P 64/07
Komunikat prasowy po rozprawie dotyczącej wysokości kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Wysokie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego są zgodne z konstytucją.
5 maja 2009 r. o godz. 9.00 Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wysokości kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 konstytucji oraz z art. 32 ust. 1 konstytucji.

Polecam przeczytanie uzasadnienia wyroku na stronie Trybunału Konstytucyjnego.
Na pierwszy rzut oka wyrok i jego uzasadnienie są akceptowalne, na drugi rzut oka pojawiają się wątpliwości, a na trzeci dziwne wydaje się, że ktoś może bronić tak barbarzyńskiego, korupcjonogennego, szkodliwego społecznie i niesprawiedliwego prawa.

W mojej opinii TK zignorował okoliczności prowadzące do jaskrawego naruszenia istoty prawa własności związanego z orzekaniem, o rzekomo nielegalnym użytkowaniu własnego budynku.

Zignorował fakt, że kara jest surowsza nawet od przewidzianej za bezprawne, nielegalne zajęcie grożącego zawaleniem pustostanu i że służy zupełnie innym celom, niż te wspomniane, doniosłe, polegające na ochronie życia i zdrowia.

TK często przypomina, cytuję: że z konstytucji wynika dla niego nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy. Tak więc wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną powinny być traktowane równo. Moim zdaniem taka wykładnia sprowadza gwarantowaną dziś konstytucyjnie równość wobec prawa do starożytnego i średniowiecznego stylu interpretacji, gwarantując pozorną równość wobec prawa jaka przysługiwała niewolnikom i chłopom pańszczyźnianym.

Wspominam obecną urzędową interpretację równości wobec prawa dlatego, że odwracając tę świętą zasadę: orzeczenie generalnej możliwości stosowania równej kary wobec podmiotów prawa różniących się istotnie własną klasą, jak licznymi istotnymi własnymi cechami bez uwzględniania jakichkolwiek okoliczności, nawet tych wyłączających w ogóle odpowiedzialność karną, stawia pod znakiem zapytania podstawowe zasady praworządności, określone w 32 art. Konstytucji i jest sprzeczne nawet z tą głoszoną przez TK, rzekomo słuszną wykładnią.

TK odpowiadał na zapytanie Sądu Najwyższego, który również widział podstawy do kwestionowania prawa i tak ogromna różnica zdań wśród samych sędziów, jest również dość wymowna.
Jest dla mnie niewyobrażalne jak TK mógł na tak ważne aspekty sprawy nie zwrócić w ogóle uwagi.

Trybunał Konstytucyjny słusznie zauważył, że z punktu widzenia celu penalizującej regulacji prawnej istotne znaczenie ma przede wszystkim niezawiadomienie właściwego organu o zakończeniu budowy lub nieuzyskanie ostatecznego pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, natomiast zignorował fakt że kara za użytkowanie budynku zostaje orzeczona najczęściej po dokonaniu takiego zgłoszenia przez inwestora i właśnie w trakcie próby uzyskania ostatecznego pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, na podstawie arbitralnych decyzji kontrolującego urzędnika.

Zignorowany został fakt, że wysokość kary niezależna jest od stopnia naruszenia prawa i niedostosowana do możliwości finansowych ukaranego, co nazwane wręcz zostało nieporównywalnie mniejszą wagą w kontekście wartości chronionych.

Sąd zignorował fakt kompletnej dowolności interpretacyjnej orzekającego urzędnika, która w skrajnym przypadku, ale całkowicie zgodnym z gramatyczną interpretacją przepisu, może uniemożliwić wykonanie jakiegokolwiek obiektu budowlanego w przeciętnych warunkach bez ponoszenia sankcji za rzekomo nielegalne użytkowanie budynku.
Wystarczy tylko pozbierać zeznania kilku pokrzywdzonych, którzy za przykładową obecność szczoteczki do zębów w odbieranym budynku zapłacili kilka, lub kilkanaście tysięcy złotych, co nie jest odosobnionym i wziętym z sufitu przykładem. Fakt orzeczenia kary kilku tysięcy złotych za użytkowanie własnego budynku i udzielenie zgody na użytkowanie bez dalszych zastrzeżeń, stoi w zgodzie z obowiązującym prawem i w jaskrawej sprzeczności z sensem dla którego to prawo zostało rzekomo napisane.

Zagrożenie wysoką karą rzekomo nielegalnego użytkowania obiektu, jest celowym ograniczeniem własności obywatela i wbrew twierdzeniu sądu tylko w nielicznych przypadkach służy celom dla których rzekomo jest niezbędną regulacją.

Mając na uwadze wspominane przez TK doniosłe cele ochrony życia i zdrowia obywateli, wystarczyłoby karać za prowokowanie sytuacji autentycznie niebezpiecznych, zamiast penalizować generalnie, w sposób narażający ukarane podmioty na uszczerbek zdrowia psychicznego, oraz stwarzając wręcz system absolutnego poddaństwa obywatela pod decyzję urzędnika, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Nie jest dla mnie również jasne, jakimi wytycznymi ma kierować się hipotetyczny uczciwy urzędnik nadzoru budowlanego stwierdzający ślady użytkowania prawidłowo wykonanego obiektu, w przypadku gdy jest prawem teoretycznie zobligowany do orzeczenia kary ogromnej wysokości, na której wysokość nie ma jakiegokolwiek wpływu. Jedynym nasuwającym się wnioskiem jest wyzbycie się własnej uczciwości i ignorowanie nieistotnego uchybienia, albo formalistyczne działanie naruszające poczucie sensu i zgody z własnym sumieniem.

Istnieją też setki innych przypadków, w których użytkowanie obiektu było przez inwestora niezawinione i ustawodawca kompletnie takie przypadki zignorował. Swoboda w stosowaniu innych sankcji kodeksu karnego została zastąpiona niejasnością i możliwością podwójnego karania za ten sam czyn i istnieją dowody stosowania takich praktyk przez urzędników w celu uzyskiwania osobistych korzyści.
Badając zgodność ustawy z artykułem 2 i 32 Konstytucji RP, sąd nie zadał sobie oczywiście trudu, żeby wziąć pod uwagę interpretację