Natali Cohen Vaxberg uważa się za skrajnie awangardową artystkę, performerkę, ultralewicową aktywistkę społeczną i polityczną. Co do tego czy jej twórczość nosi znamiona sztuki – w tym względzie mam pogląd jednoznacznie ukształtowany. Ale rzecz już ma się inaczej z jej pozostałymi wcieleniami. A już z całą pewnością należy przyznać, iż Natali jest wysokiej klasy prowokatorką. Słynie ona w Izraelu – a za sprawą internetu – także poza swoją ojczyzną, z bezczeszczenia, skandalizowania, ośmieszania oraz właśnie prowokowania, stosując modus operandi kojarzący się z akcjami Femenu, tylko znacznie bardziej radykalnie. Na cel bierze głównie największe świętości – także narodowe, a może nawet przede wszystkim narodowe, głównie nacji żydowskiej oraz państwa Izrael. Trudno tu wymieniać jej wszystkie performance – które filmuje i udostępnia na youtube – wystarczy, na przykład, wspomnieć, iż w swoich spektaklach porównała izraelskich żołnierzy do nazistów oraz stwierdziła, iż „holokaust był najlepszą rzeczą jaka się trafiła Żydom” – bo umożliwia im „nieprzerwaną okupację palestyńskiej ziemi”. Z powodu swojej aktywności Natali była już wielokrotnie zatrzymywana przez policję izraelską i prowadzono przeciwko niej wiele postępowań – wszystkie jednakże były umarzane. Wiele jednak wskazuje na to, iż wkrótce to się zmieni i skandalizującej prowokatorce zostaną przedstawione zarzuty sponiewierania flagi izraelskiej. Dwa lata temu Natali wrzuciła do sieci film zatytułowany „Gówno zamiast krwi”, na którym dokonuje w swojej łazience aktu defekacji na flagi różnych państw (moim zdaniem nie było wśród nich flagi polskiej), w tym na flagę autonomii palestyńskiej oraz Izraela. Skatologiczne czynności „performerki” dokonywane są – uwaga – przy akompaniamencie muzyki Chopina (sic!!!) – przy czym – niestety – na filmie podlinkowanym sama czynność wypróżniania się bądź to nie została uchwycona albo też została ocenzurowana. Za sponiewieranie izraelskiej flagi grozi jej kara do jednego roku pozbawienia wolności.
Czyn Natali jest wieloaspektowy. Można go analizować biorąc na tapetę różne konteksty i perspektywy. Być może zresztą to właśnie chciała Natali osiągnąć.
Pojawia się - na przykład - problem (chyba nieprzewidziany przez autorkę?), czy - zważywszy na ikonoklastyczną istotę czynności defekacji – należy uznać, iż muzyka naszego narodowego dobra: F. Chopina, została także, naturalną koleją rzeczy, zbryzgana nieprzystojnymi ekskrementami? I jakie mogą być konsekwencje tego faktu?
Inna kwestia to problem kategorii w jakich należy oceniać czyn Natali. Dla mnie nie jest to bynajmniej żadna sztuka – ale przypuszczam, iż wielu będzie miało odrębne zdanie, z którym chętnie się zapoznam. Znam bowiem „artystów” którzy wywoływali entuzjazm publiczności, krytyków i części publiki, obsmarowując – tym razem słoniowym gównem - wizerunek matki boskiej. Inny problem to zakres prowokacji uczynionej przez Natali. Bo zrobiła ona kaku na flagi wielu krajów w tym Izraela i Palestyny – a więc wyszła poza partykularny gorset ideologiczny, sięgnęła poziomu abstrakcyjnego i uniwersalnego w swojej prowokacji – za co należą się jej chyba słowa uznania.
Zachęcam więc do podnoszenia co ciekawszych wątków. Obiecuję iż żadnej cenzury nie będzie. Ja tymczasem zwrócę tylko uwagę na bardzo istotny szczegół związany z flagą izraelską – tak bardzo dowartościowana przez Natali. Otóż zważywszy na fakt, iż jest na niej gwiazda Dawida, symbol syjonizmu i narodu żydowskiego, wziąwszy przy tym pod uwagę okoliczność, iż państwo Izrael powstało na terenie Palestyny poprzez realizację scenariusza kolonialnego, mając wreszcie na uwadze, iż 20 % mieszkańców Izraela to Palestyńczycy – wypada tylko skonstatować, iż flaga izraelska ( podobnie – nota bene - jak i hymn izraelski ) są narzędziem opresji Palestyńczyków. Wyobraźmy sobie bowiem taką sytuację: W II RP ( jest w niej 3.5 mln. Żydów stanowiących ok. 10 procent całej populacji) godłem Polski jest krucyfiks – krzyż z rozpiętym na nim Chrystusem. Jak czuliby się Żydzi w takiej sytuacji? I jak my ocenialibyśmy taką sytuację? A przecież dzisiaj w Izraelu mamy dokładnie taką analogię.
Kończąc wątek zastanawiam się, czy nie byłoby bardzo cool i ekscytująco, gdyby Natali, zaproszona przez polskie artystyczne środowiska awangardowe ( np. Teatr Narodowy z Wrocławia, który prowokował obietnicami wystawienia spektaklu sztuki Elfriede Jelinek z autentyczną kopulacją seksualną na deskach teatru) – dokonała wespół z nimi jakiegoś wielce oryginalnego i skandalizującego performance, na przykład w obrębie Muzeum Historii Żydów Polskich „Polin” w Warszawie? Nie tak dawno Doda, paradowała po jego wnętrzach sciągnąwszy sobie uprzednio majtki. Jestem przekonany, iż Natali - na tle Dody klasa sama w sobie – zaszczyciłaby go happeningem, który na długo zapisałby się w annałach instytucji. W końcu dla sztuki nie powinno być żadnego tabu, nieprawdaż?


www.youtube.com/watch?v=zOLTGVH8ivY

www.timeso(*)or-defecating-on-israeli-flag/