Zbyt wielu jest odrzuconych.

Jedni dosłownie - grzebią po smietnikach miast lub żyją na cywilizacyjnym śmietniku współczesności. Inni biegna w wyścigu szczurów - satysfakcja jednak z tego żadna, bo dyspozycyjność, keep smiling i zasada petera podszywaja ów bieg lękiem: to się musi kumulowac, to się w koncu musi wyładować jak zbyt wielkie tektoniczne napięcia w skałach.

Zbyt wielu jest nieszczęśliwych. Miedzy bajki trzeba włożyć szlachetność outsiderów - nieszczęście albo zabija, albo uczy okrucieństwa: zatem zbyt wielu jest okrutnych, nie wystarcza im już surogat krzyku wydobywający się z kinowych głośników; kino zresztą w postaci tradycyjnej i jakoś jednoczącej umiera, wypierane przez dvd.

Odżywają za to religie: to one nazywają okrucieństwo walką o moralność i spełnianiem bożych zamysłów - gdy wiara bardziej wysublimowana, dokłada do tego motyw ofiary przebłagalnej. Trzeba jasno powiedzieć: to my racjonaliści doprowadziliśmy świat do punktu, w którym się dziś znajduje; to my przegraliśmy.

Umarł Stanisław Lem - nasze bożyszcze, piewca świata naprawdę racjonalnego: i ten świat, jak sie wydaje, umarł wraz z nim. Trwał przez lata za Zachodzie, żywiąc się pośępną swiadomością tego, co za żelazną kurtyną - dziś już trwać nie musi. Nie żyje także od lat Philip Kindred Dick: nie tak ceniony za życia, piewca mroku - a przecież jego postaci okazały się bardziej żywotne, jakże my sami przypominamy kreatury z "Do Androids Dream of Electric Sheep?", wykonawców cudzej tylko woli i nosicieli własnej samotności, w świecie, w którym ostatnimi postaciami godnymi Szekspira są nexusi - i to oni wyznaczają ostatnią, dającą się zrozumieć moralność.

Pociesza to tylko, że Dick nie miał o nexusach najgorszego zdania.