Ponieważ z nieznanych mi powodów nagle zniknęła możliwość odpowiadania na posty w niektórych wątkach, rozstrzygnęło się samo, gdzie umieszczam odcinek drugi.

Nawet, jeśli wśród polskich polityków i urzędników jest wiele osób o dużej inteligencji i zdrowym morale, to faktem jest, że potrzebują oni, jako klasa rządząca, doradców i ekspertów różnego rodzaju: prawników, naukowców, etyków... Ludzie ci są naturalnym obiektem zainteresowania PSR. Teoretycznie PSR może działać na dwa fronty: z jednej strony możemy obnażać błędy i niekompetencję poszczególnych doradców oraz wspierać merytorycznie treści, które oni produkują, z drugiej strony możemy starać się obsadzić naszymi członkami i współpracownikami stanowiska doradców. Jako członek PSR mam oczywiście określoną wizję Stowarzyszenia, w ramach której mieści się działalność pierwszego rodzaju, niemniej warto zawsze zdawać sobie sprawę z alternatywy, która wydaje się równie racjonalna.

Dlaczego rozważam tylko dwie opcje? Przecież wydaje się z pozoru, że istnieje trzecia - obsadzenie członkami PSR stanowisk we władzach. Niestety, to tylko złudzenie. Najpóźniej z chwilą zdobycia władzy przez PSR, Stowarzyszenie przestałoby być stowarzyszeniem racjonalistów, a stałoby się partią polityczną, walczącą o władzę i sprawującą władzę. Ludzie traktowaliby nas jak partię o nazwie PSR, a głoszone przez nas prawdy uzyskałyby status propagandy politycznej. Racjonaliści, zdobywając władzę, zaszkodziliby całej nauce. Nauczyciele byliby postrzegani, jako przedstawiciele rządu, a treści nauczania stałyby prorządową propagandą. Fizyce przestano by ufać, gdyż fizyka jest najbardziej racjonalną dyscypliną, a więc stałaby się najbardziej prorządową. Prawda nadal byłaby prawdą, ale o wiele mnie ludzi by jej ufało.

Wracam więc do swojej wizji - PSR ma wpływ na doradców: obnaża i ośmiesza złych doradców, pomaga eliminować błędy i podnosić jakość dzieł doradców dobrych, podsuwa doradcom najlepsze rozwiązania... to właśnie miałem na myśli pisząc tytułowy "racjonalizm we władzach".

Aby ta wizja stała się rzeczywistością PSR powinno często komentować aktualne problemy rządu, podsuwać celne myśli, proste obliczenia, wyprzedzać oficjalnych doradców. Podam banalny przykład. Zbliża się zima, więc z powodu śniegu, spada średnia prędkość jazdy pojazdów. W miastach zwiększa się liczba korków. Z tej okazji warto przypomnieć proste obliczenie podobne do następującego:

Jeżeli w mieście kursuje sobie w koło jeden autobus ze średnią prędkością 10 km/h, na trasie o długości 10 km, to na każdym przystanku będzie pojawiać się raz na godzinę. Jeżeli sprawimy, żeby ten autobus jeździł 40 km/h, to czas oczekiwania na przystanku zmniejszy się czterokrotnie - będzie to najwyżej kwadrans. Autobus ten będzie mógł przewieźć cztery razy więcej ludzi. Obydwa te efekty występują jednocześnie. Warto to sobie uświadomić, że jeżeli będziemy czekać godziną na następny autobus, to mamy małe szanse dostać się do środka - grozi nam czekanie kolejną godzinę na następny, do którego również możemy się nie dostać. Tymczasem w przypadku drugiego wariantu, przez kwadrans nie zdąży się uzbierać tylu ludzi, żebyśmy nie mieli się zmieścić.

Sumaryczny efekt obniżenia prędkości z 40 na 10 km/h jest taki, że średni czas stania na przystanku wzrośnie z 7,5 min. do 120 min. Tak, tak, kochani, czas stracony na przystanku wydłuży się przynajmniej szesnaście razy. A dlaczego przynajmniej? Bo autobus będzie dłużej stał na przystankach, ze względu na to, że tłoczący się ludzie uniemożliwiają zamknięcie drzwi.

Jeżeli teraz w mieście jeździ nie jeden autobus, ale tysiąc autobusów, które przewożą sto tysięcy ludzi w ciągu godziny, czyli grubo ponad milion ludzi w ciągu dnia, to obniżenie prędkości z 40 km/h do 10 km/h spowoduje, że około milion ludzi, zamiast jechać autobusem, będzie godzinami tłoczyć się na przystankach i bezskutecznie szturmować przepełnione autobusy.

Jakie mają wyjście ci ludzie? Będą jeździć samochodami po mieście i stać godzinami w korkach. A to jest pół miliona dodatkowych samochodów w mieście.

Jaki jest więc najlepszy sposób zmniejszenia liczby samochodów w mieście, bez żadnych dużych inwestycji i pieniędzy? Tak przeorganizować ruch, żeby autobusy jeździły szybciej: wydzielić osobne pasy, wyprostować trasy, wprowadzić pierwszeństwo, zmniejszyć gęstość przystanków,... to są już szczegóły, które nas w tym wątku nie interesują. Ważne jest, że w efekcie w autobusach zrobi się luźno, podróż będzie szybka, znikną korki na mieście, bo część kierowców z samochodów przesiądzie się do autobusów - samochody też będą szybciej jeździć.

Podałem prosty przykład idei wprowadzenia racjonalizmu do władz. Takich przykładów moglibyśmy podać setki, a może tysiące, z najprzeróżniejszych dziedzin życia. Tak jest moja wizja misji PSR - prosta wskazówka, którą zrozumieją doradcy, pozwoli praktycznie bezkosztowo, bardzo wyraźnie podnieść standard życia.

Odc. 3. nastąpi.