Cześć.
Temat niniejszego postu będzie rozwinięciem dyskusji, jaka się wywiązała po mojej wypowiedzi w sąsiednim wątku ,,Chamstwo Terlikowskiego''.
Dlaczego to Europa stworzyła nowoczesną cywilizację naukowo-techniczną? Przypadkiem? Nie, sprawił to europejski sposób myślenia. Co to znaczy? Skupcie się, bo dziś już cały świat myśli po europejsku i niełatwo to zrozumieć. Nie piszę tego, by kogoś urazić - też nie mogłem bardzo długo zatrybić, choć mój profesor tłumaczył mi do znudzenia. Oto pewien przykład.
Jak wiecie, w czasie II wojny Japończycy walczyli fanatycznie, do ostatniego żołnierza - całe oddziały popełniały samobójstwo, nie chcąc trafić do niewoli.
Ale zdarzały się przypadki, gdy żolnierz, który jednak wpadł w ręce Amerykanów, dobrowolnie udzielał informacji, potrafił wskazać wrogowi kryjówkę swoich kolegów, stał uśmiechnięty i patrzył, jak Amerykanie palą żywcem jego kumpli miotaczami ognia. Alianccy psychologowie wojskowi zachodzili w głowę, co jest przyczyną takiego zachowania, tak przecież różnego od europejskiej tradycji.
A przyczyną były różnice w sposobie pojmowania świata, wynikające z odmiennych religii. Japońska kultura jest buddyjsko-shintoistyczna, a buddyzm to wiara w karmę, czyli przeznaczenie. Dostać się do niewoli to największa hańba, ale jednak tak chcieli bogowie, tak chciała karma, więc nie można się jej przeciwstawiać i trzeba się zachowywać, jak na zhańbionego przystało - czyli wydać swoich. Oczywiście mniej religijni żołnierze zachowywali się inaczej. Wiele energii musiano poświęcić na wyrugowanie takiego sposobu myślenia, bez czego modernizacja Japonii nie byłaby możliwa.
Takich przykładów można znaleźć więcej na całym świecie. Pamiętacie słynna piosenkę ,,Kolory wiatru'' z filmu ,,Pocahontas''? ,,Ty chcesz mieć wszystko na własność, a ja wierzę, że wszystko ma duszę'', prawda? Tak właśnie myśleli Indianie - magia i mistyka przepełniały ich życie na każdym kroku. Tak myśleli Afrykanie (znane badania E. Evans-Pritcharda nad ludem Azande - życie w wiosce zamarło, bo zawaliła się spróchniała chata, i trzeba było doszukiwać się, jaka zła moc to sprawiła). Tak myśleli krajowcy Australii. Animistyczny sposób myślenia - przepełniony cudami, magią, mistyką; doszukiwaniem sie na każdym kroku ingerencji duchów, demonów, dobrych lub złych mocy - był charakterystyczny właściwie dla całego świata, także dla pogańskiej Europy (mity celtyckie, germańskie itp.). To może piękne i romantyczne, ale tak pojmując świat nie stworzy się cywilizacji naukowo-technicznej.
I to Europa odeszła od tego sposobu myślenia. Zaczęło się to w starożytnej Grecji, ale to Kościół wyrugował magię z życia codziennego, prześladując wszelkiego rodzaju czarownice, wróżki, ,,wieszcze baby'', zielarzy, guślarzy itp. Chrześcijaństwo jest najbardziej racjonalną z wielkich religii - istnieje ścisły podział na sprawy doczesne i niebiańskie, sprawy z ,,tego'' i ,,nie z tego świata''. Istnieje pojęcie ,,wolnej woli'', a to coś ważnego - robimy, co chcemy, i nie musimy na każdym kroku dopatrywać się ingerencji z niebios.
Swoistym paradoksem jest, że Kościół, walcząc z pogaństwem i jego mistyka, ukręcił sznur na własną szyję. Dzięki racjonalnemu sposobowi myślenia powstał też naukowy sposób myślenia, który - ostatecznie - podważył dogmaty religijne.
Dlatego mocno wątpliwe jest, by bez chrześcijaństwa powstała nauka, jaką znamy. I dlatego, Billu Kilgore, pomyliłeś się pisząc, że juz 300 lat temu byłyby komputery. Nie byłoby ich, bo nie byłoby zaawansowanej matematyki i fizyki, a wypatrując na każdym kroku trolli, skrzatów, nimf czy rusałek nie przekroczylibyśmy pewnego pułapu. Europa dostała od losu wielką szansę i wykorzystała ją.

Polecam takich autorów jak John Dower, Edward Evans-Pritchard, Pascal Boyer, Scott Atran, Dan Sperber, Marvin Harris, Ruth Benedict itp.