Czy Lenin jest odpowiedzialny za przebieg rewolucji rosyjskiej? A cóż taki Lenin mógłby wskórać, gdyby ludziom po prostu żyło się dobrze? Nic a nic nie mógłby uczynić. Podobnie w przypadku rewolucji francuskiej, o jej gwałtownym przebiegu zadecydowało to, co miało miejsce przed jej wybuchem - system wedle jakiego rządził się ten kraj. Wściekłość mas tak we Francji jak i w Rosji nie podlegała kontroli, ludzie żyjący w nędzy, wyzysku, poniżeniu zareagowali adekwatnie do tego, co wcześniej przeżywali w swoim pełnym biedy życiu. O tym przede wszystkim się zapomina poszukując potem sprawców zbrodni - głównym sprawcą były warunki życia zwyczajnych ludzi i ludzie, którzy je tworzyli. Wodzowie rewolucji zawsze się znajdą, jacyś tam...

>Czy Lenin jest odpowiedzialny za przebieg rewolucji rosyjskiej? A cóż taki Lenin mógłby wskórać, gdyby ludziom po prostu żyło się dobrze? Nic a nic nie mógłby uczynić. Podobnie w przypadku rewolucji francuskiej, o jej gwałtownym przebiegu zadecydowało to, co miało miejsce przed jej wybuchem - system wedle jakiego rządził się ten kraj. Wściekłość mas tak we Francji jak i w Rosji nie podlegała kontroli, ludzie żyjący w nędzy, wyzysku, poniżeniu zareagowali adekwatnie do tego, co wcześniej przeżywali w swoim pełnym biedy życiu. O tym przede wszystkim się zapomina poszukując potem sprawców zbrodni - głównym sprawcą były warunki życia zwyczajnych ludzi i ludzie, którzy je tworzyli. Wodzowie rewolucji zawsze się znajdą, jacyś tam...
Brawo! Na pewno lepiej bym sie nie wyrazila.

Dodalabym punkta, no ale nie jestes zarejetrowany...

---

Z racji dwujęzyczności, moja polszczyzna może nie być doskonała.

Wątpię, aby takie zestawienie wodza rewolucji bolszewickiej z Les philosophes spotkało się z akceptacją J. Ortegi y Gasseta. Z pewnością nie zgodziłby się, aby uznać przywódcę bolszewików za "la mouche du coche historii". Może raczej umieściłby go w kontekście uwagi Tocqueville'a (cyt. w Rozmyślaniach o Europie) o nieoczekiwanych wpływach deregulacyjnych jednostek lub zespołów (zarybek). Poza tym (odnosząc się do proroctw) nie każda tzw. "sytuacja rewolucyjna" obowiązkowo kończy się "adekwatną" rewolucją. No i na marginesie: Les philosophes nie zajmowali się prodwiżenijem.

>Wątpię, aby takie zestawienie wodza rewolucji bolszewickiej z Les philosophes spotkało się z akceptacją J. Ortegi y Gasseta.

A ja wątpię, czy kwestia, co OG myślał o Leninie, logicznie wiąże się z tematem, którym jest odpowiedź na pytanie o ew. winę ideologów za uboczne skutki realizacji ich wskazań. Moim zdaniem zarówno Wielka Rewolucja Francuska i Rewolucja Październikowa odeszły w kilku sprawach od założeń ideowych. W obu wypadkach zaraz na wstępie odstąpiono od reguł demokracji. Francuski parlament ustanowił mianowicie m. in. swoją niezależność od wyborców, co umożliwiło Robespierrowi prowadzenie tzw. terroru. Czy weryfikacja przedstawicielstwa ludu w akcie wyborczym ograniczyła by prześladowania, trudno powiedzieć, nie mniej obciążanie filozofów odpowiedzialnością budzi wątpliwości.
W Rosji wymuszone warunkami wprowadzenie tzw. komunizmu wojennego doprowadziło do faktycznej likwidacji samorządów, co jednak samo z siebie chyba nie powodowało aktów przemocy, natomiast w dalszej kolei przyczyniło się do ustanowienia dyktatury Stalina. Terror rewolucyjny wg historyków radzieckich był sprowokowany przez okrucieństwa kontrrewolucjonistów (podobno Lenin sprzeciwiał się masowemu odwetowi, lecz został przegłosowany). Niezależnie od tych urzędowych działań miały mmiejsce żywiołowe akty gwałtu, które jednak zdecydowanie wynikały nie z założeń ideowych. lecz z anarchii. Również okrucieństwa poopełnione w strefie walk przypisać należy wyłącznie specyfice działań wojennych.

---

Stach M. G.