Wielu zapewne uzna to pytanie za prowokacyjne a nawet bluźniercze. Myślę jednak, że jeżeli uważniej i bez zauroczenia ideologicznego przyjrzymy się historii naszego gatunku to pytanie to stanie się mniej szokujące i bardziej zrozumiałe. Otóż przebiegając wstecz po kartach naszej historii możemy z łatwością zauważyć, że patriotyzm to nie absolutna i niezmienna wartość, ale ewolucyjnie zmienne pojecie służące ochronie interesów grupowych i zmieniające się wraz z wielkością grupy, której służy. Jego zasięg określa promień samoidentyfikacji grupowej zależny od rozwoju środków komunikacji i transportu.
Mieliśmy, więc patriotyzm rodowy, klanowy, szczepowy i plemienny aż do obecnie dominującego patriotyzmu państwowego. Zmiany te następowały w wyniku konfliktu między dynamicznym tempem rozwoju kultury materialnej a żółwim tempem rozwoju kultury duchowej, której wyrazem był między innymi patriotyzm. Ten dramatyczny rozziew stale się jeszcze powiększał w wyniku ciągłego przyśpieszania tempa rozwoju cywilizacyjnego. W rezultacie doszliśmy do niezwykle groźnego punktu, w którym środki techniczne osiągnęły zasięg i efektywność działania zarówno pożytecznego jak i destrukcyjnego na skalę ogólnoświatową czyniąc z naszej planety przysłowiową już wioskę globalną, którą można już obecnie zniszczyć w ciągu godzin a kultura duchowa ciągle usiłuje dzielić ją zaściankowymi opłotkami i antagonizować jej mieszkańców pod szczytnymi hasłami patriotyzmu państwowego.
Dziwnym i wprost niezrozumiałym wydaje się fakt, że ta sama istota, która osiągnęła tak spektakularne efekty w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych nie potrafi wyciągnąć wniosków ze swojej tragedii, jaką spowodowało kilkadziesiąt wieków wzajemnego patriotycznego wyrzynania się, które pochłonęło życie niezliczonych pokoleń młodych ludzi i spowodowało niewyobrażalne straty materialne.
W tej sytuacji nasuwa się nieodparcie pytanie skąd bierze się ta niespójność działania Homo Sapiens. Otóż wynika ona z dwóch różnych systemów, którymi kieruje się człowiek w swym postępowaniu. W dziedzinie kultury materialnej kieruje on się nauką i logicznym rozumowaniem, co zapewniło tak spektakularne sukcesy i dynamiczny rozwój tej dziedziny. Natomiast w dziedzinie kultury duchowej opiera się on na ideologiach religijnych i politycznych tworzonych w oparciu o nieracjonalne przesłanki przez nawiedzonych mistyków czy politycznych ideologów. Jeżeli więc człowiek nie zlikwiduje tej niespójności swych zachowań to powinien odrzucić przymiotnik Sapiens ze swojej nazwy i przygotować się do smutnego faktu, że prawdopodobnie nie przejdzie do dalszego etapu swojej ewolucji
Obecnie znajdujemy się, bowiem w dramatycznym punkcie, w którym niespójność owa może doprowadzić, jeśli nie do zagłady naszej cywilizacji to do groźnych i nieodwracalnych zmian naszego środowiska i dramatycznych zagrożeń dla życia przyszłych pokoleń.
Być może, że podzielimy w ten sposób los innych cywilizacji w kosmosie, które po dojściu do etapu państw narodowych i poziomu rozczepienia i syntezy jądrowej dokonały samozagłady swych cywilizacji. Tak przynajmniej przypuszczają niektórzy kosmolodzy zrażeni brakiem odpowiedzi na wysyłane sygnały w swych poszukiwaniach pozaziemskich cywilizacji w ramach szeroko zakrojonego programu SETI..
Dobrze by było gdyby to przypuszczenie się nie sprawdziło, ale wymagałoby to podjęcia przez racjonalnie myślących ludzi jakichś kroków zaradczych przynajmniej w dziedzinie kształtowania opinii publicznej, tym bardziej, że mamy obecnie niezwykle skuteczne środki techniczne do tego typu działalności. Niestety najbardziej predestynowane do tego grupy społeczne - naukowcy i racjonaliści - nie wykazują większego zainteresowania tego typu działalnością. Pozostaje, więc nam tylko czekać na mało prawdopodobny cud lub bardziej prawdopodobny smutny koniec.
Stanisław Rubaszko