Chciałem otworzyć nowy wątek dotyczący religijności, jako że opracowuję coś na ten temat + zagadnienie przewinęło się w paru miejscach, wywołując niezdrowe emocje, głównie za sprawą niezrozumienia dla samego pojęcia religijności i jej roli w rozwoju ludzkości.
Być może (hmm, prawie na pewno taki temat już się przewinął, jednak jestem tutaj świeży, więc pozwoliłem sobie kwestię odświeżyć.

Tak więc first things first...
Gwoli wytłumaczenia religijności. W moim głębokim przekonaniu, jest ona odbiciem naszego nieustannego mierzenia się ze świadomością samotności. Ta świadomość jest właśnie ową „przepaścią” dzielącą nas od innych istot i to przez z jej powodu musimy mierzyć się z wiedzą o tym że umrzemy. Człowiek bowiem jest jedyną istotą (przynajmniej na tej planecie), która jest świadoma swojego końca.
Rozwój faz religii jest tożsamy z fazami rozwoju ludzkości i człowieka – zarówno w skali mikro jak i makro. Jeśli ktoś zadał sobie trud, zauważy, że rozwój religii przebiega w sposób analogiczny do rozwoju człowieka – od małego dziecka potrzebującego bezwarunkowej miłości matki, przez surowego, sprawiedliwego ojca, po oddzielenie się i stworzenie własnej niezależnej świadomości.

„We wszystkich teistycznych religiach, obojętne, czy są one politeistyczne, czy monoteistyczne, Bóg reprezentuje wartość najwyższą, dobro najbardziej upragnione. Tak więc swoistość znaczenia Boga zależy od tego, co dla danego człowieka stanowi owo dobro najbardziej upragnione.”
Inaczej rzecz ujmując, sam Bóg zależny jest od struktury człowieka który go wielbi.
Na początku, człowiek wielbił matkę – która stanowiła symbol ziemi i jedności z naturą. Jedność matką dawała mu poczucie bezpieczeństwa, człowiek był silnie związany ze światem roślinnym i zwierzęcym, z naturą. Czczono wizerunki zwierząt – totemy, zaczęto następnie wykorzystując pracę rąk, przelewać umiejętności na przedmioty.
Na dalszym etapie człowiek zaczyna nadawać przedmiotom postać ludzką. Jest to silnie powiązane z rozwojem jego świadomości.

Jest to faza antropomorficzna, która rozwija się w dwóch zakresach. Jeden dotyczy natury męskiej bądź kobiecej bogów, drugim jest stopień dojrzałości człowieka, określający charakter tej miłości.

Jeśli chodzi o zakres pierwszy człowiek wychodzi od religii matriarchalnych, ku patriarchalnym i stamtąd ku postaci teistycznej, gdzie Bóg nie ma skonkretyzowanej postaci, a jest jedynie zbiorem zasad, które go określają.

Pierwsza faza, gdzie „miłość matki nie jest niczym ograniczona, uwarunkowana, jest wszechopiekuńcza, wszechogarniająca, ponieważ nie jest niczym uwarunkowana, nie można nią kierować, nie można jej też zdobyć. Jej obecność daje ukochanej osobie poczucie błogości, brak wytwarza uczucie zagubienia i krańcowej rozpaczy”. Tutaj ludzkość jest noworodkiem i małym dzieckiem, które potrzebuje matczynej opieki....

Idźmy dalej...

„Następne stadium ewolucjirodzaju ludzkiego, jedyne, o którym posiadamy gruntowną wiedzę (...) to faza patriarchatu.(...) Matka zostaje zdetronizowana i najwyższą postacią zostaje ojciec. Dzieje się tak zarówno w religii jak i społeczeństwie. Z natury miłości ojcowskiej wynika, że stawia ona pewne żądania, ustala zasady i prawa; miłość do syna zależy zależy od jego podporządkowania się żądaniom ojca”.

Ta faza religijności, rozwija się równolegle do rozwoju własności prywatnej i tworzenia społeczeństwa hierarchicznego. Religie jedeochrześcijańska, grecka, hinduska, muzułmańska – to wszystko religie patriarchalne w swej istocie....
Co z powyższego wynika?
Charakter religii zależny jest od tego w jakiej fazie rozwoju znajduje się ludzkość i jest bardzo różna. I tutaj i tutaj jest on osobowy – albo kobiecy albo męski. Najpierw jest pierwotna miłość do „matki ziemi” i natury, która znajduje swoje odbicie w matriarchacie, później przychodzi czas na patriarchat i władzę surowego ojca.

Trzecią fazą rozwoju religii jest monoteizm, gdzie cała idea Boga i natura miłości człowieka do niego, jest zrewolucjonizowana.
W myśl religii teistycznej „nie należy w ogóle wymawiać imienia Boga, nie należy mówić o Bogu. Wówczas Bóg staje się tym, czym jest potencjalnie w teologii monoteistycznej – bezimiennym Jedynym (..) Bóg staje się prawdą, miłością, sprawiedliwością. Bóg jest mną ponieważ jestem człowiekiem (… Człowiek prawdziwie religijny; jeżeli postępuje zgodnie z istotą idei monoteistycznej, nie modli się o nic, niczego od Boga nie oczekuje; kocha Boga inaczej niż dziecko kocha swego ojca lub matkę; człowiek taki ma tak pokorne poczucie własnej ograniczoności, że wie, iż nic nie wie o Bogu. Bóg staje się dla nie go symbolem, w którym ludzkość we wcześniejszym stadium swej ewolucji zawarła sumę tego, do czego dąży, staje się królestwem świata ducha, miłością, prawdą i sprawiedliwością. Człowiek taki wyznaje zasady, które Bóg reprezentuje, myśli zgodnie z zasadami prawdy, żyje zgodnie z zasadami miłości i sprawiedliwości i uważa, że całe jego życie ma wartość jedynie o tyle, o ile daje mu ono szanse coraz pełniejszego rozwijania swych ludzkich możliwości jako jedynej rzeczywistości, która się liczy, jako jedynego przedmiotu „bezwarunkowego zaangażowania”; wreszcie – nie mówi on o Bogu, nie wspomina nawet jego imienia. Kochać Boga, gdyby miał już użyć takiego określenia, oznaczałoby wówczas dążyć do pełnej zdolności kochania, do realizacji tego, co Bóg reprezentuje sam w sobie. Z tego punktu widzenia logiczną konsekwencją monoteistycznej myśli jest negacja całej teologii, całej „wiedzy o Bogu”.


Jest jeszcze ogromna różnica pomiędzy religijnością zachodu i wschodu (taozimu i buddyzmu).

„We wszystkich taoistycznych systemach, nawet nieteologicznych, zakłada się realność istnienia dziedziny ducha, dziedziny górującej nad człowiekiem, nadającej sens i ważkość duchowym siłom człowieka i jego dążeniu do zbawienia i wewnętrznego narodzenia. W systemie nieteistycznym natomiast sfera ducha nie istnieje ani poza człowiekiem ,ani nad nim.Sfera miłości, rozumu i sprawiedliwości istnieje jako coś rzeczywistego jednie dlatego i tylko o tyle , o ile człowiek potrafi rozwinąć w sobie te siły w procesie swojej ewolucji. Zgodnie z tym prądem życie ma jedynie takie znaczenie, jakie nadaje mu sam człowiek; człowiek jest całkowicie samotny, a przezwycięża samotność tylko o tyle, o ile pomaga drugiemu człowiekowi”.

I najważniejsza różnica pomiędzy katolicyzmem np. a religiami dalekiego wschodu – o czym zdaje się też gdzieś pisałem (ale może nie tutaj?
„Nasze” religie budowane są na tzw. logice arystotelesowskiej, natomiast religie wschodnie paradoksalnej. W skrócie – chodzi o to, że religia nasza stawia akcent na myśl, na to co kto „wyznaje” natomiast religia braministyczna, taoizm, buddyzm – stawiają akcent na to jak DZIAŁAMY, bardziej niż "co myślimy". Z tego punktu widzenia nie jest istotne w co wierzymy, jako że nasze działania są tej wiary odbiciem. Czyli jeśli działamy „dobrze” nic więcej nie jest potrzebne.


„Z punktu widzenia logiki paradoksalnej cały ciężar spoczywa nie na myśli, lecz na działaniu. Z takim stanowiskiem wiąże się wiele konsekwencji, przede wszystkim prowadzi ono do tolerancji, z jaką spotykamy się w religiach hinduskich i chińskich. Jeżeli właściwe myślenie nie jest ostateczną drogą do prawdy ani do zbawienia, nie ma powodu by zwalczać tych, których myślenie doprowadziło do innych sformułowań (… Z punktu widzenia hinduskiego, chińskiego i mistycznego zadaniem, jakie stawia religia przed człowiekiem, nie jest słuszne myślenie, lecza słuszne działanie lub zjednoczenie się z Jednością w akcie kontemplacji.”

Mam nadzieję, że zabrzmiałem nazbyt "teistycznie"

Osobiście powiem, że - podobnie jak autora cytowanych przeze mnie fragmentów - nie rozumuję kategoriami pojęć teistycznych, i postać Boga jest dla mnie "pojęciem uwarunkowanym historycznie". Nie neguję potrzeby religijności i nie zwalczam - jedynie pragnę wyrazić swoją nadzieję, że coraz bardziej będą dominować dojrzałe jej postacie....

Pozdrowienia

EQ

eternalquest.pl