W ramach kolejnego śniadanka z ciężką książką wgryzłem się nieco dalej w "Teologię systematyczną" i po raz kolejny znalazłem coś, czym chciałbym się podzielić:

Cyt.(tom I część D):

"Godny uwagi jest fakt, że przez wiele stuleci czołowi teologowie i filozofowie dzielili się na dwie niemal równe grupy: tych którzy atakowali dowody na istnienie Boga, i tych, którzy dowodów owych bronili. Żadana z tych grup nie zdominowała w sposób ostateczny drugiej. Sytuacja ta dopuszcza jedno tylko wyjaśnienie: jedna grupa nie atakowała tego, czego broniła inna grupa. (...) Ci, którzy atakowali dowody na istnienie Boga, krytykowali ich formę dowodową; ci, którzy ich bronili, akceptowali ich ukryty sens.

Nie ulega wątpliwości,że dowody te są chybione, o ile pretendują do statusu dowodów. Zarówno pojęcie istnienia, jak i metoda dochodzenia w trybie argumentacji do konkluzji, są nieadekwatne do idei Boga.(...)

Metoda dowodzenia przez wnioskowanie sprzeciwia się także idei Boga. (...)W dowodach na istnienie Boga dany jest świat, poszukiwany zaś jest Bóg. Niektóre właściwości świata sprawiają, że konkluzja "Bóg" staje się konieczna. (...)

W każdym z tych przypadków Bóg jest "światem", brakującą częścią tego, z czego zostaje wywiedziony w kategoriach wnioskowania. Zaprzecza to idei Boga równie gruntownie, jak zaprzecza jej pojęcie egzystencji. Dowody na istnienie Boga (...) są wyrazami pytania o Boga, które kryje się ludzkiej skończoności.

(...)
Tak zwane kosmologiczne i teologiczne dowody na istnienie Boga stanowią tradycyjną i nieodpowiednią formę tej kwestii. We wszystkich swych odmianach dowody te przechodzą od szczególnych właściwości świata do istnienia najwyższego bytu. Są one ważne o tyle, że dają analizę rzeczywistości, sygnalizującą, że kosmologiczne pytanie o Boga jest nieuniknione. Nie są ważne o tyle, o ile twierdzą, jakoby istnienie najwyższego bytu było logiczną konluzją ich analizy, co jest logicznie niemożliwe, tak jak egzystencjalnie niemożliwe jest wywiedzenie odwagi z niepokoju.

Kosmologiczna metoda dowodzenia istnienia Boga obrała dwie główne drogi. Przechodziła od bytowej skończoności do bytu nieskończonego (dowód kosmologiczny w węższym sensie) oraz od skończoności sensu do nośnika sensu nieskończonego (dowód teologiczny w sensie tradycyjnym).(...)

Pierwsza forma dowodu kosmologicznego (...) na podstawie nieskończonego łańcucha przyczyn i skutków dochodzi się do wniosku, że istnieje pierwsza przyczyna, a z przygodności wszystkich substancji wnosi się, że istnieje substancja konieczna. Ale przyczyna i substancja są kategoriami skończoności. "Pierwsza przyczyna" jest zhipostazowanym pytaniem, nie zaś wypowiedzią o bycie, który zapoczątkowuje łańcuch przyczynowy. Byt taki sam byłby częścią łańcucha przyczynowego i postulowałby znowu kwestię przyczyny. Tak samo "substancja konieczna" jest zhipostazowanym pytaniem, nie zaś wypowiedzią o jakimś bycie, który użycza substancjalności wszystkim substancjom. Byt taki byłby substancją z akcydensami i postulowałby znowu kwestię samej substancjalności.

(...)
Podstawą tak zwanego teologicznego dowodu na istnienie Boga jest goźba pod adresem skończonej struktury bytu (...) że skończone teloi implikują nieskończoną przyczynę teologiczną, że skończone i zagrożone sensy implikują nieskończoną i niezagrożoną przyczynę sensu. W kategoriach dowodu logicznego konkluzja ta jest równie ułomna, co i inne "dowody" kosmologiczne.(....)"


Skróty i podkreślenia moje.

Za każdym razem, gdy dalej czytam tą książkę ogarnia mnie coraz większe zdziwienie - jak bardzo ci, którzy w dysputach bronią idei Boga, stoją w sprzeczności ze stricte teologicznym wnioskowaniem i posługują się pojęciami, które teologia uznaje za delikatnie mówiąc ułomne.

I na ostatek: chcesz dokopać napalonemu dowodami teiście - poproś o to teologa:

"Zadanie teologicznego potraktowania tradycyjnych dowodów na istnienie Boga jest dwojakie: rozwijanie wyrażanej w nich kwestii Boga i odsłanianie niemocy tych "dowodów", ich niezdolności do odpowiedzi na pytanie o Boga.(...)"


Pozdrawiam i pozostawiam do rozważenia,