Ciekaw jestem - wobec faktu ciągłego napięcia światopoglądowego istniejącego między obozem wierzących i niewierzących - czemu ci drudzy tak łatwo pozwalają się wpisywać w koncepcję "wrogów wiary", tak ładnie opisaną w tekstach proroków. Chyba jednak aspekt emocjonalny odgrywa tu zasadniczą rolę, bo zważywszy na potencjał intelektualny po obu stronach, oczekiwać by należało jednak bardziej naukowego sposobu podejmowania tematu przez tych, którym rozum i zdrowy rozsądek są bliższe sercu niż wystrugane w drewnie obiekty wiary. Religia jest oczywiście faktem obiektywnym, ale jak na skalę i znaczenie tego zjawiska nauka dość niechętnie podejmuje się rzetelnego jego zbadania - już sam ten fakt wydaje się być dosyć interesujący i nawet mam pewne podejrzenie, że w gruncie rzeczy jednak chodzi tu o pewną niepisaną umowę, pewną niewidoczną linię demarkacyjną pomiędzy nauką a wiarą o której czasem wspominają niektórzy racjonalni autorzy, zresztą i w "Bogu urojonym" znajdujemy cały rozdział napisany z pasją człowieka, który najwyraźniej zapragnął głośno wypowiedzieć to, o czym przez lata mówiło się mało albo wcale.
    We wszelkiego typu badaniach niezbędne jest na wstępie ustalenie metodologii, uzgodnienie pewnych prawideł zbierania i porządkowania materiału badawczego. Wydaje mi się, że nawet w tak podstawowych kwestiach, jak postawy światopoglądowe, uczestnictwo w obrządkach religijnych itp. danych statystycznych nie istnieją jakieś ogólnie wśród socjologów przyjęte kanony, może się mylę, ale nie słyszałem o jakichś opracowaniach dotyczących samej metodologii prowadzenia tego typu badań. To pierwsza kwestia. Druga jest taka - są z pewnością pozycje, które opisują techniki manipulacji stosowane przez religie dla utrwalenia i wzmocnienia swojej władzy, ale wydaje się, że nie ma żadnej takiej książki, która cieszyłaby się sławą poważnej, uznanej przez świat nauki monografii wyczerpująco opisującej ów temat. Wiedza na ten temat już z pewnością jest, tyle, że rozproszona po różnych publikacjach; wydaje mi się, że zajęcie się tematem opisu umiejętności i cech nabytych w ciągu wieków ewolucji religii a dotyczących sposobów oddziaływania na jednostki oraz tłum, uznanie, że kościoły zgromadziły praktyczną wiedzę, którą naukowo zaczęła poznawać psychologia dopiero w ostatnich dziesięcioleciach przyniosłoby krytycznemu podejściu do religii dużo więcej pożytku niż interesujące, acz mało wnoszące z poznawczego punktu widzenia w gruncie rzeczy jednak dość emocjonalne popularne próby zmierzenia się z tematem w rodzaju "Boga urojonego".
   Chciałoby się aż zawołać - gdzie się chowają ci wszyscy psychologowie, znawcy tematu? Ano chowają się, bo się boją. To chyba jest jedyne wytłumaczenie braku solidnego, niepodważalnego na gruncie nauki opracowania tematu sposobu oddziaływania obrządku i prawd wiary na ludzkie umysły.
    Nie chodzi mi tu o wielokroć "wałkowany" temat, dlaczego ludzie wierzą, chociaż jest on oczywiście częścią zagadnienia; chodzi mi tylko i wyłącznie o opis tego procesu formowania świadomości od wychowania w rodzinie przez katechezę aż po uczestnictwo we wszelkiego rodzaju uroczystościach religijnych i obiektywne, pozbawione w najmniejszym stopniu jakichkolwiek wartościujących ocen systematyczne opisanie technologii religijnej.