Szperając dziś po onecie trafiłem na stronę z sondami. Wśród nich znalazła się taka, w której pytanie brzmiało: "Czy wierzysz w wyjaśnienia naukowców?". Niestety brak jakiegokolwiek odnośnika nie pozwala zidentyfikować, z którym niusem była powiązana. Może to jednak wskazywać na szerszy jej charakter i powiązanie z zakładką 'nauka'.
Zagłosowałem i oczom moim ukazały się wyniki. Do momentu pisania tego wątku w badaniu udział wzięło 18169 osób (zważywszy na to, że być może zdarzyli się tacy, którzy głosowali wielokrotnie - 18169 kliknięć.) Odpowiedź "tak" stanowiła 34% kliknięć; zdania nie miało 10%, 6% uznało, że kwestia ta ich nie interesuje. Jak łatwo policzyć 50% osób (kliknięć), które wzięły udział w sondzie opowiedziało się za brakiem zaufania do wyjaśnień naukowców. Oczywiście badania tego nie należy traktować jako wiążącego dla całego polskiego społeczeństwa (narodu, jak kto woli). Społeczność internetowa różni się bowiem od typowej próby. Np. w głosowaniach internetowych UPR osiąga wynik kilku procent, a w rzeczywistych głosowaniach z trudem przekracza 1%, itp. Niemniej jednak zazwyczaj przyjmuje się, że użytkownicy internetu są ludźmi lepiej wykształconymi niż średnia. Dziwi to szczególnie, jeśli weźmie się pod uwagę, że komputery, z których głosowali i internet, dzięki któremu było to możliwe istnieją dzięki wysiłkom naukowców (właściwie zależności nauka->technika).
Zszokowany i przerażony wynikami onetowej sondy, postanowiłem pogrzebać trochę po sieci i poszukać jakiś bardziej miarodajnych badań. Oto, na co trafiłem: kbn.icm.edu.pl/pub/info/dep/bpi/EUROBAROMETR.doc Co ciekawe, można dopatrzeć się sprzeczności. Z jednej strony ankietowani uważają, że nauka jest potrzebna i badania polepszą byt przyszłych pokoleń, z drugiej zaś "np. ponad połowa badanych uważa, że w naszym życiu zbytnio opieramy się na nauce (53% za, przy 31% innego zdania). Jeszcze więcej badanych uznało, iż naukowcy posiadają możliwości, który czynią ich niebezpiecznymi (63%) oraz, że nauka sprawia, iż nasze życie zmienia się zbyt szybko (70%)."
Od dawna uważam, że nauk ścisłych (a także niektórych przedmiotów humanistycznych) naucza się w naszych szkołach nie tak, jak się powinno (sam nie wiem, jakim cudem szkoła nie zniechęciła mnie do nauki). Z tych zaś badań zdaje się wynikać, że spora część (większość!?) społeczeństwa/narodu nie rozumie, czym nauka w ogóle jest! I tutaj pierwszy punkt "złego" nauczania w polskich szkołach - jednym z podstawowych elementów edukacji powinno być zaprezentowanie "metody", jaką posługuje się nauka. Rozumiem bowiem ludzi, którzy słysząc informację, że X jest szkodliwe dla zdrowia i powinno się go unikać, mówią: "hola, hola, zły człowieku! Parę lat temu ci naukowcy mówili, że X jest dobre dla zdrowia. Sami nie wiedzą, co mówią".
Od kilkunastu dobrych lat trwa debata na temat globalnego ocieplenia - czy jest, jeśli tak, to czy jesteśmy mu winni, czy powinniśmy przeciwdziałać itp. Naukowcy zarzucają nas wynikami badań i budują na nich teorie. Z powodu nie wystarczających danych (których suma ciągle jednak rośnie) nie można jednoznacznie powiedzieć A lub B, albo A i B. Być może jednak dzięki przyrostowi danych kiedyś będzie to możliwe! Tego opinia publiczna jednak nie rozumie. Ludzie oczekują prostych odpowiedzi, których nauka często nie jest w stanie (jeszcze?) udzielić, kiedy ich nie dostają czują się zdezorientowani i tracą zaufanie do naukowców. Nie jest to jednak wina badaczy, a systemu edukacji, który nie przygotowuje do starcia z rzeczywistością. W szkołach uczy się bowiem nauki jako zbioru faktów, a nie procesu. I to także powinno się zmienić.