Witam, mam następującą prośbę, mianowicie studiuję kierunek w ogóle nie związany z filozofią, jednak mam do opracowania 2 pytania z tej właśnie dziedziny.

1) I.Kant - program filozofii krytycznej, transcendentalizm, koncepcja poznania naukowego i krytyka metafizyki.
2) I.Kant - etyka, moralność a prawo i religia. Historiozofia.

wstępnie z pomocą Internetu zaczęłam sklejać teksty, jednak jeśli ktoś jest w stanie proszę o pomoc i ew. poprawki, dopiski. Z góry bardzo dziękuję i proszę pamiętać, że nie mogą to być "za dobre odp." - jak wyżej mówiłam, filozofii nie studiuję
-------------------------------------------------------------
1)

Program filozofii krytycznej

W filozofii Kanta widoczna jest stopniowa zmiana nastawienia badawczego. W swojej filozofii krytycznej, w odróżnieniu od badań okresu przedkrytycznego, Kant skupia się na problematyce poznania (i granic poznania) świata, przy czym nie jest to tradycyjna problematyka wiedzy i poznania jako odnoszących się do rzeczywistości niezależnej od podmiotu, lecz badanie warunków umożliwiających poznawanie przedmiotów jako korelatów aktów poznawczych podmiotu. Tak, więc Kant przeszedł drogę od badań przyrody i
Związanych z przyrodoznawstwem badań ontologicznych do badań specyficznej,
transcendentalistycznej rodziny problemów. Ciągłość badań Kanta sprawia, że
pisma przedkrytyczne rzucają także dodatkowe światło na jego krytyczną
filozofię. Niemniej jednak Kant w okresie przedkrytycznym rozważa pewne
problemy, od których odchodzi w swoich późniejszych badaniach. Uwzględniając błyskotliwe hipotezy naukowe zawarte w pismach Kanta Whitehead stwierdził, że Kant mógłby „zostać wielkim fizykiem, gdyby filozofia nie zaabsorbowała jego głównych sił”. Być może uwagę Whiteheada warto uzupełnić o inne jeszcze przypuszczenie, oparte na filozoficznej doniosłości przedkrytycznych pism Kanta: gdyby filozofia transcendentalistyczna nie pochłonęła jego uwagi, Kant mógłby stworzyć znakomitą filozofię realistyczną, będącą kontynuacją jego oryginalnych, wczesnych badań.

Transcendentalizm

Transcendencja (filozofia) filoz. (z łac. transcendens - przekraczający) termin mający wiele różnych, lecz spokrewnionych znaczeń; m.in.:"istnienie na zewnątrz, poza(ponad) czymś, w szczególności: istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym, bądź bytu absolutnego poza rzeczywistością". Określenie wywodzące się z kultury rzymsko hellenistycznej z biegiem czasu wyewoluowało do kultury judeochrześcijańskiej, później zostało spopularyzowane w innym znaczeniu przez Immanuela Kanta w jego filozofii. Transcendencja stała się również słowem-kluczem do zrozumienia tradycji i rytuałów szamańskich ludów eurazjatyckich. Transcendencja (religia)
Transcendentny to inaczej wymykający się zwykłemu ludzkiemu doświadczeniu, wykraczający poza zasięg ludzkiego poznania używając podstawowych pięciu zmysłów; niepoznawalny przy użyciu naukowych środków
Transcendentalny - dotyczący apriorycznych form poznania, wykraczający poza przedmiot i treść poznania a odnoszący się do warunków koniecznych do poznania

Kant zdobył dla dyskursu filozoficznego nową perspektywę. W "Krytyce czystego rozumu" napisał: "Transcendentalnym nazywam wszelkie poznanie, które zajmuje się w ogóle nie tyle przedmiotami, ile naszym sposobem poznawania przedmiotów". Pojęcie transcendentalizmu mieści jednak w sobie dużo więcej. Rozważanie problemów w taki sposób, w jaki dostępne są one człowiekowi, czy też ze względu na człowieka - otwiera pole dla ustaleń bezwzględnie intersubiektywnych. Opisanie poznającego podmiotu w sposób obowiązujący "każdego człowieka" zbliżył filozofię do skonstruowania podmiotu ponadindywidualnego.

Transcendentalne a transcendentne

Odróżnienie tych pojęć najczęściej dokonuje się w kontekstach zainteresowań intelektu. Transcendentalne to tyle, co przekraczające jednostkowy podmiot, mające obiektywną ważność. Transcendentalizm to nowa, otworzona przez Kanta perspektywa stawiania pytań - o warunki możliwości. Punktem odniesienia jest człowiek, ale nie jako jednostka, a jako istota obecna w świecie. Odpowiedzi na pytania mają, więc moc obowiązującą wszystkich ludzi, o tyle też noszą rys konieczności. Transcendentalne, więc to także tyle, co intersubiektywne, (choć nie odwrotnie).
Transcendentne natomiast jest to, co przekracza poznanie. Jeśli więc wypowiadamy się o czymś, co leży poza wytyczonymi przez Kanta granicami wiedzy, o czymś niedoświadczalnym - mówimy o przedmiotach transcendentnych. Bóg i nieśmiertelność rozważane jako przedmioty wiedzy są, więc transcendentne, ale rozważane jako idee, założenia, przedmioty wiary - transcendentalne.

Koncepcja poznania naukowego.....

Krytyka metafizyki.....

2)

Dotychczasowa filozofia stawiała sobie za cel dowiedzenie istnienia Boga oraz nieśmiertelnej duszy, aby na tych podstawach ufundować powszechnie obowiązujące zasady etyczne. Żaden jednak dowód na istnienie bytu transcendentnego nie był odporny na krytykę. Nie sposób wykazać, że idee te faktycznie istnieją, ale można założyć, iż tak jest, i budować system etyczny na tych postulatach. Kant, zamiast dowodzić istnienia duszy czy Boga, zadowolił się postulowaniem faktów ich istnienia.
Rozum czysty (teoretyczny) nie jest w stanie uporać się z problemami metafizycznymi. Może się nimi zająć natomiast kolejna instancja poznawcza – rozum praktyczny. Rozum teoretyczny wytwarza idee – rozum praktyczny operuje na postulatach.
Największe znaczenie ma tak zwany imperatyw kategoryczny, czyli bezwzględny nakaz. Głosi on: Postępuj wedle takich tylko zasad, co, do których możesz jednocześnie chcieć, żeby stały się prawem powszechnym. Jest to jedyna zasada moralna, jaką Kant przyjmuje. Ma ona charakter formalny: nie mówi, co robić i jak – podaje tylko ogólną regułę.
Aby mogła istnieć moralność z jej nakazami i zakazami, człowiek musi być wolny, gdyby, bowiem był zdeterminowany, nauki moralne byłyby zbędne. Nie da się udowodnić, że wolność istnieje, ale można jej istnienie założyć, czyli właśnie postulować. Kolejnymi postulatami rozumu praktycznego są: nieśmiertelność duszy oraz istnienie Boga. Dzięki nim możliwe staje się dążenie do moralnej doskonałości oraz związane z tym poczucie szczęścia.
Zdaniem Kanta wszelkie normy moralne można wywieść z imperatywu kategorycznego. Taki pogląd stał się obiektem krytyki, ponieważ imperatyw kategoryczny zdawał się nie rozstrzygać, co należy robić w sytuacji konfliktu interesów (patrz: ramka Imperatyw kategoryczny a konflikt interesów).
Według Kanta świat i rozum łączy dziwne napięcie. Rozwiązał on problem Locke’a i jego następców dotyczący związków pomiędzy światem i rozumem twierdząc, że nie jesteśmy w stanie poznać świata takim, jakim on jest sam w sobie, lecz jedynie poprzez nasze zmysły i umysł. Musimy przyjąć, że rozum niezależnie od wszelkiej obserwacji a priori posiada takie pojęcia, jak przestrzeń i czas, przyczynowość i negacja, które kształtują nasze doświadczenie. Wszelkie doświadczenie pojawia się w ramach tych pojęć i wszelkie sądy dotyczące rzeczywistości opierają się na nich. Odkrycie to jest rezultatem krytycznej myśli, będącej ostatecznym probierzem prawdy. Nie zależy ona od rzeczy, lecz od myśli o doświadczeniu. Poza doświadczeniem prawda, w ścisłym sensie tego słowa, nie jest możliwa, chociaż Kant pozostawia pewien margines dla postulatów rozumu, dotyczących np. jedności wszystkiego, co istnieje, istnienia Boga, nieśmiertelności duszy. Szczególnie ważne w perspektywie tradycji humanistycznej jest to, że np. w swoim Uzasadnieniu metafizyki moralności (1785) Kant w ten sam sposób podszedł do kwestii moralności. Wszelkie zewnętrzne motywy postępowania, jak posłuszeństwo wobec przykazań bożych, dążenie do przyjemności czy do użyteczności, rodzą się poza rozumem. Są heteronomiczne. Nie dostarczają one, zatem koniecznych zasad postępowania, lecz jedynie przypadkowe reguły. Tylko wtedy, gdy sam rozum autonomicznie i a priori może sformułować, jakie prawo dla moralnego postępowania, staje się ono podstawową zasadą. Według Kanta prawo to brzmi: Postępuj tylko według takiej maksymy, dzięki której możesz zarazem chcieć, żeby stała się powszechnym prawem. W praktyce prawo to nie działa zbyt dobrze, jednak dobro określaj takie właśnie działania. A zatem nic na świecie nie jest dobre oprócz dobrych intencji.
Kant próbował na swój własny sposób rozwiązać napięcie pomiędzy konieczności i wolności, które ujawnia się w jego systemie. Próby takie podejmowało też wielu jego następców. Zupełnie inne rozwiązanie kwestii dobra , które doczekało się prób realizacji na tym świecie znajdujemy u całkowicie odmiennego myśliciela, a mianowicie u Karola Marksa. Jesteśmy już w dziewiętnastym stuleciu i musimy postrzegać tę postać w kontekście klimatu intelektualnego, który nastał po Rewolucji Francuskiej. Myśl Marksa wyrasta z myśli Hegla i Feuerbacha. Hegel był kontynuatorem myśli Kanta, jednak wyłączny nacisk położył w niej na świadomość, rozum, ducha. Duch stwarza z siebie rzeczywistość, lecz czyniąc to, przeciwstawia ją samemu sobie. Wydaje się, że rzeczywistość zaczyna żyć własnym życiem, zaś duch wyobcowuje się ze stworzonej przez samego siebie rzeczywistości. Następnie duch próbuje poznać stworzą przez siebie rzeczywistość i ponownie ją w siebie wcielić. Rzeczywistość jako inna od ducha zostaje zaprzeczona, zaś duch powraca do samego siebie. Ten sposób myślenia nosi nazwę dialektyki. Choć wydaje się on niezmiernie zawiły, to jednak oddziałał on w znaczący sposób poprzez uczniów Hegla. W Istocie chrześcijaństwa (1841) Feuerbach zastosował go w odniesieniu do religii. Uważał on ją za twór ludzkiego umysłu, w którym ludzie uzewnętrzniają swój własny ideał człowieczeństwa. Według Feuerbacha ten uzewnętrzniony ideał powinien zostać ponownie przyswojony przez ludzi, tak, aby ponownie mogli oni stać się sobą, wraz ze swoimi ograniczeniami i możliwościami. Feuerbach swoje stanowisko nazywa humanizmem. W początkowo nie opublikowanych, ówczesnych pismach Marksa (1844), ten filozoficzny humanizm zastąpiony został prawdziwym humanizmem, który podejmuje walkę przeciwko dehumanizacji człowieka przez opierające się na egoizmie warunki społeczne. Ważna jest nie abstrakcyjna idea człowieka, lecz rzeczywiści ludzie w rzeczywistym świecie. Filozofowie oferowali tylko rozmaite interpretacje świata, idzie jednak o to, co trzeba zrobić, aby zmienić sam ten świat. Dialektyka, którą Hegel zdaniem Marksa postawił na głowie, powinna zostać ponownie odwrócona. Oznacza to, iż dialektykę nie powinniśmy pojmować jako jakiś proces myślowy, ale jako coś, co dzieje się w rzeczywistości historycznej. Marks, zatem swoje stanowisko określa mianem dialektycznego albo historycznego materializmu. Z powodu podziału pracy i umasowienia produkcji towarów robotnicy są wyalienowani od swego wytworu, od swoich towarzyszy i od siebie samych. W tym tkwi źródło ich nędzy, tak w materialnym, jak i w idealnym sensie tego słowa. Utracili oni swoje człowieczeństwo. Proces ten wywołuje siły sprzeciwu, które w końcu zmienią stosunki produkcji i w rezultacie kolektywizacji środków produkcji zniosą alienację. Nie jest to możliwe bez gwałtownej walki klasowej. Dzięki niej jednak wyłoni się prawdziwy człowiek, który zrealizuje swą (prawdziwą) naturę gatunkową. Według Engelsa, przyjaciela i współpracownika Marksa, rewolucja proletariacka doprowadzi do skoku z królestwa konieczności do królestwa wolności, w którym swobodny rozwój każdej jednostki jest warunkiem swobodnego rozwoju wszystkich. W późniejszym okresie Marks rozwinął swoją teorię w sensie naukowym i ekonomicznym, nie zmienia to jednak humanistycznego przesłania, które legło u jej podstaw. Po Marksie zdanie sprawiedliwości społecznej, które zawsze było obecne w humanizmie, uzyskało centralne znaczenie w wiecie myli humanistycznej, chociaż nie zawsze w takiej postaci, jak nadał mu tradycyjny marksizm.

NIEMIECKA KONCEPCJA PAŃSTWA PRAWA:

Kierunek liberalny został zapoczątkowany przez Kanta, który postulował że państwo prawa powinno zabezpieczać i gwarantować wolność jednostki i jej prawa, natomiast dobrobyt jednostka ma troszczyć się sama. Państwo ma być jako „nocny stróż”. Drugim przedstawicielem był Wilhem Von Humboldt, który uważał, że należy obdzielić prawo naturalne od prawa pozytywnego, państwo prawne ma zagwarantować porządek, bezpieczeństwo, państwo ma cechować neutralność. Według Kanta i Humboldta celem państwa prawnego było zabezpieczenie porządku prawnego, poszanowanie wolności, państwo nie powinno ingerować w swobody obywatelskie, była to reakcja na państwo absolutne.