Obserwując kampanię wyborczą do europarlamentu, nasuwają mi się refleksje na temat honoru. I zadałem sobie pytanie: czy mnie, członkowi PSR, powinny takie refleksje się nasuwać? Może człowiek racjonalnie myślący i racjonalnie postępujący nie powinien brać pod uwagę takich aspektów, jak honor? A może jednak rację ma moja intuicja, może bycie honorowym jest racjonalne? Może utrata honoru jest dla racjonalisty ważną stratą?

Ponieważ tematem aktualnym jest niedawny finał Ligi Mistrzów, odwołam się do pojęcia "honoru" poprzez analogię z piłką nożną, dlatego, że piłka nożna jest rodzajem gry, która ma określone zasady, ma określone zasady "fair play", ma określone pojęcie "faulu" (zwykłego, który nie odbiera honoru) oraz "zachowania niesportowego", czyli zachowania, które odbiera honor piłkarzowi.

Weźmy takie na przykład strzelanie głową. Napastnik skacze i jeśli dosięgnie piłki głową, to próbuje oddać strzał, a jeśli nie sięgnie, to piłka przelatuje mu nad głową - obserwowaliśmy to tysiące razy. Sięga głową, próbuje głową celnie strzelić - tak postępuje normalny piłkarz, który posiada choć trochę honoru. A co robi zawodnik bez honoru? To bardzo rzadko się obserwuje. Zawodnik bez honoru próbuje po kryjomu odbić piłkę ręką, udając, że robi to głową, jak typowy cwaniak, licząc na to, że sędzia nie zauważy. Ile razy widzieliście na boisku taki moralny upadek zawodnika?

Pewnie już wiecie do czego zmierzam. W Ameryce Pd. ludzie nie znają pojęcia honoru w takim rozumieniu, jak my w Europie. Szanują zawodnika, którym ludzie uczciwi gardzą.

Podobnie jest w Polsce w sferze polityki. Zwyczajnemu człowiekowi z Zachodu pewnie wydaje się niepojęte, że Polacy nie mają honoru i głosują na polityków, którzy honor utracili i można już im pluć w twarz. Weźmy taki przykład. Gra wyborcza może być fair, można popełnić zwyczajny faul - np. z rozpędu powtórzyć jakieś oszczerstwo, ale można też popełnić Faul zamierzony, niesportowy - można stracić honor, na oczach wszystkich. Wszyscy normalni politycy usiłują się reklamować, ale niektórzy łamią reguły gry - łamią prawo, np. wieszając plakaty w niedozwolonym miejscu. Zauważmy, że nie każde złamanie prawa odbiera honor - są jednak przestępstwa odbierające honor. Należy do nich łamanie prawa przez kandydata w wyborach, w celu osiągnięcia przewagi nad kandydatem uczciwym. Takimi politykami powinniśmy gardzić, a my na nich oddajemy głosy, jakby nic się nie stało.

A może to wszystko jest nieracjonalne? Ja jednak sądzę, że ktoś, kto myśli racjonalnie, powinien okazywać należną pogardę graczom z premedytacją łamiących reguły gry.