Honoriusz Balzak, geniusz i wyrobnik literatury, stworzył imponujących rozmiarów dzieło - Komedię Ludzką - na którą składa się ok. 130 tytułów. Opus vitae Balzaka to drobiazgowa i pozbawiona sentymentów wiwisekcja francuskiego społeczeństwa w przełomowym momencie wykluwania się epoki kapitalistycznej. Na stronicach książek Balzaka nie mogło zabraknąć Żydów. Zaludnia je około 30 żydowskich postaci (najbardziej znane to: bracia Kellerowie, Elais Magus, Gobseck, Nucingen) - wiernie obrazujących kondycję i zajęcia diaspory żydowskiej we Francji w tym okresie. Marks w swoich rozprawkach socjo - ekonomicznych napisał, że dla Żydów pieniądz i złoto jest wszystkim. Balazak tę samą tezę postawił na niwie literackiej kilkadziesiąt lat wcześniej. Żydzi Balazaka to kupcy, bankierzy, finansiści, "fikserzy", pośrednicy - mający tylko jeden cel: wzbogacić się jak najszybciej, chociażby kosztem klienta, którego należyte złupienie jest elementem ich "etyki" zawodowej.
Postać Balazak a w kontekście wątku żydowskiego jest dla nas szczególnie interesująca - ze względu na jego związki z Polską. Wiadomo bowiem, iż przez kilkanaście lat romansował korespondencyjnie z polską arystokratką Eweliną Hańską, po czem przyjechał do niej na Ukrainę i w Berdyczowie w 1850 r. wziął z nią ślub. Po drodze miał okazją zapoznać się z kresowymi realiami, w tym także z Żydami na Ukrainie. W rzeczonym Berdyczowie zloty zegarek na takim samym łańcuszku wzbudził tak wielkie zainteresowanie i podniecenie u tamtejszych Żydów, iż pisarz musiał użyć laski - aby opędzić się skutecznie przed niepożądanymi intruzami. W liście zaś do swojej siostry z 1849 r. - tymi słowy charakteryzował praktyki ukraińskich Żydów:
"Nie masz zielonego pojęcia o chciwości tutejszych Żydów. Shylock przy nich to niewinny łobuziak. Pożyczki tutaj są udzielane na 50 %, nawet między Żydami" (w oparciu o: "The Correspondence of Honoré de Balzac with a Memoir by his Sister Madame de Surville, London 1878)
Balzak był na Ukrainie kilka miesięcy i już miał stanowczo dosyć miejscowych starozakonnych. Zaś polscy i ruscy chłopi "koegzystowali" z tymi Shylockami przez dobrych kilkaset lat. Należy o tym zawsze i bezwzględnie pamiętać, pisząc o historii relacji polsko - żydowskich.

Zainteresowanych detalami odsyłam do podlinkowanego materiału, nadmieniając, iż jest on wartościowy w swej warstwie merytorycznej, zawiera zaś pozamerytoryczne "wtręty i wyjaśnienia" natury ideologiczno - filosemickiej.

jewishstud(*)ing/jews-in-french-literature/