>..........
>Też mnie boli jako Polaka to, że odwołują się Ukraińcy do Bandery, że banderyzm jest wśród nich obecny,....
>.....

-------------------------

Relacje polsko-ukraińskie należą do najbardziej trudnych i tragicznych w historii Europy Środkowo-Wschodniej.
Kulminacją konfliktu były masowe zbrodnie dokonane przez UPA na ludności polskiej Wołynia i Galicji Wschodniej w latach 1943-1944.
W polskiej pamięci historycznej wydarzenia te funkcjonują jako Rzeź Wołyńska i są często określane mianem ludobójstwa.

Jednocześnie część historyków wskazuje, że konflikt polsko-ukraiński nie powstał w próżni.

A mianowicie Ukraińcy odwołują się między innymi do doświadczeń polityki II Rzeczypospolitej wobec mniejszości ukraińskiej:
• ograniczania autonomii,
• akcji polonizacyjnych,
• pacyfikacji z 1930 roku, niszczenia cerkwi prawosławnych czy marginalizacji ukraińskich elit politycznych.

Oczywiście nie oznacza to usprawiedliwienia zbrodni UPA, ale wskazuje na szerszy kontekst konfliktu narodowego dotyczącego tych tragicznych zdarzeń.

Polityka II RP wobec Ukraińców i ukraińskie pretensje historyczne
Po wojnie polsko-ukraińskiej 1918-1919 znaczna część ziem zamieszkanych przez Ukraińców znalazła się w granicach II RP. Władze polskie obawiały się separatyzmu ukraińskiego i często prowadziły politykę asymilacyjną.

Szczególnie krytykowane przez historyków są następujące postawy po polskiej stronie:
• pacyfikacja Małopolski Wschodniej w 1930 roku,
• ograniczanie ukraińskiego szkolnictwa,
• osadnictwo wojskowe na Kresach,
• burzenie cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Podlasiu w 1938 roku,
• marginalizacja ukraińskiej reprezentacji politycznej.
Część ukraińskich historyków uważa, że działania te sprzyjały radykalizacji nacjonalizmu ukraińskiego.
Natomiast większość polskich badaczy podkreśla jednak, że nawet jeśli polityka II RP była błędna lub represyjna, nie może to stanowić usprawiedliwienia dla masowych mordów na ludności cywilnej.
Kojarzy się to ze sporem "dziad swoje; baba swoje".

Polscy historycy wskazujący na częściową zasadność ukraińskich pretensji
W polskiej historiografii istnieją badacze, którzy - przy jednoczesnym potępieniu zbrodni UPA - podkreślają błędy polityki polskiej wobec Ukraińców.
1. Prof. Grzegorz Motyka
Prof. Grzegorz Motyka uznaje rzeź wołyńską za czystkę etniczną i zbrodnię o charakterze ludobójczym, ale jednocześnie wskazuje, że polityka narodowościowa II RP pogłębiała antagonizmy polsko-ukraińskie.
2. Grzegorz Hryciuk
Historyk badający dzieje Wołynia i Galicji Wschodniej podkreśla znaczenie represji państwa polskiego wobec Ukraińców, szczególnie polityki pacyfikacyjnej i działań asymilacyjnych.
3. Timothy Snyder
Choć jest historykiem amerykańskim, silnie obecnym w polskiej debacie, wskazuje, że konflikt polsko-ukraiński wyrastał z rywalizacji nacjonalizmów i polityki państwowej II RP wobec mniejszości narodowych.
4. Rafał Wnuk
Badacz podziemia i konfliktów narodowościowych, który podkreśla złożoność relacji polsko-ukraińskich oraz konieczność badania również polskich akcji odwetowych.
5. Andrzej Leon Sowa
Historyk krytycznie opisujący politykę narodowościową II RP, zwłaszcza jej nieskuteczność i wpływ na radykalizację części środowisk ukraińskich.

Porównanie liczby ofiar
Ofiary zbrodni OUN-UPA po stronie polskiej
Według większości polskich historyków:
• na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zamordowano około 80-100 tysięcy Polaków,
• ofiarami byli głównie cywile: kobiety, dzieci i osoby starsze,
• zbrodnie miały charakter planowej czystki etnicznej.

Ofiary po stronie ukraińskiej
W konfliktach polsko-ukraińskich z lat 1942-1947 liczba ofiar ukraińskich szacowana jest najczęściej na:
• około 10-20 tysięcy osób zabitych w akcjach odwetowych polskiego podziemia,
• ofiary akcji przesiedleńczej "Wisła" z 1947 roku obejmowały około 140 tysięcy przymusowo przesiedlonych osób, jednak nie była to akcja eksterminacyjna porównywalna skalą do rzezi wołyńskiej,
• część historyków wskazuje także na wcześniejsze represje sanacyjne wobec ukraińskiej ludności cywilnej.

Większość badaczy podkreśla asymetrię skali przemocy: liczba polskich ofiar UPA była znacznie większa niż liczba ukraińskich ofiar polskich akcji odwetowych.

Jednak asymetria liczby ofiar to jeden aspekt a przyczyny agresji to dość odmienny i zapewne równie istotny aspekt wystąpienia tych dramatycznych zdarzeń.





CIĄG DALSZY W NASTĘPNYM WPISIE