Pisząc, czytając i dyskutując na forum, z lekkim zdziwieniem stwierdziłem, iż część osób ma problemy z nawet podstawowymi pojęciami. Ostatnio spotkałem się z poglądem, że w islamie nie występuje kler, co jest totalną bzdurą. Jest to najprawdodobniej związane z nadmiernym odniesieniem do katolickiego kanonu tej grupy ludzi. Pozwolę sobie trochę przybliżyć ten temat.

Definicja Kler występuje w każdej religii, choć czasem trudno go dostrzeć. Jest to grupa (nie mylić z kastą) ludzi wybranych i odpowiedzialnych za opiekę nad miejscami obrządku oraz celebracją tychże obrządków. Często są "wyrocznią" jeżeli chodzi o interpretację świętych pism oraz w sprawach zgodności celebry, życia religijnego, a nieraz i doczesnego/świeckiego z wymogami i kanonami religijnymi. Czasami, choć nie zawsze, funkcje te są powiązane z kapłaństwem. W katolicyzmie, m.in. do funkcji religijnych/klerykalnych należą:
- katecheta odpowiedzialny za nauczanie/katechezę. W ostatnich czasach do tej funkcji dopuszcza się ludzi świeckich.
- wikary, kanonik - odpowiedzialni m.in. za utrzymanie i przygotowanie obiektów sakralnych. Kościelny to nie funkcja, to "pracownik fizyczny" zatrudniony przy obsłudze kościoła.
- proboszcz, odpowiedzialny za zarządzanie i działanie parafii.

Kastowość - w Judaizmie występowało powiązanie tych funkcji z kapłaństwem, a tym samym kastowość. Po prostu kapłanem mógł być tylko członek rodu (kasty) Lewitów. W Chrześcijaństwie również występuje powiązanie tych funkcji że stanem kapłaństwa, a więc kastowość. Tutaj jednak kasta sama sobie wybiera swoich członków, celebrując cały rytuał przyjęcia do kasty i awansu wewnątrz niej. Tylko w Islamie nie występuje kastowość funkcji religijnych/klerykalnych. Tak teoretycznie, jaki bardzo często praktycznie funkcje te mogą być powierzone każdemu członkowi społeczności.

Pokazaniec Boży - inaczej powołanie/namaszczenie Boże. To ważny czynnik wyboru, na funkcje w każdej religii. W Judaizmie każdy członek rodu Lewitów, z racji urodzenia oraz późniejszych "namaszczeń" kapłańskich, był takim pomazańcem. W Chrześcijaństwie również powołanie wiąże się ze święceniami kapłańskim, a więc z kastowością. Jest to tzw. powołanie/namaszczenie niezbywalne. W Judaizmie związane z urodzeniem, w Chrześcijaństwie zaś związane z (podobno niemożliwym do cofnięcia) "sakramentem kapłaństwa". Sądzę, że to jeden z głównych powodów ukrywania wypaczeń i dewiacji wśród kapłanów - wszak "pomazaniec Boży" nie może być grzesznikiem, co może rzutować na opinię reszty kasty. W Islamie wygląda to całkiem inaczej. Tutaj wyznacznikiem "namaszczenia Bożego" jest osobiste życie człowieka, jego poglądy, zachowania, itp. Gdy postępuje w zgodzie z ogólnie przyjętymi wzorcem "świętości życia", uznaje się takiego człowieka za "wybrańca Bożego". Gdy zaczyna "grzeszyć", oznacza, iż Bóg odwrócił się od niego. Tutaj powołanie/namaszczenie jest stanem zbywalnym.

Hierarchia - W każdej religii występuje hierarchia stanowisk religijnych/klerykalnych. Przede wszystkim dotyczy to interpretacji pism świętych oraz zgodności życia z dogmatami i kanonami religijnymi. W systemach kastowych hierarchia jest bardziej ścisłą. Np. w katolicyzmie, gdzie obiekty sakralne i majątek jest własnością kościoła, ta hierarchia oparta jest na wzorcu feudalnym. Tutaj to proboszcz jest władzą, a rada parafialna spełnia rolę pomocniczą. W protestantyzmu, gdzie obiekty sakralne i majątek stanowi własność gminy religijnej, rada parafialna ma głos decydujący we wszystkim co nie dotyczy ściśle spraw dogmatycznych i kanonicznych religii. W islamie obiekty sakralne są własnością władcy, lub gminy religijnej. Tutaj kler jest tylko zarządcą.

Wybór - w systemach kastowych wybór na stanowiska religijne/klerykalne jest dokonywany wewnątrz kasty, przez członków tejże kasty i spośród swych członków. Proboszcz, biskup, itd. są narzucani wiernym. Tak jest w katolicyzmie i prawosławiu. W protestantyzmie jest trochę inaczej. Tutaj gmina opiniuje kandydata, może wnioskować o powołanie, lub odwołanie konkretnej osoby z konkretnego stanowiska. Rzadko się spotyka odmowę dobrze umotywowanego wniosku wiernych. Jednak nadal jest to dokonywane wewnątrz pewnej kasty i hierarchii. W islamie o wyborze decyduje gmina, lub władca. Kandydat nie musi, choć powinien, uzyskać aprobatę starszyzny i hierarchii religijnej. Rzadko się zdarza sprzeciw hierarchii i starszyzny religijnej, wobec wyboru gminy, lub władcy.

I to tyle w tym temacie. Wiedza raczej ogólna i uproszczoną. Nie mniej powinna pozwolić na dojrzenie kleru w każdej religii. I przestanie kojarzenia kleru wyłącznie z kapłaństwem.