Witajcie,

Temat z zakresu historii. Warty uwagi z racji tego, że rzuca snop światła na kwestię tolerancji. Alfred Dreyfus był Francuzem żydowskiego pochodzenia, który został oskarżony o zdradę stanu i skazany na dożywotnie więzienie. Karę miał odbyć na dobrze strzeżonej "Diabelskiej Wyspie". Wedle oskarżycieli Drefus przekazywał niemieckiemu wywiadowi tajne informacje. Dowodem w sprawie było kilka karteczek, wielkości ulotki, na których znaleziono inicjały, pod którymi miał się skrywać Alfred Dreyfus. Grafolog, który podjął się zadania weryfikacji autentyczności charakteru pisma oskarżonego, stwierdził, że wyszły one spod jego pióra. Kilku notabli zajmujących wysokie stanowiska we Francuskim Ministerstwie Wojny, postanowiło Dreyfusa rzucić na pożarcie. Rzecz w tym, że choć Dreyfus był niewinny, a materiał dowodowy niepewny, społeczne nastroje panujące latach 90-tych w XIX wiecznej Francji, grały na niekorzyść pułkownika wywodzącego się z żydowskiej rodziny.

Francuska finansjera kontrolowana głównie przez Żydów, dopuszczała się wielu malwersacji, które wywołały falę protestów w środowiskach inwestorów. Nawet bank Rotschildów stał się obiektem agresywnej kampanii. Atmosfera antysemityzmu osiągnęła punkt kulminacyjny w momencie ujawnienia kulisów oskarżenia oficera francuskiej armii. Od tego momentu proces Dreyfusa stał się głośną sensacją, do której nieustannie powracali dziennikarze, intelektualiści oraz politycy tworzący paryski le monde. Opinie panujące w społeczeństwie były podzielone. Środowiska lewicowe chciały głowy Dreyfusa, prawicowe jego niewinności. Rząd zajął nieprzejednane stanowisko: Dreyfus jest winny. Z kolei rodzina Dreyfusa, szukała świadków, prosiła o wsparcie możnych i wnosiła apelacje do Sądu Kasacyjnego. Z pomocą przyszedł im nawet Emil Zola, który w słynnym artykule zatytułowanym "Oskarżam" rzucił nieprzychylne światło na spisek uknuty w biurach Ministerstwa Wojny. Okazało się, że w aferę zamieszany był także premier, który został zmuszony do odejścia ze swego stanowiska. Po ośmiu latach więzienia, osłabiony trudami walki o swą wolność i dobre imię Dreyfus, doczekał się wyroku uniewinniającego. W między czasie grafolog, który składał fałszywe zeznania popełnił samobójstwo, a w ręce wymiaru sprawiedliwości wpadł oficer, który istotnie przekazywał informację niemieckiej agenturze. Alfreda Dreyfusa awansowano w wojskowej hierarchii i odznaczono orderem zasługi.

Jaki z tego morał? Dreyfusa wrobiono w aferę, w której spełniał rolę kozła ofiarnego. Instytucja kozła ofiarnego jest potrzebna zawsze tam, gdzie określona grupa społeczna bądź zawodowa przeżywa kryzys. Rytuał składania w ofierze zwierzęcia wywodzi się z praktyk semickich plemion. Odbywało się to w ten sposób, że kapłani wyciągali z zagrody jedno z bardziej dorodnych zwierząt, kozła albo byka i za pomocą modlitwy przenosili na zwierzę winy oraz grzechy swoich pobratymców. Potem zwierzę na oczach gawiedzi było zabijane i palone na stosie. Afera Dreyfusa była uwspółcześnioną odmianą dawnego rytuału, który jest praktykowany także i dzisiaj, np. w Kościele Katolickim, albo w czasie nagłaśnianych przez media afer lustracyjnych. Jeśli wydarzyło się coś budzącego powszechną odrazę i ktoś musi dać za to głowy, mamy do czynienia z nowoczesną wersją opisanego wyżej obrządku.

Można wyróżnić kilka charakterystycznych aspektów takich sytuacji. Ofiarą zazwyczaj jest jednostka lub grupa osób, które postrzegane są w społeczeństwie negatywnym świetle. Dla XIX wiecznych Paryżan kozłem byli żydowscy bogacze(pamiętajmy, że Dreyfus wywodził się z zamożnego rodu). Podobnie było w przypadku nizistów, przy czym Żydzi aresztowani przez Gestapo, nigdy nie doczekali się ułaskawienia(a w dodatku, uzasadnieniem tego typu praktyk była rzekoma niższość rasowa semitów). Kozłami ofiarnymi bywają ludzie, których nazywamy "kolorowymi ptakami", osoby wyróżniające się w środowisku lub odznaczają się cechami, które wyraźnie kontrastują z cechami pozostałych członków grupy. To może być rasa, uroda, zawód, wykształcenie lub orientacja seksualna.

Rzecz w tym, że stopień nietolerancji w naszym kraju jest ciągle wysoki i pojawia się poważne niebezpieczeństwo, że wybuchną skandale i afery, w których polski odpowiednik Dreyfusa padnie ofiarą fałszywych pomówień, plotek tudzież oskarżeń godzących w jego dobre imię, interesy, a może nawet prawo do życia.

Czy Waszym zdaniem, w Polsce, istnieje możliwość rozładowania społecznych napięć oraz zniwelowania zjawiska nietolerancji do tego stopnia, aby jednostki wyróżniające lub odróżniające się, mogły w spokoju żyć, rozwijać się i tworzyć? I drugie pytanie: jak bardzo nasze codzienne zapatrywania i działania zależą od świata polityki oraz programu wychowania w szkołach?
Po trzecie, co można zrobić, aby Polska zaczęła być postrzegana poza granicami jako kraj ludzi wolnych, szczęśliwych i tolerancyjnych?