mogą sprawiać swoiste zagrożenie dla swobód obywatelskich w mniejszych miejscowościach. Prowadzą bowiem swoistą krucjatę przeciwko wszystkiemu, co uznają za nieprawomyślne i niemoralne. Ci polscy mudżahedini nie używają co prawda karabinów maszynowych - ich bronią najczęściej jest plotka i pomówienie, nie obawiają się procesu w sądzie o zniesławienie, chociaż w ich działaniach jest więcej jadu i zdecydowanej przemocy psychicznej, niż w większości artykułów w prawie, których autorzy najczęściej lądowali na sali sądowej oskarżeni w procesie o zniesławienie jakiegoś słynnego polityka czy biznesmena.
Zbierają informacje i rozprzestrzeniają je, często przejaskrawiając lub samemu dopisując odpowiednie rozdziały w życiorysie ofiary. Kto może nią zostać? Praktycznie każdy, kto nie jest prawowiernym katolikiem uczęszczającym co niedzielę do kościoła lub zwyczajnie nie boi się wygłaszać swoich poglądów. Przedmiotem drwin czy wręcz prześladowań może być np. zdeklarowany ateista, człowiek przyznający się do popierania darwinizmu (chociaż Kościół oficjalnie go zaakceptował), młody człowiek z długimi włosami, ubierający się na czarno i słuchający "cięższej" muzyki (szczególnie ciekawy przypadek, sam spotykałem się z przypadkami bezpodstawnych oskarżeń o praktykowanie satanizmu połączonymi z oczernianiem takiego człowieka w najrozmaitszy sposób) nie wspominając o mniejszościach religijnych (szczególnie żydach) czy młodych ludziach żyjących ze sobą bez ślubu. Ci ostatni to wyjątkowy przypadek. O ile księża dzisiaj zazwyczaj wystrzegają się publicznego, imiennego potępiania takich ludzi z ambony, to ich funkcje przejęła właśnie wspomniana powyżej grupa. Słuchając niektórych opowieści jej wzburzonych przedstawicielek można sądzić, że opowiadają o sprawcach najgorszych zbrodni, do czasu, aż nie usłyszy się o kim dokładnie mowa. Na prowincji nie istnieje coś takiego, jak wolnoć wyboru w kwestiach seksu, szczególnie w przypadku kobiet. Wciąż pokutuje przekonanie, że powinny one pozostać bierne, szukanie mężczyzny na własną rękę zamiast czekania, aż jakiś sam zwróci na nią uwagę a potem odwiedzanie go w jego własnym domu jest postrzegane jako przejaw bezwstydności... "Moherowe Berety" nieobjęte w końcu tajemnicą spowiedzi mogą do woli rozgłaszać mniej lub bardziej prawdziwe intymne szczegóły życia innych ludzi. Robią to z poczuciem pełnienia misji, w końcu one są kimś w rodzaju obrońców wiary, przed "zdemoralizowanymi" jednostkami...
Kolejna sprawa to fakt, że na polskiej wsi nie można być ateistą - chcąc spokojnie żyć w społeczności trzeba stwarzać pozory. Już sama rodzina jak sądzę lepiej zareagowałaby na wiadomość, że syn jest gejem, niż fakt, że zaprzecza chociażby części prawd wiary...