Zakończyłem wczoraj lekturę książki pt. "Bonobo i ateista: w poszukiwaniu humanizmu wśród naczelnych" autorstwa Fransa de Walla - znanego holenderskiego prymatologa od kilkudziesięciu lat badającego naczelne pod kątem ich inteligencji i zachowań społecznych.
De Wall pisze komunikatywnie i błyskotliwie, okrasza swój tekst licznymi ciekawostkami i anegdotami, sięga do historii darwinizmu i do...historii sztuki. Jego książkę czyta się jak kryminał - i gdy dochodzi się do końca - pojawia się szczery żal, iż to już koniec intrygującej przygody.
De Wall w swojej pracy stawia - za Darwinem - , iż moralność jest produktem ewolucji, że religia konstytuując normy moralne - miała już konkretny substrat, na który się tylko nałożyła, do którego się tylko wpasowała. Formułując tezę jak wyżej - De Wall podkreśla, iż nie należy jej odczytywać jako wymierzoną w religię. W jego opinii religia dopełniła surową formę podstawioną przez naturę - w wyniku czego powstał sui generis produkt kompilacyjny w postaci naszej moralności. Swój pogląd o korzeniach moralności w przyrodzie De Wall uzasadnia bardzo licznymi i bardzo ciekawymi zachowaniami ze świata zwierząt - głównie naczelnych małp, szczególnie bonobos i szympansów. Zaobserwowane u nich liczne zachowania i postawy wskazują bez żadnych wątpliwości na występującą wśród tych zwierząt empatię, współczucie, chęć pomocy w sytuacji kryzysowej, chęć dzielenia się posiadanymi przedmiotami w tym żywnością - które to zachowania w ujęciu autora są - - sui generis - protomoralnością. I zdarza się, iż zachowania jak wyżej wykraczają poza granicę gatunkową.
Z licznym zapodanych przez autora przykładów, w pamięci szczególnie utkwił mi następujący:

"Kuni(samica bonobo) podniosła szpaka jedną ręką i wspięła się na najwyższy punkt najwyższego drzewa, gdzie zaparła się o pień tylnymi nogami tak, żeby mieć obydwie ręce wolne w celu podtrzymywania szpaka. Następnie ostrożnie rozłożyła jego skrzydła, rozpościerając je szeroko i trzymając jedno skrzydło w każdej ręce. Widząc wiele razy ptaki w locie, zdawała się mieć pojęcie tego co należy uczynić aby pomóc szpakowi".

www.legola(*)-aaCh3olg8iEAQYBCABEgL8w_D_BwE