Strach bywa często mylony z lękiem. A przecież między nimi jest zasadnicza różnica. Bo strach ma swoje źródło skonkretyzowane, zlokalizowane, często drobne, nawet banalne. Lek natomiast, o, to co innego, to poważniejsza sprawa. Często się twierdzi, iż paraliżujący człowieka, wszechogarniający, totalny lęk jest niewiadomego pochodzenia. Jednakże nie jest to chyba prawda - a problem ze zdefiniowaniem genezy lęku bierze się, być może, z jej wielkiej generalności. Bowiem przyczyna lęku tkwi w śmierci człowieka, w jego skończoności, bezsensowności jego bytu, braku konieczności czegokolwiek w jego egzystencji. lęk - jak widać - posiada w sobie ogromny potencjał destrukcyjny, potrafiący złamać życie jednostki wrażliwej, myślącej, dochodzącej w analizie otaczającej go rzeczywistości do oczywistych konkluzji jak wyżej. Jednostce, postawionej w konfrontacji z lękiem - pozostaje bądź to unicestwienie siebie, bądź też desperacka próba bytowania na przekór wszystkiemu.
Tym, którzy decydują się na ten drugi wariant - i który , pomimo wszystko, rekomenduję - polecam dwie pigułki marksowskiego opium - dla kurażu, pocieszenia i dodania odwagi.
Pierwszą jest Albert Camus i jego "Mit Syzyfa", drugą "Męstwo bycia", niemieckiego, protestanckiego teologa Paula Tillicha. Camus nadaje się bardziej dla ateistów, Tillich dla teistów - ale najlepiej, bez względu na światopogląd, przestudiować obydwa teksty. W wielkim uproszczeniu, obydwaj myśliciele, z heroicznego zmagania się z beznadziejną, rozczarowującą egzystencją - czynią cnotę samą w sobie. Trwanie na przekór nieprzychylnemu, strasznemu losowi dla samej wartości trwania. Dla satysfakcji, ze się walczy, zmaga z przeciwieństwami, że się nie wywiesza białej flagi. Ten straszny i święty bój - jest wyznacznikiem człowiek - herosa. Zwycięstwem w nim jest satysfakcja z nieulegania, z trwania ciągłego na przekór wszystkiemu. "Człowiek to tylko trzcina - ale trzcina myśląca". I jako taki winien odnajdywać motywację do heroicznego trwania i stawiania oporu najwścieklejszym nawałnicom. U Tillicha męstwo bycia zamyka się w bogu. U Camusa boga nie ma. Ateistom musi wystarczyć rozkosz czystej satysfakcji czerpanej ze szlachetnej postawy. I dlatego finalnie zakonkluduję nieśmiało - iż to ich mężne bycie jest o kreskę wyżej - od analogicznej postawy teistów.