Pod względem nasilenia cech psychopatycznych polscy nastolatkowie wprawdzie podobno nie dorównują amerykańskim czy dalekowschodnim rówieśnikom, ale i tak oznacza to, że średnio u jednego na trzydzieścioro kilkoro polskich dziewcząt i chłopców w wieku dorastania stwierdza się cechy psychopatyczne w natężeniu, które może znacznie utrudniać względnie bezkolizyjne przystosowanie do życia w społeczeństwie.

   Różnice w nasileniu czy częstości występowania cech psychopatycznych występują nie tylko między różnymi regionami świata czy między poszczególnymi krajami. Szeroko zakrojone badania, przeprowadzone na polskim Podkarpaciu, ujawniły, że nastolatki pochodzące z miast wykazują cechy psychopatyczne znacznie częściej niż nastolatki pochodzące ze wsi. Na Podkarpaciu w mieście statystycznie co dwudziesty dziewiąty nastolatek wykazuje cechy psychopatyczne w istotnym klinicznie nasileniu, na wsi - zaledwie co czterdziesty siódmy zdradza podobne objawy. Oznacza to, że nastolatki z miast wykazują istotnie nasilone cechy psychopatyczne ponad półtora raza częściej niż ich równolatki ze wsi.

   Co sprawia, że miejskie nastolatki są bardziej aroganckie, zapatrzone w siebie, podstępne, skłonne do manipulowania innymi niż ich rówieśnicy ze wsi, a do tego przejawiają niższą niż wiejskie nastolatki gotowość do reagowania empatią, poczuciem winy i wstydu oraz wyrzutami sumienia?

   Można na ten temat snuć różne domysły. Do zaakceptowania wydaje się idea, że za rozwój cech psychopatycznych odpowiadają nie tylko czynniki środowiskowe, lecz również czynniki biologiczne, w tym genetyczne, oraz - być może - efekty jakiejś interakcji między tymi czynnikami (biologiczne predyspozycje uaktywniają się pod wpływem środowiskowych wyzwalaczy). W każdym razie - wyniki badań sugerują, że miejskie środowisko wychowawcze, w porównaniu z wiejskim, może być traktowane w kategoriach czynnika ryzyka rozwoju cech psychopatycznych u dzieci i nastolatków. Warto o tym pamiętać, gdy z wiejskiej idylli wyrusza się na wyprawę do jakiejś miejskiej dżungli.

   Referencje:
   Perenc, L., Radochoński, M. (2016). Prevalence of psychopathic traits in a large sample of Polish adolescents from rural and urban areas. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, Vol 23, No 2, 368-372
[Załącznik]