Niedawne zamachy we Francji odsłoniły kolejny raz konflikt religijny, konflikt w postrzeganiu świata pomiędzy społecznością zachodu, a muzułmanami. Pomijając przyczyny tkwiące w samej Francji chciałem poniżej naświetlić nieco udział samych europejczyków w kreacji potwora fundamentalizmu. Opisać jak polityka, chciwość, żądza zysku za wszelką cenę, amerykański makkartyzm sprawiły, iż Iran - mogący być obecnie nowoczesną demokracją, posiadający w latach 60 premiera wolnomularza, popadł w sidła religijnego fundamentalizmu.

Aby to zrozumieć należałoby cofnąć się w czasie do roku 1857 kiedy to Wielka Brytania wykupiła prawdo do budowy przez terytorium Iranu linii telegraficznej do Indii, które niedługo później stało się koncesją - tworząc do fecto eksterytorialny korytarz. Jako, że chciwość kolonizatorów nie znała granic, wykorzystując słabość władz centralnych oraz biedę w 1872 r. Brytyjczycy przejęli kontrole nad całością irańskiego wydobycia surowców mineralnych oraz rolnictwa (od 1891 r. chłopi musieli sprzedawać tytoń wyłącznie kolonizatorom), a w 1889 r. powołali nawet bank centralny i uzyskali możliwość bicia pieniądza - ugruntowało to ich pozycję i całkowicie zakończyło okres suwerenności Iranu. Szach stał się marionetką. W 1901 r. Anglia uzyskała koncesję na wyłączność poszukiwań i eksploatacji ropy i gazu na praktycznie całym terytorium kraju. Po I wojnie światowej kraj pogrążony był w kryzysie. Najazdy Rosjan, wspieranie przez nich separatystów, okupacja wybrzeża morza Kaspijskiego w połączeniu ze stałym wysysaniem dochodów przez Wielką Brytanie oraz nieudolność władz sprawiły, że kasa państwa była pusta i dochodziło do coraz liczniejszych protestów, które były krwawo pacyfikowane.
W latach 1909-49 konsorcjum Anglo-Iranian Oil Company (współczesne BP) wygenerowało ze złóż irańskiej ropy naftowej zyski wielkości 5 mld dolarów, przy czym do kasy Iranu trafiło zaledwie 330 mln. Produkcja surowca przez koncern zapewniała 90 % europejskiego zapotrzebowania na paliwo.
Irańczycy pragnęli zmianę stanu rzeczy i odbudowę państwa, a jedynym możliwym środkiem było wypowiedzenie niekorzystnych koncesji Brytyjczykom. Ci gdy się o tym dowiedzieli, zaoferowali zmniejszenie wyłącznego zakresu eksploatacji złóż oraz zwiększenie udziału Irańczyków w konsorcjum wydobywczym. Z góry zapowiedziano, że propozycja nie podlega negocjacjom. Słaby Szach i marionetkowy rząd dążyli do podpisania ugody, jednakże parlament wyrażał zdecydowany sprzeciw. Imperium co raz silniej naciskało na Szacha by rozprawił się z protestami i parlamentem. Liderem frakcji parlamentarnej opowiadającej się za nacjonalizacją przemysłu stał się Mohammad Mosaddegh. Mimo nacisków parlament przegłosował nacjonalizację przemysłu naftowego, co w w 1951 r. dało wspomnianemu Mosaddeghowi fotel premiera. Wielka Brytania wprowadziła do Zatoki Perskiej okręty Royal Navy i rozpoczęła ćwiczenia wojskowe na wodach terytorialnych Iranu. Brytyjczycy szukali pomocy w USA ale prezydent Truman nienawidził kolonializmu i bliżej mu było do stanowiska Iranu. Jednocześnie premier nie chciał wyrzucać Brytyjczyków. Wiedział, że brak jest rodzimych specjalistów do kierowania przemysłem. Zaoferowało odszkodowania, stanowiska, daleki był też od konfiskaty majątków, czego żądali radykałowie.
Brytyjczycy nie chcąc utracić wpływu zablokowali irańskie aktywa, wprowadzili embargo na dostawy stali i produktów spożywczych, przedstawiali premiera Iranu na forum międzynarodowym jako człowieka niebezpiecznego, szalonego oraz komunistę - co miało na celu włączenie do gry Stanów Zjednoczonych, obawiających się rozszerzenia wpływów ZSRR świeżo po wojnie Koreańskiej.
Mosaddegh z powodów zdrowotnych oraz niemożności doprowadzenia do przejęcia cywilnej kontroli nad armią (odebranie praw nieudolnemu szachowi) zrezygnował ze stanowiska premiera, jednakże niedługo potem ponownie objął tekę szefa rządu. Poparli go komuniści z partii Tude, co umożliwiło stworzenie koalicji ale ochłodziło stosunki z Waszyngtonem. Sytuacja się zaogniała po wprowadzeniu ochrony socjalnej, co nie podobało się burżuazji oraz wprowadzeniu europejskich praw kobiet, co rozwścieczyło kler.
Wówczas prezydentem w USA został Eisenhower, który przyjaźnił się z premierem Wielkiej Brytanii Churchillem. Anglikom udało się przekonać prezydenta, iż Iranem rządzą komuniści. CIA wraz z MI5 rozpoczęła operację "Ajax" mającą na celu obalenie premiera Iranu. Opłacano bojówki wszelkich możliwych formacji, wspierano demonstrantów i tworzono zarzewia konfliktu. Dość szybko przekupiono oficerów armii irańskiej, którym polecono brutalnie tłumić zamieszki, tak by rosła niechęć do władz. Opłacony przez Amerykanów Szach uciekł z kraju i podpisał dymisję rządu. W Iranie rozlewała się kampania przeciw premierowi, narastały uliczne walki, dochodziło do eskalacji konfliktu. Gdy sytuacja osiągnęła stan wrzenia, dom premiera został zniszczony, do władzy doszli skorumpowani oficerowie. Aresztowano popleczników premiera, uspokojono sytuacje, a do kraju wrócił witany z honorami Szach. Mosaddegh trafił do więzienia na 3 lata, a następnie objęty został dożywotnim aresztem domowym.
W 1953 r. szach nawiązał stosunki dyplomatyczne z Wielką Brytanią, a ta potwierdziła nacjonalizację ropy - co było raczej pustym gestem. W praktyce wciąż zyski czerpało konsorcjum Anglo-Iranian Oil Company - przekształcone na British Petroleum, a infrastrukturą zawiadywali amerykanie. Wszelkie protesty zostały szybko i brutalnie stłumione.