>po co mi historia islamu czy też okoliczności powstawania Biblii skoro i tak będę niewierząca.

Pan Marcuch: No właśnie, nie rozumiem po co cały ten absurd. Czy świat nauki ma kibicować niewierze, wspierać duchowo "na trudnej ścieżce nowych przekonań, które sobie wymyśliłam"? To jest źle pomyślane od samego początku, a każdy "racjonalista" szukający sposobów, książek, argumentów w takim kontekście zachowuje się jak agent sekty, który zamiast wyjaśnić uczciwie, że wiara jest sprawą prywatną, szykuje narzędzia do urobienia klienta i wcielenia w korpus. Nie mam nic na przeciwko, jestem tylko zdegustowany.

Wierzący powinien przyznać nie tylko, że nie jest w stanie dostarczyć racjonalnych argumentów na rzecz swojej wiary, ale, co więcej, że nie potrafi nawet wyjaśnić, w racjonalnie zrozumiałych słowach, samej treści swego poglądu na świat: nie potrafi powiedzieć, jak i dlaczego, przy założeniu Bożej samowystarczalnej doskonałości, świat został stworzony; jak należy rozumieć to, że Bóg jest zarówno Bytem absolutnym, jak i osobą; w jaki sposób łaska Boża i ślepe prawa natury współistnieją i współtworzą władzę sprawiedliwości; dlaczego natura bez widocznej potrzeby wytwarza tyle zła i cierpienia, etc. Krótko mówiąc, przyznać musi, że całe jego postrzeganie świata opiera się na niesprawdzalnym zaufaniu do Osoby, której samo istnienie w najlepszym wypadku nie może być dowiedzione, a w najgorszym okazuje się wewnętrznie sprzeczne. Co więcej, nie może zaprzeczyć, że z jego punktu widzenia ludzie nie są panami swego losu, że to, co powinni lub czego nie wolno im czynić, zostało arbitralnie rozstrzygnięte przez nieznanego Władcę, od którego rozporządzeń nie ma odwołania; muszą tedy pogodzić się ze statusem niewolników i wyrzec się swej ludzkiej godności.
Krytyka ta, jak mówiłem, wcale nie musi wstrząsnąć pewnością wyznawcy. Gotów jest on przyznać, że wiara jego jest aktem zaufania i poczuciem'partycypacji w boskim porządku, nie zaś hipotezą naukową. Podobnie jak racjonalista, który fakt wiary może ogarnąć i wyjaśnić w ramach swego obrazu świata, również wierzący potrafi objąć i zrozumieć racjonalizm i ateizm w kategoriach swojej wiary. Stosowane przez racjonalistę reguły uznawania - powie on - są ostatecznie oparte na użyteczności wiedzy, a zwłaszcza na jej zdolności do przewidywania i kontrolowania zjawisk naturalnych; to zaś, co wiemy w dziedzinie kultu, nie jest oczywiście w takim sensie użyteczne, a zatem, zgodnie z tamtymi regułami, nie jest wiedzą wcale.
Reguły racjonalizmu, gdy się je już przyjmie, owocują rezultatami poznawczymi, dla których produkowania zostały ustalone. Lecz percepcja świata w kategoriach ładu ustanowionego przez Boga jest równie spójna i daje wierzącemu ten rodzaj rozumienia, któremu racjonalista po prostu odmawia uznania. To prawda, że pewności wierzącego nie da się wyrazić w języku spełniającym wymogi dyskursu naukowego, a język sacrum istotnie nie jest częścią ani rozwinięciem potocznej mowy; jest on zrozumiały w ramach życia sacrum, w aktach kultu. Racjonalista może, a nawet musi odrzucić prawomocność doświadczenia religijnego, nie pasuje ono bowiem do struktury pojęciowej, zbudowanej w oparciu o przyjmowaną przezeń normatywną definicję wiedzy; wierzący zaś ma pełne prawo nie przejmować się tym odrzuceniem. W taki właśnie sposób
argumentuje wielu religijnych myślicieli i nauczycieli; nie utrzymują oni wcale, że obecność Bożą odkrywają tak samo, jak myśliwy odkrywa obecność słonia widząc jego ślady, czy astronom nieznaną planetę, analizując perturbacje ruchu innych ciał niebieskich. Sądzą, że w świetle wiary świat staje się lepiej zrozumiały niż bez niej, czy też raczej, że bez tego światła nie daje się on zrozumieć wcale; nie utrzymują przy tym, że wiara może zrodzić się wyłącznie z nieuprzedzonej obserwacji, jeśli coś takiego jak nieuprzedzona obserwacja jest w ogóle wyobrażalne.

Powtórzmy raz jeszcze: jeśli nawet racjonalista przyzna, że stoi przed dylematem: "albo Bóg, albo pustka" - to nadal utrzymywać będzie, i całkiem słusznie, że nie dostarcza to żadnych "dowodów", które mogłyby przeciągnąć go na stronę wierzącego. Wierzący zaś może i powinien się z nim zgodzić; istotnie, jeśli jest konsekwentny, to przyznać musi, że idea "dowodzenia swojej wiary" jest wewnętrznie sprzeczna. Wie on, że odwoływanie się do doświadczenia religijnego zawsze może być przez racjonalistę odrzucone, usunięte w sferę sennych marzeń.