Koszenila - czerwony barwnik pozyskiwany z czerwca kaktusowego żerującego na południowoamerykańskich opuncjach, odkryty dla Europy przez Corteza po jego konkwiście Meksyku - zmodyfikował w istotnym stopniu technikę barwienia tkanin, zrewolucjonizował sztukę - wprowadzając do malarstwa długo poszukiwaną krwistą czerwień, przysporzył sutych dochodów parającym się jego handlem. Koszenila odgrywała istotną rolę aż do drugiej połowy 19 wieku, kiedy to zaczęła być rugowana z rynku przez barwniki syntetyczne. W chwili obecnej ma miejsce jej triumfalny come back - w związku ze stwierdzeniem szkodliwości barwników sztucznych dla ludzkiego zdrowia. Onegdaj Meksyk był koszenilowym eldorado. W chwili obecnej prym w tym względzie wiedzie Peru. Zainteresowanych detalami odsyłam do podlinkowanego materiału z BBC. Niestety w materiale owym brak wzmianki o....polskim czerwcu, który aż do drugiej połowy 16 wieku stanowił surowiec do pozyskiwania czerwonego barwnika, eksportowanego z Rzeczpospolitej do całej Europy. Prócz drewna, zboża, potażu, dziegciu - był to jeden z jej głównych produktów eksportowych. Napływ zza oceanu wysokogatunkowej koszenili - doprowadził do załamania jego produkcji i eksportu. Od czerwca polskiego nazwę wziął miesiąc czerwiec, kolor czerwony i roślina na której czerwie żerował. W uzupełnieniu więc do materiału z BBC - podrzucam tekst z "Mówią Wieki" o czerwcu polskim. "Mesoamerican peoples in southern Mexico had started using the cochineal bug as early as 2000 BCE, long before the arrival of the conquistadors, according to Mexican textile expert Quetzalina Sanchez. Indigenous people in Puebla, Tlaxcala and Oaxaca had systems for breeding and engineering the cochineal bugs for ideal traits and the pigment was used to create paints for codices and murals, to dye cloth and feathers, and even as medicine." "Wyparty z rynku czerwiec stał się etnograficzną ciekawostką. Dziewiętnastowieczni podróżnicy notowali, że w odległych wioskach farbowano czerwcem gorsety lub końskie ogony. Stosowano też czerwone kulki (pęcherzyki) larw owada w medycynie ludowej. Na początku XX wieku słyszymy, że w Brodach przy granicy rosyjsko-austriackiej czerwiec był jeszcze używany do farbowania gorzałki. Czerwony insekt jako ważny element życia gospodarczego i społecznego znikł na zawsze." www.bbc.co(*)insect-that-painted-europe-redweb.archiv(*)l/artykul.html?id_artykul=1403 |