Otrzymywane na drodze syntezy związki organiczne, zwłaszcza po raz pierwszy, często bardzo długo „uczą” się wytwarzać kryształy. Przekonało się o tym już wielu chemików parających się syntezą organiczną. Z okazji nieudanego eksperymentu o przesyłaniu neutrino z prędkością większą niż prędkość światła, powróciła do mnie dawno nurtująca mnie myśl? W jaki sposób kryształy przekazują sobie informację dotyczące struktury i sposobów budowania kryształów?
- Może właśnie z pomocą neutrino?
Żeby nieco przybliżyć poruszone przeze mnie zagadnienie opiszę krótko moje przygody z krystalizacją zsyntetyzowanych substancji organicznych.
. W 1956 roku w ramach studiów magisterskich na UW. wykonywałem pracę polegającą na opracowaniu syntezy pewnego nie opisanego w literaturze związku, z wykorzystaniem jako przykładu opisaną syntezę związku prostszego. Już przy zapoznawaniu się z opisaną syntezą stwierdziłem, że opisaną syntezę wykonało w różnych miejscach dwóch badaczy, przy czym jeden z nich otrzymał preparat o niższej temperaturze topnienia drugi o wyższej (temp. top. jest dla krystalicznych związków organicznych własnością charakterystyczną). Gdy postanowili wspólnie otrzymać rzeczony preparat okazało się, że produktu o niższej t.t. nie dało się już otrzymać.
Syntezę mojego preparatu przeprowadziłem z powodzeniem, jednak produkt miał postać lepkiego oleju i mimo zastosowania wielu różnych rozpuszczalników przez ok. 3 miesiące nie udało się go wykrystalizować. Aż tu pewnego dnia w jednym z licznych naczyń pojawiła się wypukła narośl a po kilku dniach we wszystkich próbkach się podobne narośla lub wręcz piękne kryształy. W jaki sposób pozostałe próbki dowiedziały się jakie i w jaki sposób kryształy należy wytworzyć???
Druga taka przygoda miała miejsce ok. 30 lat później. Podczas syntezy pewnej substancji leczniczej potrzebny był półprodukt, który był opisany w literaturze jako olej. Po wykonani u odpowiedniej syntezy okazało się że produkt ma rzeczywiście postać oleistą Jednak po ponad pół roku cały zapas otrzymanego półproduktu przyjął postać pięknych regularnych kryształów.
Dlaczego dopiero po pół roku??
Niestety wszystkie egzemplarzy mojej pracy magisterskiej (również ten w aktach UW) zaginęły. Także jeżeli ktoś byłby zainteresowany wyjaśnieniem tych zjawiskami, to dopóki mnie pamięć nie zawodzi , wszystko jest jeszcze do odtworzenia. A do wyjaśnienia jest kilka spraw:
1. Czy wspomniane przeze mnie preparaty otrzymany w tym samym miejscu ale po długim czasie
zachowają niezwłocznie zdolność do krystalizacji czy będą równie oporne jak poprzednio?..
2. Jak zachowają się te preparaty syntetyzowane w odległych miejscach np. na innym kontynencie?
3. Jakie czynniki mogą brać udział w przekazywaniu informacji dotyczących sposobów krystalizacji budowy kryształów?
Ponieważ przeprowadzenie takich badań wiązałoby się z dużym nakładem czasu kosztów, sens przekazania bardziej szczegółowych informacje byłby tylko w przypadku osób, które byłaby zainteresowana tym zagadnieniem z uwzględnienie odpowiednich nakładów lub osobom, które już zajmują się podobnymi zagadnieniami..