Na ziemi Morawskiej stanęli bracia (Cyryl i Metody - dopisek własny) r. 863. Przyjęci z uwielbieniem i uniesieniem przez cały lud łatwą mieli pracę. Chrzest św. przyjął niezwłocznie Rościsław z całym dworem swym, a za przykładem księcia poszły liczne rzesze ludu. Garnęli się Słowianie do misyonarzy, którzy przemawiali ojczystym ich językiem. A już zupełnie przybysze sobie ich zjednali, kiedy do świętych obrządków, mianowicie zaś do ofiary Mszy św. wprowadzili język słowiański w miejsce niezrozumiałego języka greckiego. Była to nowość dotąd w Kościele nieznana; skorzystali z niej misyonarze niemieccy, którzy lud nawrócony pragnęli poddać władzy cesarza Ludwika Niemca, a działalnością braci w latach 863-867 ujrzeli swe zamiary religijne i polityczne jeśli nie już zniweczone, to przynajmniej bardzo narażone. Oskarżyli więc Cyryla i Metodego o nowości zaprowadzane, podsuwając domysły, że chodzi także o głoszenie fałszywych nauk.

Gdy Święty Methodyusz (św. Metody - dopisek własny) wprowadził do Morawii Obrządek Słowiański, ten po wielu krajach, a nawet i w Polsce, rozszerzać się zaczął. Lecz Papież Jan XIII przez Bullę roku 968, z powodu szeżenia się między narodami Słowiańskiemi Reformy Focyusza, zakazał używać do służby Bożey języka Słowiańskiego. Zakaz ten nie był bez skutku, i wszystkie pisma, że już nie mówię z dawniejszych czasów bydź mogące, ale nawet i w przedmiocie wiary chrześcijańskiej w języku tym pisane, we wszystkich krajach wyznania katolickiego zatracone zostały.

"Potem gdy mnogo lat minęło, przyszedł Wojciech do Moraw i do Czech i do Lachii, zniszczył wiarę prawdziwą i słowiańskie pismo odrzucił i zaprowadził pismo łacińskie i obrządek łaciński, obrazy wiary prawdziwej popalił, a biskupów i księży jednych pozabijał, a innych rozegnał. I poszedł do ziemi pruskiej chcąc i tych na swoją wiarę nawrócić i tam zabity był Wojciech, biskup łaciński".

"Jeśli chodzi natomiast o działalność misyjną św. Wojciecha zwalczającego obrządek słowiański, to informację Opowieści o piśmiennictwie słowiańskim (zachowane najstarsze rękopisy są z XV w., ale sam tekst jest starszy, datowany bodaj co najmniej na wiek XII) potwierdzają inne źródła, w tym także w samym Żywocie Św. Wojciecha są wzmianki o zwalczaniu żonatych księży. Co to oznacza, dlaczego św. Wojciech w X w. zwalczał żonatych księży, skoro celibat próbował (nieskutecznie) wprowadzić dopiero Grzegorz VII w XI w. a jako zasada kościoła katolickiego obowiązuje od Soboru Laterańskiego I, tj. od 1123 r. (ale np. w Polsce dopiero od 1197 r. dwieście lat po śmierci św. Wojciecha)? Św. Wojciech był prekursorem celibatu czy jakimś nadgorliwcem? Nie, pod tym zgrabnym sformułowaniem hagiograf ukrywa ciemną kartę działalności św. Wojciecha, faktyczną przyczynę jego wygnania z Pragi przez lud czeski. Czechy zostały ochrzczone przez św. Metodego w IX w., pierwsza próba konwersji na obrządek łaciński zakończyła się zabiciem jej inicjatora św. Wacława. Pokazuje to przywiązanie Czechów do obrządku słowiańskiego, późne ustanowienie biskupa łacińskiego też nie jest przypadkowe, po prostu w Czechach nie było jeszcze zbyt wielu zwolenników obrządku łacińskiego. Żonaci księżą to oczywiście byli zasiedziali księża obrządku słowiańskiego (tzw. ryt słowiański podległy Bizancjum - dopisek własny), których św. Wojciech wygonił ze swojej diecezji. "

Co się stało ze wcześniejszymi źródłami? Wierząc doniesieniom Długosza, Bolesław I Chrobry, bojąc się aby naród "nie zniewieściał z czasem" i nie ustawał w rzemiośle wojennym, mogąc też mieć inne, nie wymienione w źródłach przyczyny, wszystkie pisane dzieje i księgi kazał spalić. "Do takowych podżegań mogły ieszcze zażycia Bolesława Chrobrego należyć pisma pagańskich Kapłanów przymioty bogów i prawa religiyne w sobie zawieraiące. X Jabłonowski powiada iż ten monarcha "wszystkie starożytne rękopisma popalić kazał aby Polacy szabli raczey a niżeli pióra pilnowali"

Rekonstrukcja polityki Bolesława Chrobrego z informacji zawartych w jego hagiografii donosi że miał być to władca który sięgnął po koronę dzięki kontrowersyjnej decyzji z dziedziny polityki wyznaniowej. Miał on zmienić strukturę wyznaniową w kraju. "Żywot świętego Mojżesza Węgrzyna" wzmiankuje o dwóch wydarzeniach: pierwsze to postrzyżyny w stan mniszy świętego Mojżesza, przez mnicha ze świętej Góry Atos, na terenie państwa Bolesława Chrobrego, a druga prawda zawarta w "Żywocie" głosi, że Bolesław Chrobry w 1023 roku wypędził z Polski wszystkich mnichów słowiańskich (tzw. ryt słowiański podległy Bizancjum - dopisek własny), za co dwa lata później otrzymał od papieża królewską koronę.

Niestety zawiodę kolegę Belfra, ale dla mnie przekaz z Żywota Mojżesza nie jest wiarygodnym źródłem historycznym, to fabuła raczej literacka, autor owszem słyszał, że gdzieś tam dzwonili, ale trudno ustalić w którym kościele i kiedy. Prędzej przypisałbym akcję palenia ksiąg słowiańskich i przymusowej powtórnej konwersji na obrządek łaciński Kazimierzowi Odnowicielowi lub Bolesławowi Szczodremu niż Chrobremu. Przecież na pogrzebie Chrobrego było dwóch arcybiskupów (krakowskich - dopisek własny) a i za Mieszka Lamberta obydwa obrządki były jednakowo akceptowane. Nie wykluczone nawet, że już Mieszko Lambert dokonał rekonwersji na obrządek słowiański, skoro Rycheza jako przyczynę opuszczenia Polski podała właśnie przychylność Mieszka dla tej formy chrześcijaństwa.

Nieliczne źródła zachowane do dziś, wspominają o istnieniu Prawosławnego Monasteru w takiej czy innej miejscowości na Podkarpaciu przed rokiem 1700 czyli przed wprowadzeniem schizmy brzeskiej. Są dwa sposoby przekazu takich informacji. Jeśli przekazuje je naukowiec wyznania rzymsko-katolickiego pisze najczęściej: "do czasów unijnych istniał tu klasztor bazyliański Kościoła Wschodniego", jeśli pisze człowiek spoza Kościoła Rzymskiego, np. Greko-katolik, to pisze o tym samym tak: "do unii istniał tu monaster schizmatycki", a ostatnio na przykład Telewizja Polska w programie o Posadzie Rybotyckiej o byłym monasterze prawosławnym podała taką wiadomość: "do unii istniał klasztor bazyliański ..., potem przybyli uniccy bazylianie ..." Tego typu informacje, a raczej dezinformacje zacierają ślady istnienia Prawosławia i prawosławnego monastycyzmu na ziemi Przemyskiej i na Podkarpaciu. Skrzętne unikanie wyrażenia "prawosławni" ma określone zadanie: wyrobić u współczesnych przekonanie, że prawosławie na tych terenach nie istniało a zostało przyniesione dopiero po I wojnie światowej. Jest to ta zwane naukowe zacieranie śladów po Prawosławiu, którego korzenie na tym terenie sięgają czasów misji apostolskiej świętych Cyryla i Metodego, kiedy Przemyśl i ziemia Podkarpacka wchodziła w skład Wielkich Moraw. Przypuszcza się, że już za czasów świętego Metodego mogło być w Przemyślu erygowane biskupstwo słowiańskie (tzw. ryt słowiański podległy Bizancjum - dopisek własny).